بەكتەنوۆ «جاسىل ەكونوميكاعا» كٶشۋ جٶنٸندەگٸ كەڭەس وتىرىسىن ٶتكٸزدٸ

پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆتٸڭ تٶراعالىعىمەن ٷەۇ ٶكٸلدەرٸ مەن قوعام بەلسەندٸلەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ جانىنداعى «جاسىل ەكونوميكاعا» كٶشۋ جٶنٸندەگٸ كەڭەس وتىرىسى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz. 

زيياندى شىعارىندىلاردىڭ اۋاعا تارالۋىن ازايتۋ, كەسٸپورىنداردا ەڭ ٷزدٸك قولجەتٸمدٸ تەحنيكالاردى ەنگٸزۋ جەنە ورنىقتى دامۋ تۋرالى ەسەپتٸلٸك (ESG) بويىنشا نىسانالى ينديكاتورلارعا قول جەتكٸزۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالاردىڭ ورىندالۋ بارىسى قارالدى.

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ "تازا قازاقستان" جالپىۇلتتىق باستاماسى اياسىندا ەلٸمٸزدە ەكولوگييالىق جاڭارۋدىڭ اۋقىمدى ٸس-شارالارى جٷزەگە اسىرىلۋدا. سونىمەن قاتار ٶندٸرٸستٸڭ قورشاعان ورتاعا تيگٸزەتٸن زيياندى ەسەرٸن ازايتۋىمىز كەرەك. "جاسىل" ەكونوميكاعا كٶشۋ جەنە كٶمٸرتەگٸ بەيتاراپتىعىنا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن وزىق تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋدٸ ەسكەرە وتىرىپ, ٶنەركەسٸپ سەكتورىن جاڭعىرتۋدى جانداندىرۋ قاجەت. باسىم باعىتتاردىڭ بٸرٸ – اتموسفەراعا شىعارىندىلار مەن پارنيكتٸك گازداردى قىسقارتۋ, سونداي-اق ٶندٸرٸستٸڭ ەنەرگييا تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ولجاس بەكتەنوۆ.

قاراعاندى, شىعىس قازاقستان وبلىستارى مەن ۇلىتاۋ وبلىسىنداعى ەكولوگييالىق جاعدايعا ەسەر ەتۋ مەسەلەسٸ بويىنشا «قازاقمىس» كورپوراتسيياسى جشس, «كازتسينك» جشس جەنە Qarmet اق باسشىلىعىنىڭ ٶندٸرٸستەردٸ جاڭعىرتۋ سالاسىندا اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى ەسەپتەرٸ تىڭدالدى.

«قازاقمىس» كورپوراتسيياسى جشس بايىتۋ فابريكالارىندا شاڭ ۇستاۋ جٷيەلەرٸ ورناتىلعان, بۇل شاڭ جيناۋ ٷدەرٸسٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن 99,9%-عا دەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. جەزقازعان مىس بالقىتۋ زاۋىتىن گازداندىرۋ ەسەبٸنەن اتموسفەراعا شىعارىندىلاردىڭ 16%-عا قىسقارۋىنا قول جەتكٸزٸلدٸ. بالقاش مىس بالقىتۋ زاۋىتىنداعى سۋ سالقىنداتۋ جٷيەلەرٸنٸڭ جابدىقتارىن اۋىستىرۋ تۇششى سۋ الۋ كٶرسەتكٸشٸنٸڭ 35%-عا تٶمەندەۋٸن قامتاماسىز ەتتٸ. ٶندٸرٸلگەن قوج كٶلەمٸنٸڭ 100% مىس كونتسەنتراتىن, ٶرەسكەل قورعاسىندى جەنە ت. ب. الۋ ارقىلى ٶڭدەلەدٸ.

«قازمىرىش» جشس ٶسكەمەن مەتاللۋرگييالىق الاڭىندا جۇمىستار جٷرگٸزٸلدٸ, نەتيجەسٸندە شىعارىندىلار 4 ەسەدەن استام تٶمەندەدٸ. 2001 جىلعى 69 مىڭ توننادان قازٸرگٸ ۋاقىتتا 15 مىڭ تونناعا دەيٸن. نەگٸزگٸ ٶندٸرٸستٸك الاڭداردا ەڭ ٷزدٸك قولجەتٸمدٸ تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ جوسپارلانۋدا: بۇل گازداردان كٷكٸرت ديوكسيدٸن كەدەگە جاراتۋ جٶنٸندەگٸ جاڭا جابدىقتى ورناتۋ, قاتتى بٶلشەكتەردٸ ۇستاۋعا ارنالعان سٷزگٸلەردٸ قايتا جاڭارتۋ جەنە تاعى باسقالار وسى ماقساتتارعا ارنالعان ينۆەستيتسييالاردىڭ جالپى كٶلەمٸ 108 ملرد تەڭگەدەن اسادى.

«Qarmet» اق 2024-2030 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسىن ٸسكە اسىرۋدا, ونىڭ شەڭبەرٸندە كوكس گازىن تەرەڭ تازارتاتىن جاڭا كوكس باتارەيالارىن سالۋ, قاراعاندى مەتاللۋرگييا كومبيناتىنىڭ جەو-2 جەنە جەو-بۋ-اۋا ٷرلەيتٸن ستانساسىندا قازاندىق جابدىقتارىن جاڭعىرتۋ, بٸرقاتار پەشتٸ تابيعي گازعا اۋىستىرۋ, اۋا مەن سۋدى تازارتۋ جٷيەلەرٸن قايتا جاڭارتۋ جەنە تاعى باسقالارى كٶزدەلگەن. ەكٸ جىل ٸشٸندە «Qarmet» Aق-نىڭ اتموسفەرالىق اۋاعا ناقتى شىعارىندىلارى 10,3%-عا قىسقاردى, قالدىقتاردىڭ تٷزٸلۋٸ 19,8%-عا تٶمەندەدٸ.

