قازاقستاندىقتاردىڭ ايلىعى شايلىعىنا جەتٸپ جٷر مە? نەگە قازاقستاندىقتار جوعارى تابىس تاپسا دا كرەديتكە قۇمار? Dalanews.kz بۇل ساۋالداردى ەكونوميست ساراپشىعا قويدى.
تانىمال ەكونوميست عالىمجان كەرٸمبەك جۋىردا جارييالانعان مەديانالىق جالاقى تۋراسىندا پٸكٸر بٸلدٸرٸپ, شىن مەنٸندەگٸ كٶرٸنٸس قانداي ەكەنٸن ايتتى.
"مەديانالىق جالاقى بويىنشا بٷكٸل قىزمەتكەرلەردٸڭ جالاقىسىن قوسادى دا, سونىڭ ورتا ەسەبٸن الادى, كەيٸن سونى جۇمىسشىلاردىڭ سانىنا بٶلەدٸ. سوندا بٸر ورتا ەسەپ شىعادى. مەسەلەن بيىل 300 مىڭ تەڭگە دەپ تۇرسا, 3 ميلليون تەڭگە جالاقى الاتىن ادام دا, 30 مىڭ تەڭگە جالاقى الاتىن ادام دا ورتا ەسەپپەن ەسەپتەلٸپ تۇر دەگەن سٶز", - دەدٸ ول.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل كٶرسەتكٸش ناقتى جاعدايعا سەيكەس كەلمەيدٸ.
"سەبەبٸ بٸزدە جالاقى ەلٸ تٶمەن دەڭگەيدە. ەكٸنشٸدەن, كٶپ وتباسى بٸر ايلىقتان ەكٸنشٸ ايلىققا جەتە المايدى. قازٸرگٸ كەزدە قازاقستاندىقتاردىڭ 60 پايىزىندا وسىنداي كٶرسەتكٸش. بۇل دەگەن سٶز - بٸزدٸڭ ەكونوميكامىز ٷشٸن ٶتە سىندارلى جاعداي. كەرٸسٸنشە بٸزدٸڭ جالاقى 60-70 پايىز بولۋى كەرەك", - دەدٸ ول.
ەكونوميست كٶرشٸ ەلدەرمەن احۋالدى دا سالىستىردى.
"كٶرشٸ ٶزبەكستانمەن, قىرعىزستانمەن سالىستىراتىن بولساق, ولاردا جالاقى تٶمەن بولعانمەن, تۇرمىس-تٸرشٸلٸگٸنە, كٷندەلٸكتٸ تۇتىناتىن زاتتارىنىڭ باعالارىنا سەيكەس كەلەدٸ. ال بٸزدە قازٸر بەرٸ ٶتە قىمبات. مەسەلەن 100 مىڭ تەڭگەمەن دٷكەنگە كٸرسەڭٸز, بٸر-ەكٸ پاكەت قانا زات الىپ شىعاسىز. قىمباتشىلىق بولعاننان كەيٸن, سوعان سەيكەس جالاقى دا جوعارى بولۋى كەرەك", - دەدٸ ساراپشى.
عالىمجان كەرٸمبەك قازاقستاندا ٶتە تٶمەن جالاقى الاتىندار كٶپ ەكەنٸن, بۇل قاتاردا تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەر, كەيبٸر مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر, مەدبيكە, سانيتارلىق قىزمەتكەرلەر, كٷزەتشٸلەر بارىن ايتتى.
سونداي-اق, ساراپشى "ازاماتتار نەگە جوعارى تابىس تاپسا دا نەسيە الادى?" دەگەن ساۋالعا جاۋاپ بەردٸ.
"قازٸر 20-30, 40-50 جىل بۇرىنعىعا قاراعاندا ادامداردىڭ تۇتىنۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ ٶسٸپ كەتتٸ. مىسالى كەڭەس وداعى كەزٸندە, بولماسا ٶتكەن عاسىردىڭ 60-شى, 70-شٸ, 80-90-شى جىلدارى, كەشەگٸ مىنا 2000-شى جىلداردىڭ باستاپقى كەزٸندە ادامداردا تۇراقتى تۇتىنۋ بولعان, ياعني بٸر عانا ٷيٸڭ بولسا, بولماسا بٸر عانا كٶلٸگٸڭ بولسا دەگەن سيياقتى ويمەن جٷردٸ, سونداي نەرسەنٸ قاناعات تۇتاتىن ەدٸ. ال قازٸر ادامداردىڭ تۇتىنۋ دەڭگەيٸ ٶتە ٶسٸپ كەتتٸ. وتباسىڭدا قانشا مٷشە بار, مىسالى ٷشٸن سونىڭ ەرقايسىندا كٶلٸك بار. بەرٸ كٶلٸك مٸنگٸسٸ كەلەدٸ, بەرٸ جاقسى ٷيدە تۇرعىسى كەلەدٸ, كەيٸن جاقسى جەردە قىدىرعىسى كەلەدٸ, ەل-جەردٸ كٶرگٸسٸ كەلەدٸ. سوعان بايلانىستى قازٸرگٸ كەزدە ازاماتتاردىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ نەسيەگە جٷگٸنەدٸ. بۇل - زاڭدىلىق نەرسە", - دەيدٸ ول.
مامان حالىقتىڭ تٷسٸنٸگٸ بٸردەي ەكەنٸن, ەشكٸم قاتاردان قالعىسى كەلمەيتٸنٸن, بالاسىن وقىتقىسى كەلەتٸنٸن, جاقسى جەرگە جۇمىسقا تۇرعىزعىسى كەلەتٸنٸن ايتادى.
"تەڭگەمەن ايتاتىن بولساق, بۇرىن ادامداردىڭ تۇتىنۋ دەڭگەيٸ 1000 تەڭگە دەپ ەسەپتەسەك, ال قازٸر ول 100 000 تەڭگە بولىپ كەتتٸ. 100 ەسە, 1000 ەسە ٶسٸپ كەتتٸ", - دەپ تٷسٸندٸردٸ ول.
ساراپشى بۇل جولدان ەلەم ەلدەرٸنٸڭ بەرٸ ٶتتٸ دەگەن پٸكٸردە.
"دامىعان مەملەكەتتەردەن 100 جىلعا, كەيبٸر مەملەكەتتەردەن 50 جىلعا ارتتا قالىپ كەتتٸك. سەبەبٸ دامىعان مەملەكەتتەردەگٸ ادامدار بۇل جاعدايدان ەلدەقاشان ٶتٸپ كەتكەن. بٸز سوعان ەندٸ كەلەمٸز. بٸزدٸڭ قوعامدا بولىپ جاتقان جاعدايدىڭ بارلىعى دامىعان مەملەكەتتەردە بولىپ قويعان. ولار بۇلاردىڭ شەشٸمٸن تاۋىپ قويعان. ياعني بٸزدە دە 20-30 جىلدىڭ كٶلەمٸندە تۇراقتى دەڭگەيگە كەلەدٸ", - دەپ تٷيٸندەدٸ مامان.
Dalanews.kz انىقتاماسى: ستاتيستيكالىق دەرەكتەر بويىنشا ورتاشا جالاقى 2025 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا 300 307 تەڭگە بولدى. كەسٸپكەرلٸك قىزمەتپەن اينالىساتىن شاعىن كەسٸپكەرلٸك يەلەرٸن ەسەپكە الماعاندا, ورتاشا اتاۋلى جالاقى وسى كەزەڭدە 423 133 تەڭگە بولدى.
