Qazaqstandyqtardyń ailyǵy shailyǵyna jetip júr me? Nege qazaqstandyqtar joǵary tabys tapsa da kreditke qumar? Dalanews.kz bul saýaldardy ekonomist sarapshyǵa qoidy.
Tanymal ekonomist Ǵalymjan Kerimbek jýyrda jariialanǵan medianalyq jalaqy týrasynda pikir bildirip, shyn mánindegi kórinis qandai ekenin aitty.
"Medianalyq jalaqy boiynsha búkil qyzmetkerlerdiń jalaqysyn qosady da, sonyń orta esebin alady, keiin sony jumysshylardyń sanyna bóledi. Sonda bir orta esep shyǵady. Máselen biyl 300 myń teńge dep tursa, 3 million teńge jalaqy alatyn adam da, 30 myń teńge jalaqy alatyn adam da orta eseppen eseptelip tur degen sóz", - dedi ol.
Sarapshynyń pikirinshe, bul kórsetkish naqty jaǵdaiǵa sáikes kelmeidi.
"Sebebi bizde jalaqy áli tómen deńgeide. Ekinshiden, kóp otbasy bir ailyqtan ekinshi ailyqqa jete almaidy. Qazirgi kezde qazaqstandyqtardyń 60 paiyzynda osyndai kórsetkish. Bul degen sóz - bizdiń ekonomikamyz úshin óte syndarly jaǵdai. Kerisinshe bizdiń jalaqy 60-70 paiyz bolýy kerek", - dedi ol.
Ekonomist kórshi eldermen ahýaldy da salystyrdy.
"Kórshi Ózbekstanmen, Qyrǵyzstanmen salystyratyn bolsaq, olarda jalaqy tómen bolǵanmen, turmys-tirshiligine, kúndelikti tutynatyn zattarynyń baǵalaryna sáikes keledi. Al bizde qazir bári óte qymbat. Máselen 100 myń teńgemen dúkenge kirseńiz, bir-eki paket qana zat alyp shyǵasyz. Qymbatshylyq bolǵannan keiin, soǵan sáikes jalaqy da joǵary bolýy kerek", - dedi sarapshy.
Ǵalymjan Kerimbek Qazaqstanda óte tómen jalaqy alatyndar kóp ekenin, bul qatarda tehnikalyq qyzmetkerler, keibir meditsinalyq qyzmetkerler, medbike, sanitarlyq qyzmetkerler, kúzetshiler baryn aitty.
Sondai-aq, sarapshy "azamattar nege joǵary tabys tapsa da nesie alady?" degen saýalǵa jaýap berdi.
"Qazir 20-30, 40-50 jyl burynǵyǵa qaraǵanda adamdardyń tutyný kórsetkishteri ósip ketti. Mysaly Keńes odaǵy kezinde, bolmasa ótken ǵasyrdyń 60-shy, 70-shi, 80-90-shy jyldary, keshegi myna 2000-shy jyldardyń bastapqy kezinde adamdarda turaqty tutyný bolǵan, iaǵni bir ǵana úiiń bolsa, bolmasa bir ǵana kóligiń bolsa degen siiaqty oimen júrdi, sondai nárseni qanaǵat tutatyn edi. Al qazir adamdardyń tutyný deńgeii óte ósip ketti. Otbasyńda qansha múshe bar, mysaly úshin sonyń árqaisynda kólik bar. Bári kólik mingisi keledi, bári jaqsy úide turǵysy keledi, keiin jaqsy jerde qydyrǵysy keledi, el-jerdi kórgisi keledi. Soǵan bailanysty qazirgi kezde azamattardyń basym kópshiligi nesiege júginedi. Bul - zańdylyq nárse", - deidi ol.
Maman halyqtyń túsinigi birdei ekenin, eshkim qatardan qalǵysy kelmeitinin, balasyn oqytqysy keletinin, jaqsy jerge jumysqa turǵyzǵysy keletinin aitady.
"Teńgemen aitatyn bolsaq, buryn adamdardyń tutyný deńgeii 1000 teńge dep eseptesek, al qazir ol 100 000 teńge bolyp ketti. 100 ese, 1000 ese ósip ketti", - dep túsindirdi ol.
Sarapshy bul joldan álem elderiniń bári ótti degen pikirde.
"Damyǵan memleketterden 100 jylǵa, keibir memleketterden 50 jylǵa artta qalyp kettik. Sebebi damyǵan memleketterdegi adamdar bul jaǵdaidan áldeqashan ótip ketken. Biz soǵan endi kelemiz. Bizdiń qoǵamda bolyp jatqan jaǵdaidyń barlyǵy damyǵan memleketterde bolyp qoiǵan. Olar bulardyń sheshimin taýyp qoiǵan. Iaǵni bizde de 20-30 jyldyń kóleminde turaqty deńgeige keledi", - dep túiindedi maman.
Dalanews.kz anyqtamasy: statistikalyq derekter boiynsha ortasha jalaqy 2025 jyldyń birinshi toqsanynda 300 307 teńge boldy. Kásipkerlik qyzmetpen ainalysatyn shaǵyn kásipkerlik ielerin esepke almaǵanda, ortasha ataýly jalaqy osy kezeńde 423 133 teńge boldy.
