2019 jyly 19 naýryzda Nursultan Nazarbaev respýblikalyq telearnalardyń tikelei efirinde xalyqqa mańyzdy joldaý jasap, merziminen buryn Qazaqstan Prezidentiniń ókilettigin toqtatatyny týraly habarlaǵan bolatyn. Osylaisha, basshylyq Parlament Senatynyń tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevqa ótedi. Búginde onyń memleket basshysy bolyp sailanǵanyna 5 jylǵa taiap qaldy. Al 2022 jyly 20 qarashada ótken sailaý nátijesinde ol 81 paiyzdan artyq daýys jinap, jeńiske jetedi. Nátijesinde Qasym-Jomart Toqaevtyń Prezident laýazymyndaǵy jańa 7 jyldyq ókileti bastalady.
Endeshe Qazaqstannyń ekinshi prezidenti 5 jylda ne tyndyrdy? Elde ne ózgerdi? Bul týraly Dalanews.kz agenttigi saiasattanýshy Dos Kóshimniń pikirin surady. Ol memleket basshylarynyń áreketine saiasi baǵasyn berdi.
Saiasattanýshynyń pikirinshe, Toqaev bilikte tóbe kórsetkeli aitarlyqtai saiasi ózgeris oryn almaǵan. Tipti qazirgi tańda "Jańa Qazaqstannyń" aýyly alys ekenin alǵa tartady.
"Óz basym eshqandai ózgeshelik kórip jatqanym joq. Tek bir nárse ózgere me degen úmit bar. Kez kelgen jańa prezident kelgende mindetti túrde úmit bolady. Biraq 5 jyl ishinde saiasi ne áleýmettik-ekonomikalyq baǵytta erekshelik bolmady. Sondyqtan áli Jańa Qazaqstanǵa ótkenimiz joq", - deidi Dos Kóshim.
Aitýynsha, Toqaevtyń ustanymy Nazarbaev júiesimen etene jaqyn. Sondyqtan memleket basshysy Tuńǵysh prezidenttiń jolyn jalǵaý maqsatynda jumysyn jalǵastyra bermek.
"Toqaev Nazarbaevtyń ornyn basty jáne basamyn dep aitty. Sol Nazarbaev jumysynyń sabaqtastyǵy degen sózdi óte jii qaitalady. Sabaqtastyq degenimiz sonyń jolyn jalǵastyrýshy degen sóz. 2019 jyly sailaýǵa túskende sailaý aldy baǵdarlamasynda alǵa qoiǵan maqsatynyń ishinde "Nazarbaev modeli" degen sózdi aitty. Iaǵni, osy joldy jalǵastyratynyn jetkizdi. Sondyqtan óziniń aldyǵa qoiǵan maqsat-múddesin júzege asyryp jatyr dep oilaimyn. Negizgi maqsaty – sol júieni saqtap qalý. Sol biliktiń túrin, ákimshildik-ámirshildik júieni saqtap qalý baǵytyndaǵy jumysty jalǵastyryp jatyr", - deidi ol.
Saiasattanýshy "Eski Qazaqstanǵa" qarsy ustanymdar jii aitylǵanymen, is júzinde ony ózgertetin naqty qadamdardyń aqsap turǵanyn basa aitty.
"Iá, Toqaevtyń aitqan sózderiniń bári jaqsy. Quryltaida iaki Halyqqa joldaý jasasyn naqty ári dóp basyp belgili bir problemalardy kórsete biledi. Biraq onyń júzege asyp jatqany shamaly, tipti joq dep aitýǵa bolady. Onyń sebebin men áli bilmeimin. Bireýler qalyptasyp qalǵan bilik onyń aitqanyn júzege asyrǵysy kelmeidi deidi. Alaida meniń oiymsha, Toqaevtyń ózi de asa ózgertýge qulyqty emes dep oilaimyn", - deidi Dos Kóshim.
Osy tusta ol Toqaevtyń dáýirinde "Jańa Qazaqstan" ornamaitynyn jetkizdi. Aitýynsha, elimiz "urandar" kezeńine aiaq basty.
"Toqaevtyń kezinde "Jańa Qazaqstan" ornamaidy. Iá, endi ol uran ǵoi. "Ádiletti Qazaqstan", "Tyńdaityn Úkimet", "Jańa Qazaqstan" degen bul urandyq deńgeidegi ideologiialyq shtamp. Mundai sózderdi Keńes Úkimeti kezinde de, basqa elderde de qoldanylyp keldi. Biraq meniń oiymsha, "Jańa Qazaqstan" degenimiz ne? Onyń qandai sharttary bar? Qandai ózgeris bolǵanda "Jańa Qazaqstan" ornaidy dep aita alamyz? degen suraqtardy Toqaevqa eshkim qoiyp otyrǵan joq. Demek ary qarai eshqandai saiasi órbý bolmaidy. Iaǵni, osy ákimshildik-ámirshildik júie áli de jalǵasady. Sebebi jańa top kelgen joq. Jańa baǵyttaǵy saiasi kúsh joq jáne ony kóre almai otyrmyz. Bári burynǵy biliktegi adamdar. Biriniń ornyn biri aýystyrdy. Úkimet aýysty, partiialar boldy degen sózder ǵana. Biraq olardyń bári sol burynǵy adamdar. Burynǵy partiialar. Tek attaryn aýystyrady. Bireýi "Nur Otan", bireýi "Amanat" bolady. "Respýblika" degen partiia quryldy. Olar ne istep jatyr – bul týrady eshkim bilmeidi. Qysqasy, biz urandar kezeńine ótken siiaqtymyz. Al saiasi qadam qai ýaqytta jasalady? Saiasi baǵyt qandai da bir saiasi kúsh kelgende jasalady. Ondai saiasi kúsh qazir joq. Oppozitsiia múldem joq. Ony ózderińizde kórip otyrǵan shyǵarsyzdar. Oppozitsiialyq baǵyttaǵy toptar da joq. Iá, oppoziiatsiialyq jeke adamdar, jeke oi-pikir bar. Olar árqashan bolady. Biraq oppozitsiialyq saiasi kúsh bolmaǵannan keiin olardyń aitqany sol kúiinshe qalady", - dep sózin qorytyndylady saiasattanýshy.
Eske salaiyq, Nazarbaev 1989 jyldan beri bilikte tóbe kórsetti. Naqtyraq aitsaq,1990 jyly 24 sáýirde Qazaq KSR-nyń Joǵarǵy keńesi prezident laýazymyn bekitti. El basshylyǵyna Joǵarǵy Keńes Nursultan Nazarbaevty sailady. Bul ýaqytta Nazarbaev Qazaq KSR Kommýnistik partiiasy ortalyq komitetiniń birinshi hatshysy qyzmetinde 1989 jyldyń 22 maýsymynan memleketti basqaryp otyrǵan edi. 1991 jyldyń 1 jeltoqsanynda elde tuńǵysh ret jalpyhalyqtyq prezident sailaýy ótti. Memleket basshysy laýazymyna jalǵyz úmitker Nursultan Nazarbaev 98,78% daýys jinady.
