QR Ulttyq Banki basty makroekonomikalyq faktorlardy saraptaityn mamyrdaǵy Aqsha-kredit saiasaty týraly baiandamasyn jariialady. Onyń egjei-tegjeiimen Dalanews.kz saitynan tanysyp, bile otyryńyzdar.
Atalǵan qujatqa súiensek, aqsha naryǵynyń mólsherlemeleri bazalyq mólsherlemeniń dinamikasyna sáikes qalyptasyp, dáliz sheginde saqtaldy. Depozittik mólsherlemelerdiń dinamikasy bazalyq mólsherlemedegi ózgeristerdiń áserin sipattaidy, bul oraida korporativtik salymdar boiynsha mólsherlemelerdiń beiimdelýi jedel júzege asty.
Naqty tsifrlarǵa keletin bolsaq, 2025 jylǵy sáýirdiń sońyndaǵy jaǵdai boiynsha depozittik uiymdardaǵy depozitter jyldyq mánde 20,5%-ǵa ulǵaidy. Ósimge negizgi salymdy ulttyq valiýtadaǵy depozitter (jylyna +19,9% engizdi, bul teńgedegi depozitter men valiýtalyq salymdar arasyndaǵy paiyzdyq mólsherlemelerdiń eleýli differentsialy aiasynda olardyń tartymdylyǵy saqtalǵanyn kórsetedi. Sonymen qatar, shetel valiýtasyndaǵy depozitter kólemi jyl boiynda 22,6%-ǵa ósti. Bul ósim kóbine aiyrbas baǵamynyń qaita baǵalaný áserimen, al az dárejede – jańa qarajat aǵynymen bailanysty.
Bazalyq mólsherlemeniń ósýi depozitter, ásirese teńgedegi korporativtik salymdar, boiynsha paiyzdyq mólsherlemelerdiń ulǵaiýyna ákeldi (2025 jylǵy qańtardaǵy 14,1%- dan sáýirde 15,4%-ǵa deiin). Jeke tulǵalardyń salymdary boiynsha mólsherlemeler birshama qalypty qarqynmen – 0,5 p.t. ósip, 14,0%-dy qurady.
"Bank sektoryndaǵy depozitter teńgelik salymdardyń ósýi jáne shetel valiýtasyndaǵy salymdardyń baǵamdyq qaita baǵalanýy aiasynda ósti. Korporativtik kreditteý quny, negizinen, bazalyq mólsherlemeniń serpinine sáikes qalyptasty, al tutynýshylyq kreditter boiynsha mólsherlemeler bólip tóleý úlesiniń yqpalymen qalyptasýyn jalǵastyrdy. Ipotekalyq mólsherlemelerde aitarlyqtai ózgeris baiqalmady. Kreditteýdiń jalpy ósý qarqyny joǵary deńgeide saqtaldy. Aqsha massasynyń ósýi nesie berý arnasy men syrtqy aktivterdiń ulǵaiýy esebinen qamtamasyz etildi", delingen Ulttyq Bank baiandamasynda.
Ulttyq valiýtadaǵy biznes kreditteri boiynsha ortasha ólshengen mólsherleme 2025 jylǵy qańtar–sáýir aralyǵynda aǵymdaǵy jylǵy naýryzda bazalyq mólsherlemeniń ósýi aiasynda 0,3 p.t. artty.
"Iri jáne orta kásiporyndarǵa beriletin kreditter boiynsha mólsherlemeler bazalyq mólsherlemeniń kóterilýine aiqynyraq áser etip, tiisinshe 1,1 p.t. jáne 1,3 p.t. ósti, shaǵyn bizneske beriletin nesieler boiynsha mólsherlemelerdiń ósýi onsha aiqyn bolmady (0,4 p.t.). Jeke kredittik mólsherlemeler is júzinde burynǵy deńgeide qaldy", delingen qujatta.
