Senat depýtaty Sergei Karpliýk Úkimet pen Joǵary aýditorlyq palatanyń 2024 jylǵy respýblikalyq biýdjettiń atqarylýy týraly esebin talqylaý barysynda Ulttyq qor qarajatyn paidalanýdyń tiimdiligine kúmán keltirdi. Ol Ulttyq qor qarajatynyń aǵymdaǵy maqsattarǵa jumsalýyna, sondai-aq aqshanyń igerilmeý faktilerine nazar aýdartty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Ulttyq qor qarajatyn paidalaný tiimdiligi árdaiym kóptegen suraqtar týdyrady. Uzaq ýaqyt boiy igerilmegen qarajattardy ýaqtyly qaitarý máselesi sheshilmei keledi. Jańa Biýdjet kodeksinde bólingen nysanaly transferttiń paidalanylmaǵan qarajaty mindetti túrde Ulttyq qorǵa qaitarylatyny aitylady. Ulttyq qordan kvazimemlekettik sektorǵa berilgen zaemdardy ne isteý kerek, olardy qaitarý merzimi áli týyndaǵan joq, biraq ony túpkilikti qaryz alýshylaryna qaitaryp tastaǵan. Bul qarajat kvazimemlekettik sektordyń shottarynda jatyr ári olardy ekonomikalyq ainalymǵa tartý da múmkin emes", – dedi ol.
Onyń aitýynsha, 2014-2019 jyldar aralyǵynda "Báiterek" holdingi baǵaly qaǵazdar zaemy arqyly 30 jylǵa Ulttyq qordan qarajat tartqan. Bul qarajattyń bir bóligi 2034 jyly qaitarylýy tiis dep Qazaqstan damý bankine baǵyttaldy. 2024 jyly qaryz alýshylar 20,6 mlrd teńgeni ótep úlgerdi.
"Údemeli indýstriialyq-innovatsiialyq damý baǵdarlamasy áldeqashan aiaqtalǵan, biraq osy baǵytta berilgen qarajattardy paidalanýdyń nysanaly maqsaty joq, iaǵni olardy qaita paidalanýǵa bolmaidy. Mundai qarajatty qaitarý mehanizmi de joq, bul shottarda qaldyqtardyń paida bolýyna ákelip soqty. Bul Qazaqstan damý bankine tikelei qatysty. Bolashaqta bul soma tek arta beredi. Ulttyq qorǵa zaemdardy paidalanýdan osyndai qarajatty qaitarý jáne ony esepke alý tetigi pysyqtalýda ma?"- dep surady senator.
Bul rette Qarjy ministri Mádi Takiev Ulttyq qordan 3,6 trln teńge somaǵa baǵaly qaǵazdar túrinde zaem aqsha bólingenin, onyń ishinde "Báiterekke" 963 mlrd teńge buiyrǵanyn jetkizip, tsifrlardy naqtylady.
"Osy somanyń 453 mlrd teńgesi óteldi, qalǵany – 3,1 trln teńge. Obligatsiialyq zaemdar boiynsha negizgi óteý merzimi 2034 jyldan bastap týyndaidy dep boljanady. Biraq aldyn-ala tólem jasalatyn kezder bolady. Ondai tetik ázir, ótken jyly biz memlekettik qarjyny basqarý tujyrymdamasyna ózgerister engizdik, sóitip osyndai sipattaǵy qarajatty qaita paidalanýǵa tyiym saldyq. Jańa Biýdjet kodeksinde de biz Ulttyq qordyń qarajatyn depozitke salýǵa jáne basqa da maqsatqa paidalanýǵa bolmaityndyǵy týraly normalardy engizdik. "Báiterekke" keletin bolsaq, bizde arnaiy keste bar, ol boiynsha 2025 jyldyń jeltoqsan aiyna deiin shamamen 23 mlrd teńge Ulttyq qorǵa qaitarylady", – dep atap ótti Qarjy ministri.
Buǵan deiin Pavlodar oblysynda Ulttyq qordan bólingen aqshany ońdy-soldy shashqan eks-sheneýniktiń sottalǵanyn habarlaǵanbyz. Ol 3 jylǵa bas bostandyǵynan aiyryldy.
