Jemqorlyq ábden jailaǵany sonshalyq keibir iri sheneýnikter Arystaǵy apatqa bólingen qarjyǵa deiin qol suqty. Kúnde bir sheneýnińtiń paramen ustalǵany jaily habarǵa tańqalmaityn boldyq. Árine azǵantai ailyǵymen memlekettik qyzmettiń otymen kirip, kúlimen shyǵyp, janyn salyp jumys istep júrgen kóptegen ary taza memleketshil, bilikti qyzmetkerler de jetkilikti. Olardyń bárin birdei paraqor dep kinálaǵan ádiletsizdik dep oilaimyn.
Ekonomika tolyqtai munai men shikizatqa táýeldi. Munaidyń baǵasy túsken saiyn ystyǵy kóterilgen naýqas adamdai dollardyń da baǵasy sharyqtap ketedi. Sottyń jaǵdaiy da málim. Million dollar para alyp ustalǵan Niler kózdi baqyraityp qoiyp sot zalynan bosatylyp, taýyq urlaǵandar kópekórneý qamalyp jatyr. Halyq sot júiesine múlde senbeidi.
Million teńgege "taǵaiyndalǵan" depýtattar da ruqsat sheńberinde ǵana sóz alyp, birdeńkeni mińgirlegeni bolmasa, eldik máseleni kóterip, biik minbeden biliktiń qateligin kórsetip qatty sóilegenin kórgenimiz joq. Jarymaityn ailyqqa jumys istep júrgen muǵalimge de, dárigerge de renji almaisyń. Qadiri ketken muǵalimderdiń sailaýda qandai saiqymazaqqa ainalǵanyn kórdik. Kórdik te túńildik. Túńildik te olardy sondai jaǵdaiǵa deiin túsirgen júiege laǵynet aittyq.
Demografiia kúirep tur. 30 jylda jaǵdaiy joq ózbek 59%, qyrǵyz 43%, azerbaijan 37% ósse, qazaq nebári 12% ǵana ósken. Shańyraq qurǵan jastardyń 40% bir jylǵa jetpei ajyrasyp otyr.
30 jylda azǵantai halyqtyń baspana máselesi tolyq sheshilgen joq. Elorda halqy áli kúnge deiin kómir jaǵyp otyrsa da álemge jasyl energiiany úiretpek bolǵan EXPO, LRT sekildi esh paidasy joq iri jobalarǵa, mánsiz jiyndarǵa, toi-tomalaqqa shashylǵan milliiardttaǵan ysyrapty qysqartyp, ornyna halyqymyzdyń, kópbalaly otbasylardyń, muǵalim, dárigerlerimizdiń jaǵdaiyn jasap tastaýǵa bolar edi.
Ulttyq ideologiia múldem joq. Qazaq tiliniń múshkil jaǵdaiy taǵy belgili. Májilis pen senat, ókimetimiz, barlyq memlekettik mekemeler, kópshilik qala halqy áli kúnge deiin oryssha shúldirleidi. Din salasy da ońyp turǵany shamaly. Qazaqty jik-jikke bólgen túrli teris aǵymdar ornyǵyp aldy.
Jalpy ahýalymyz osy. Osyndai múshkil jaǵdaida bilik Qasym-Jomart Toqaevqa tidi. Onda da qol-aiaǵy matalǵan bilik. 30 jyldyq siresken júie, biliktiń ainalasyna shoǵyrlanǵan oligarhtar áli de bilikti ýysynan shyǵarǵysy kelmeidi.
Otyz jylda qordalanǵan búkil múshkil másele, kúrmelgen kúrdeli problemalardyń barlyǵy Toqaevtyń moinyna artyldy. Bul azdai álemdik pandemiiaǵa ainalǵan koronavirýs indeti de elimizge óz salmaǵyn salyp, buryn-sońdy bolmaǵan aýyr jaǵdaiǵa, ekonomikalyq daǵdarysqa tiredi.
Biraq osyndai álsiz pozitsiiaǵa qaramastan memleket basshysy Q. Toqaevtyń ózgeriske, reformaǵa degen talpynysyn kórip otyrmyz.
Prezidenttiń Elbasyǵa jii jaltaqtaýy kóp adamǵa unamasa da, oǵan májbúr ekenin, tolyqqandy biliktiń áli qolyna timegenin halyq túsinip te, kórip te otyr.
Qazaqstanda kóterilis bolǵan jaǵdaida, elde haýs oryn alatynyn boljaý qiyn emes. Óitkeni buǵan syrtqy faktorlar aralasady. Mundai kezde qazaqqa áli sińispegen, ásirese kórshi elmen qatysy bar ózge ulttardyń qandai rol oinaityndyǵyn da topshylaý qiyn emes. Tipti Reseiden ásker kirgizilýi de múmkin. Revoliýtsiia bola qalǵan jaǵdaida, bilik tizgini halyqtyń qolyna qan tógissiz ótpeidi. Aiaǵynda bilikke kim keletindigi de belgisiz. Naǵyz laiyq tulǵa otyratyndyǵyna da kepildik joq. Óitkeni eldi uiystyryp, artyna ertip alyp ketetin halyq qoldaýyna ie saýatty oppozitsiia joq.
Biz Qyrǵyzstan da, Ýkraina da emespiz. Asty da, ústi de bailyqqa toly baitaq jer, az ǵana halyqpyz. Túrli elderdiń múddeleri toǵysyp jatyr. Sondyqtan bizge revoliýtsiia múldem tiimdi emes. Kerisinshe ziian. Táýelsizdigimizge qaýip.
Endi ne isteimiz? Menińshe azamattyq qoǵamdy barynsha oiatýymyz qajet. Arzan kúlki, qysyr áńgime emes, halyqtyń saiasi sanasyn jetildirip, óz quqyqtaryn talap etýdi úiretýimiz kerek.
Memleket basshysy Q. Toqaevtan ýáde etken reformasyn tabandy talap etýge tiispiz. Sondai-aq, onyń oń qadamdaryn qoldaý arqyly biligin kúsheitýimiz lázim.
Prezident halyqtyń qoldaýyn sezinip, biligi kúsheigen saiyn eski júie de álsirep, yqpaly azaia beredi. Bilik birneshe jylda evoliýtsiialyq jolmen tolyqqandy qolyna ótedi. Ary qarai jańa júie qalyptasady. Bizdiń qazirgi tańda "bai talǵaityn" jaǵdaiymyz da, basqa tańdaýmyz da joq!
Prezidenttiń jyldar boiy osy júieniń ishinde júrse de eshbir klanǵa kirmeýi, jemqorlyqqa, esepsiz bailyqqa batpai ózin taza ustai bilýi, oqyǵan ziialylǵy, saiasatkerde bolýy tiis salqynqandylyǵy Qazaq elin jaqsy ózgeriske jeteleidi dep úmittenemin.
Táýelsizdigimizdi, tynyshtyǵymyzdy saqtai otyryp, beibit jolmen júieni ózgertýdiń basqa jolyn kórip turǵanym joq. Alla elimizge jar bolsyn!
Qairat Joldybaiulynyń áleýmettik jelidegi jazbasy