Tutynýshylyq kreditter boiynsha mólsherlemeler tutynýshylyq qaryzdardyń jalpy kólemindegi bólip tóleý úlesiniń ózgerýine qarai qalyptasýyn jalǵastyrýda. 2025 jyly aqpan–sáýir ailarynda tutynýshylyq kreditter boiynsha mólsherleme 19–21% aralyǵynda boldy. Ipotekalyq mólsherlemeler de aitarlyqtai ózgergen joq, 10–11% deńgeiinde saqtalýda.
2025 jylǵy sáýirde bankterdiń nesielik portfeli halyq pen biznesti nesielendirýdiń jalǵasqan ósýi nátijesinde jyldyq esepte 20,4 %-ǵa artty.
"Halyqtyń nesiege degen suranysy áli de joǵary deńgeide saqtalyp otyr. Tutynýshylyq nesieler ósiminiń baiaýlaýyna qaramastan 2025 jylǵy sáýirde halyqqa berilgen nesieler jyldyq esepte 22,4%-ǵa ósti. 2025 jylǵy sáýirde ipotekalyq portfeldiń jyldyq ósimi 12,7% boldy. 2025 jylǵy naýryzda "Naýryz" baǵdarlamasy aiasynda jeńildetilgen ipotekaǵa ótinimder qabyldandy. Kútýler boiynsha, bul 2025 jyldyń aldaǵy ailarynda ipotekalyq nesieleýdiń ósýine yqpal etedi. 2025 jylǵy sáýirde iri jáne orta biznes sýbektilerin nesieleý belsendiligi joǵary deńgeide saqtaldy", - deidi Ulttyq Bank.
EDB tarapynan biznesti kreditteý osy jyldyń naýryz aiynda eki tańbaly ósim qarqynymen jalǵasty (jylyna 17,3%-ǵa). Bul negizinen naqty sektor kásiporyndarynyń investitsiialyq jobalardy iske asyrýy aiasynda iri jáne orta kásiporyndardy kreditteýdiń jedeldeýimen bailanysty. Al, sáýir aiynda shaǵyn kásiporyndardy nesieleý birshama baiaýlap, jylyna 10,4% deńgeiinde qalyptasty. Depozittik naryq belsendi ósimdi jáne bazalyq mólsherlemeniń ózgeristerine sezimtaldyqty kórsetýde.
"Maýsymdyq quldyraýǵa qaramastan, úi sharýashylyqtarynyń jinaqtaý deńgeii eń joǵary kórsetkshiterge jýyq shamada saqtalyp otyr. Sondai-aq, 2024 jyldyń qarasha aiynan keiingi tómendeýden soń, osy jyldyń naýryz–sáýir ailarynda jinaqtaýshy halyqtyń úlesi artqany baiqalady. Osylaisha, aǵymdaǵy aqsha-kredit saiasatyndaǵy depozittik naryqtyń áreketi paiyzdyq yntalandyrýǵa sezimtal ekenin kórsetedi jáne transmissiialyq mehanizmniń tiimdi jumys isteýin qamtamasyz etedi", - deidi Ulttyq Bank sarapshylary.
Valiýta baǵamynyń dinamikasy syrtqy jáne ishki faktorlardyń áserinen qalyptasady. Sáýir aiynda qańtarmen salystyrǵanda teńge negizinen ishki faktorlarǵa bailanysty 1,1%-ǵa nyǵaidy.
UQ jáne kvazimemlekettik sektor tarapynan valiýtany satý, sondai-aq altyn satyp alý operatsiialaryn "shaǵylystyrý" tásili arqyly qoldaý kórsetti. Aqpan aiynda shetel valiýtasyna maýsymdyq suranystyń tómendeýi mańyzdy faktor boldy. Naýryz-sáýir ailarynda teńgeniń azdap álsiregeni baiqaldy. Bul qubylys, negizinen, AQSh-tyń importqa tarif engizýi jáne jahandyq saýdanyń baiaýlaýyna qatysty kútýler aiasynda álemdik munai baǵasynyń tómendeýimen bailanysty boldy.
Buǵan deiin saitymyzda "Maýsym aiyndaǵy infliatsiia, dollar baǵamy, bazalyq mólsherleme: sarapshylar boljamy qandai" degen material jariialanǵan bolatyn.
