Premer-ministr Oljas Bektenovtiń tóraǵalyǵymen ÚEU ókilderi men qoǵam belsendileriniń qatysýymen Qazaqstan Respýblikasy Prezidenti janyndaǵy «Jasyl ekonomikaǵa» kóshý jónindegi keńes otyrysy ótti, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Ziiandy shyǵaryndylardyń aýaǵa taralýyn azaitý, kásiporyndarda eń úzdik qoljetimdi tehnikalardy engizý jáne ornyqty damý týraly eseptilik (ESG) boiynsha nysanaly indikatorlarǵa qol jetkizý jónindegi is-sharalardyń oryndalý barysy qaraldy.
«Memleket basshysynyń "Taza Qazaqstan" jalpyulttyq bastamasy aiasynda elimizde ekologiialyq jańarýdyń aýqymdy is-sharalary júzege asyrylýda. Sonymen qatar óndiristiń qorshaǵan ortaǵa tigizetin ziiandy áserin azaitýymyz kerek. "Jasyl" ekonomikaǵa kóshý jáne kómirtegi beitaraptyǵyna qol jetkizý úshin ozyq tehnologiialardy engizýdi eskere otyryp, ónerkásip sektoryn jańǵyrtýdy jandandyrý qajet. Basym baǵyttardyń biri – atmosferaǵa shyǵaryndylar men parniktik gazdardy qysqartý, sondai-aq óndiristiń energiia tiimdiligin arttyrý», — dep atap ótti Oljas Bektenov.
Qaraǵandy, Shyǵys Qazaqstan oblystary men Ulytaý oblysyndaǵy ekologiialyq jaǵdaiǵa áser etý máselesi boiynsha «Qazaqmys» korporatsiiasy JShS, «Kaztsink» JShS jáne Qarmet AQ basshylyǵynyń óndiristerdi jańǵyrtý salasynda atqarylǵan jumystar týraly esepteri tyńdaldy.
«Qazaqmys» korporatsiiasy JShS baiytý fabrikalarynda shań ustaý júieleri ornatylǵan, bul shań jinaý úderisiniń tiimdiligin 99,9%-ǵa deiin arttyrýǵa múmkindik berdi. Jezqazǵan mys balqytý zaýytyn gazdandyrý esebinen atmosferaǵa shyǵaryndylardyń 16%-ǵa qysqarýyna qol jetkizildi. Balqash mys balqytý zaýytyndaǵy sý salqyndatý júieleriniń jabdyqtaryn aýystyrý tushy sý alý kórsetkishiniń 35%-ǵa tómendeýin qamtamasyz etti. Óndirilgen qoj kóleminiń 100% mys kontsentratyn, óreskel qorǵasyndy jáne t. b. alý arqyly óńdeledi.
«Qazmyrysh» JShS Óskemen metallýrgiialyq alańynda jumystar júrgizildi, nátijesinde shyǵaryndylar 4 eseden astam tómendedi. 2001 jylǵy 69 myń tonnadan qazirgi ýaqytta 15 myń tonnaǵa deiin. Negizgi óndiristik alańdarda eń úzdik qoljetimdi tehnologiialardy engizý josparlanýda: bul gazdardan kúkirt dioksidin kádege jaratý jónindegi jańa jabdyqty ornatý, qatty bólshekterdi ustaýǵa arnalǵan súzgilerdi qaita jańartý jáne taǵy basqalar osy maqsattarǵa arnalǵan investitsiialardyń jalpy kólemi 108 mlrd teńgeden asady.
«Qarmet» AQ 2024-2030 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasyn iske asyrýda, onyń sheńberinde koks gazyn tereń tazartatyn jańa koks batareialaryn salý, Qaraǵandy metallýrgiia kombinatynyń JEO-2 jáne JEO-Bý-aýa úrleitin stansasynda qazandyq jabdyqtaryn jańǵyrtý, birqatar peshti tabiǵi gazǵa aýystyrý, aýa men sýdy tazartý júielerin qaita jańartý jáne taǵy basqalary kózdelgen. Eki jyl ishinde «Qarmet» AQ-nyń atmosferalyq aýaǵa naqty shyǵaryndylary 10,3%-ǵa qysqardy, qaldyqtardyń túzilýi 19,8%-ǵa tómendedi.
«Jasyl Akademiia» ǵylymi-bilim berý ortalyǵynyń direktory Baqyt Esekina, «Qazaqstannyń ekologiialyq uiymdary qaýymdastyǵy» zańdy tulǵalar birlestiginiń basqarma tóraǵasy Aigúl Soloveva, KazWaste qaldyqtardy basqarý jónindegi qazaqstandyq qaýymdastyqtyń atqarýshy direktory Vera Mustafina biznespen jańa tehnologiialardy engizýdi yntalandyrý, kómirqyshqyl gazy shyǵaryndylaryn tsifrlandyrý, iri kompaniialardyń eseptiliginiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý jáne taǵy basqa máseleler men usynystar boiynsha jurtshylyq atynan sóz sóiledi.
Ekologiia jáne tabiǵi resýrstar ministri Erlan Nysanbaev Qazaqstandaǵy ónerkásip kásiporyndarynyń qyzmetinen aýaǵa teris áserdi boldyrmaý úshin ekologiialyq ruqsattar berý sheńberinde qaldyqtar jónindegi normativter jyl saiyn tómendeitinin baiandady. Otandyq óndiristerdiń jańa tehnologiialarǵa kóshýi nátijesinde 2035 jylǵa qarai atmosferaǵa ziiandy shyǵaryndylardyń 300 myń tonnadan astam qysqarýy kútilýde.
Oljas Bektenov Qazaqstannyń kómirtegi beitaraptyǵyna qol jetkizýi boiynsha Úkimettik emes sektor, ǵylymi qoǵamdastyq jáne biznes ókilderiniń birlesken jumysynyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Sonymen qatar ónerkásip kásiporyndary óndiristerde qaýipsiz eńbek jaǵdailaryn qamtamasyz etý úshin belsendi jumys isteýi kerek. Úkimet tarapynan osy másele boiynsha baqylaý kúsheitiledi.
Keńes qorytyndysy boiynsha Premer-ministr jaýapty ministrlikterge birqatar tapsyrma berdi:
-
Ekologiia ministrligi ónerkásip kásiporyndarmen birlesip – Qazaqstan Respýblikasynyń «jasyl ekonomikaǵa» kóshýi jónindegi tujyrymdamanyń indikatorlaryn strategiialyq qujattar men tabiǵatty qorǵaý is-sharalarynyń josparlaryna engizýdi qamtamasyz etsin. Kompaniialar óndiristiń ekologiiaǵa áseri týraly barlyq aqparatty ózderiniń internet-resýrstaryna ornalastyrýy kerek.
-
Ónerkásip jáne qurylys ministrligi «Qazaqmys» jáne «Qazmyrysh» kompaniialarymen birlesip – energiia tiimdiliginiń nysanaly indikatorlaryn, sondai-aq júrgizilgen energiia aýditiniń qorytyndylary boiynsha energiia únemdeý jáne energiia tiimdiligin arttyrý jónindegi josparlardy qaita qarasyn.
-
Ekologiia, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrlikteri qoǵam qairatkerlerimen jáne halyqaralyq uiymdarmen birlesip – ónerkásip kásiporyndary úshin ornyqty damý jónindegi eseptilikti engizý boiynsha birqatar seminar men kezdesýler ótkizý múmkindigin qarastyrý jáne jurtshylyq úshin aqparattyń qoljetimdiligin qamtamasyz etýi tiis.
-
Densaýlyq saqtaý, Ǵylym jáne joǵary bilim ministrlikteri – tiisti usynymdar ázirlei otyryp, óndiristiń ziiandy faktorlarynyń halyq densaýlyǵyna áserine qatysty tereń ǵylymi zertteýler júrgizý máselesin pysyqtasyn.