«جاسىل اكادەمييا» عىلىمي-بٸلٸم بەرۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى باقىت ەسەكينا, «قازاقستاننىڭ ەكولوگييالىق ۇيىمدارى قاۋىمداستىعى» زاڭدى تۇلعالار بٸرلەستٸگٸنٸڭ باسقارما تٶراعاسى ايگٷل سولوۆەۆا, KazWaste قالدىقتاردى باسقارۋ جٶنٸندەگٸ قازاقستاندىق قاۋىمداستىقتىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ۆەرا مۇستافينا بيزنەسپەن جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋدٸ ىنتالاندىرۋ, كٶمٸرقىشقىل گازى شىعارىندىلارىن تسيفرلاندىرۋ, ٸرٸ كومپانييالاردىڭ ەسەپتٸلٸگٸنٸڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ جەنە تاعى باسقا مەسەلەلەر مەن ۇسىنىستار بويىنشا جۇرتشىلىق اتىنان سٶز سٶيلەدٸ.

ەكولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترٸ ەرلان نىسانباەۆ قازاقستانداعى ٶنەركەسٸپ كەسٸپورىندارىنىڭ قىزمەتٸنەن اۋاعا تەرٸس ەسەردٸ بولدىرماۋ ٷشٸن ەكولوگييالىق رۇقساتتار بەرۋ شەڭبەرٸندە قالدىقتار جٶنٸندەگٸ نورماتيۆتەر جىل سايىن تٶمەندەيتٸنٸن باياندادى. وتاندىق ٶندٸرٸستەردٸڭ جاڭا تەحنولوگييالارعا كٶشۋٸ نەتيجەسٸندە 2035 جىلعا قاراي اتموسفەراعا زيياندى شىعارىندىلاردىڭ 300 مىڭ توننادان استام قىسقارۋى كٷتٸلۋدە. 

ولجاس بەكتەنوۆ قازاقستاننىڭ كٶمٸرتەگٸ بەيتاراپتىعىنا قول جەتكٸزۋٸ بويىنشا ٷكٸمەتتٸك ەمەس سەكتور, عىلىمي قوعامداستىق جەنە بيزنەس ٶكٸلدەرٸنٸڭ بٸرلەسكەن جۇمىسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. سونىمەن قاتار ٶنەركەسٸپ كەسٸپورىندارى ٶندٸرٸستەردە قاۋٸپسٸز ەڭبەك جاعدايلارىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەۋٸ كەرەك. ٷكٸمەت تاراپىنان وسى مەسەلە بويىنشا باقىلاۋ كٷشەيتٸلەدٸ.

كەڭەس قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر جاۋاپتى مينيسترلٸكتەرگە بٸرقاتار تاپسىرما بەردٸ:

• ەكولوگييا مينيسترلٸگٸ ٶنەركەسٸپ كەسٸپورىندارمەن بٸرلەسٸپ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كٶشۋٸ جٶنٸندەگٸ تۇجىرىمدامانىڭ ينديكاتورلارىن ستراتەگييالىق قۇجاتتار مەن تابيعاتتى قورعاۋ ٸس-شارالارىنىڭ جوسپارلارىنا ەنگٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتسٸن. كومپانييالار ٶندٸرٸستٸڭ ەكولوگيياعا ەسەرٸ تۋرالى بارلىق اقپاراتتى ٶزدەرٸنٸڭ ينتەرنەت-رەسۋرستارىنا ورنالاستىرۋى كەرەك.

• ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس مينيسترلٸگٸ «قازاقمىس» جەنە «قازمىرىش» كومپانييالارىمەن بٸرلەسٸپ – ەنەرگييا تيٸمدٸلٸگٸنٸڭ نىسانالى ينديكاتورلارىن, سونداي-اق جٷرگٸزٸلگەن ەنەرگييا اۋديتٸنٸڭ قورىتىندىلارى بويىنشا ەنەرگييا ٷنەمدەۋ جەنە ەنەرگييا تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ جوسپارلاردى قايتا قاراسىن.

• ەكولوگييا, ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸكتەرٸ قوعام قايراتكەرلەرٸمەن جەنە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بٸرلەسٸپ – ٶنەركەسٸپ كەسٸپورىندارى ٷشٸن ورنىقتى دامۋ جٶنٸندەگٸ ەسەپتٸلٸكتٸ ەنگٸزۋ بويىنشا بٸرقاتار سەمينار مەن كەزدەسۋلەر ٶتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋ جەنە جۇرتشىلىق ٷشٸن اقپاراتتىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋٸ تيٸس.

• دەنساۋلىق ساقتاۋ, عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸكتەرٸ – تيٸستٸ ۇسىنىمدار ەزٸرلەي وتىرىپ, ٶندٸرٸستٸڭ زيياندى فاكتورلارىنىڭ حالىق دەنساۋلىعىنا ەسەرٸنە قاتىستى تەرەڭ عىلىمي زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاسىن.