2027 jylǵy 1 qańtardan bastap Qazaqstanda erikti qonys aýdarýshylarǵa kóshýge, turǵyn úi jaldaýǵa jáne baspana satyp alýǵa arnalǵan jańa qoldaý sharalary engiziledi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Qazaqstanda 2027 jylǵy 1 qańtardan bastap jumys kúshi jetispeitin óńirlerge erikti túrde qonys aýdarýdyń jańa qaǵidalary kúshine enedi. Baǵdarlamaǵa qatysýshylarǵa kóshýge arnalǵan birjolǵy sýbsidiia, turǵyn úidi jaldaý men kommýnaldyq qyzmetter shyǵyndaryn óteý, sondai-aq baspana satyp alýǵa nemese ipotekanyń bastapqy jarnasyn tóleýge arnalǵan 7,6 mln teńgege deiingi sertifikat qarastyrylǵan.
Alaida barlyq qoldaý túrin qonys aýdarǵan boida birden alý múmkin emes. Ár tólemniń jeke talaptary bar. Atap aitqanda, jańa turǵylyqty jerdegi eńbek qyzmetin jáne mindetti áleýmettik aýdarymdardyń júrgizilgenin rastaý qajet.
Kimder qonys aýdarý úshin aqsha ala alady?
Jańa qaǵidalar Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministriniń 2026 jylǵy 13 qazandaǵy № 401 buiryǵymen bekitilgen. Baǵdarlama jumys kúshi artyq óńirlerden eńbek resýrstaryna suranys bar eldi mekenderge erikti túrde qonys aýdarýdy qoldaýǵa baǵyttalǵan.
Qonys aýdarýshylar shyǵatyn óńirlerge Almaty, Astana jáne Shymkent qalalary, sondai-aq Almaty, Jambyl, Mańǵystaý jáne Túrkistan oblystary jatady. Degenmen baǵdarlama aiasynda kez kelgen eldi mekenge kóshýge bolmaidy. Qonys aýdarý josparlanǵan aýmaq jumys kúshi qajet bolatyn óńirlerdiń bekitilgen tizimine enýi tiis.
Baǵdarlamaǵa jumyssyz azamattar, suranysqa ie mamandyqtardyń ieleri, sharýa jáne fermer qojalyqtarynyń basshylary, sondai-aq qandastar qatysa alady. Óńiraralyq qonys aýdarý kezinde jańa jerde jumysqa ornalasýǵa nemese kásipkerlikti damytýǵa járdem kórsetiledi.
Sonymen qatar bir oblystyń ishinde de qonys aýdarýǵa múmkindik beriledi. Mysaly, ekonomikalyq áleýeti tómen eldi mekennen damý múmkindigi joǵary qalaǵa nemese aýylǵa kóshýge bolady.
Qonys aýdarýshylarǵa qansha aqsha tólenedi?
Memlekettik qoldaýdyń mólsheri tólem túrine, otbasy músheleriniń sanyna jáne qonys aýdarylatyn jerdiń ereksheligine bailanysty. Tómende kórsetilgen somalar 2027 jylǵa eseptik negiz retinde alynǵan 4 693 teńgelik ailyq eseptik kórsetkish (AEK) boiynsha eseptelgen.
Kóshýge arnalǵan sýbsidiia – bir adamǵa 328 510 teńge
Birjolǵy tólem otbasynyń basshysyna jáne onyń árbir múshesine 70 AEK mólsherinde beriledi. 2027 jylǵa arnalǵan eseptik AEK boiynsha bul bir adamǵa 328 510 teńgeni quraidy.
Otbasy músheleriniń sanyna qarai tólem mólsheri mynadai bolady:
• Bir adamǵa – 328 510 teńge;
• Eki adamǵa – 657 020 teńge;
• Úsh adamǵa – 985 530 teńge;
• Tórt adamǵa – 1 314 040 teńge;
• Bes adamǵa – 1 642 550 teńge;
• Alty adamǵa – 1 971 060 teńge.
Alaida qarajat qonys aýdarǵannan keiin birden aýdarylmaidy. Sýbsidiia alý úshin ótinish berýshi nemese otbasynyń eńbekke qabiletti múshesi jańa jerde keminde úsh ai qatarynan jumys istegenin jáne mindetti áleýmettik aýdarymdardyń júrgizilgenin rastaýy kerek.
Turǵyn úidi jaldaý jáne kommýnaldyq qyzmetter shyǵyndaryn óteý – aiyna 140 790 teńgege deiin
Memleket turǵyn úidi jaldaý men kommýnaldyq qyzmetterge jumsalǵan shyǵyndardy da óteidi. Tólem mólsheri otbasy músheleriniń sanyna jáne olardyń qalaǵa nemese aýyldyq jerge qonys aýdarýyna bailanysty belgilenedi.
AEK 4 693 teńge bolǵan jaǵdaida ai saiynǵy ótemaqy mólsheri mynadai bolady:
Otbasy quramy Qalada Aýyldyq jerde
Bir adam 93 860 teńge 70 395 teńge
2–4 adam 117 325 teńge 84 474 teńge
5 jáne odan kóp adam 140 790 teńge 98 553 teńge
Ótemaqy ai saiyn tólenedi, biraq onyń merzimi 12 aidan aspaidy. Tólemdi alý úshin turǵyn úidi jaldaý sharty jáne jańa jerde keminde alty ai qatarynan jumys istegenin, mindetti áleýmettik aýdarymdardyń júrgizilgenin rastaityn málimetter qajet.
Bul turǵyn úidi jaldaý men kommýnaldyq qyzmetterge jumsalǵan shyǵyndardy óteýge arnalǵan ortaq tólem. Iaǵni jaldaý aqysy men kommýnaldyq qyzmetter úshin bólek-bólek ótemaqy qarastyrylmaidy.
Eger baǵdarlama aiasynda qatysýshyǵa memlekettik turǵyn úi qorynan baspana berilse, turǵyn úidi jaldaý shyǵyndary úshin ótemaqy taǵaiyndalmaidy.
Turǵyn úi sertifikaty – 7 626 125 teńgege deiin
Memlekettik qoldaýdyń eń iri túri – ekonomikalyq utqyrlyq sertifikaty. Onyń mólsheri 1 625 AEK-ke teń. 2027 jylǵa arnalǵan eseptik kórsetkish boiynsha bul 7 626 125 teńgeni quraidy.
Sertifikatty qonys aýdarǵan óńirden turǵyn úi satyp alýǵa nemese ipotekalyq nesieniń bastapqy jarnasyn tóleýge paidalanýǵa bolady. Alaida bul – kez kelgen maqsatqa jumsaýǵa bolatyn qolma-qol aqsha emes, naqty maqsatqa arnalǵan memlekettik qoldaý.
Sertifikat alý úshin jańa jerde keminde 12 ai qatarynan eńbek etkenin jáne mindetti áleýmettik aýdarymdardyń júrgizilgenin rastaý qajet.
Sonymen birge sertifikat mólsheri satyp alynatyn turǵyn úidiń baǵalaý qunynan aspaýǵa tiis. Eger baspananyń baǵasy belgilengen eń joǵary somadan tómen bolsa, qoldaý mólsheri de soǵan sáikes azaiady.
Almatydan basqa óńirge kóshýdi sheshseńiz, baǵdarlama qalai jumys isteidi?
Almatyda turatyn úsh adamnan turatyn otbasy Soltústik Qazaqstan oblysyna kóship, sol jerden jumys tabýdy josparlady delik. Mundai jaǵdaida memlekettik qoldaýdy alý birneshe kezeńnen turady.
Aldymen tańdalǵan eldi mekenniń qonys aýdarýdy qoldaý baǵdarlamasyna kiretinin tekserý qajet. Odan keiin ýákiletti organdar arqyly baǵdarlamaǵa qatysý rásiminen ótip, áleýmettik kelisimshart jasalady.
Qonys aýdarǵannan keiin otbasy músheleriniń biri resmi jumysqa ornalasady. Eńbek qyzmeti men mindetti áleýmettik aýdarymdar boiynsha úsh ai qatarynan qoiylǵan talaptar oryndalsa, otbasy kóshýge arnalǵan birjolǵy sýbsidiia alýǵa úmitker bola alady. AEK 4 693 teńge bolǵan jaǵdaida úsh adamnan turatyn otbasyǵa 985 530 teńge esepteledi.
Alty aidan keiin turǵyn úidi jaldaý shyǵyndaryn óteýge ótinish berýge bolady. Eger otbasy baspanany jalǵa alyp tursa jáne eńbek qyzmetine qatysty talaptardy oryndasa, ai saiynǵy ótemaqy rásimdei alady. Qalada turatyn úsh adamnan turatyn otbasy úshin eseptik tólem 117 325 teńgeni quraidy. Bul qarajat belgilengen talaptar saqtalǵan jaǵdaida 12 aidan aspaityn merzimde tólenedi.
12 ai eńbek etkennen keiin otbasy turǵyn úi sertifikatyn alýǵa ótinish bere alady. Barlyq talap oryndalǵan jaǵdaida 7 626 125 teńgege deiingi ekonomikalyq utqyrlyq sertifikatyna úmitker bolýǵa múmkindik bar. Ony qonys aýdarǵan óńirden baspana satyp alýǵa nemese ipotekanyń bastapqy jarnasyna paidalanýǵa bolady.
Osylaisha, úsh adamnan turatyn otbasy kóshýge arnalǵan sýbsidiia, turǵyn úidi jaldaý shyǵyndarynyń ótemaqysy jáne turǵyn úi sertifikaty arqyly qomaqty memlekettik qoldaý ala alady. Degenmen bul qarajat bir mezgilde beriletin biryńǵai tólem emes. Ár qoldaý túrine quqyqty jeke rastaý qajet, al sertifikattyń mólsheri satyp alynatyn baspananyń qunymen shekteledi.
Bul – shartty mysal. Qonys aýdarýdy josparlamas buryn tańdalǵan óńirdiń baǵdarlamaǵa sáikestigin jáne naqty jaǵdaiǵa qajetti qujattardy tekserý qajet.
Tólemderdi qalai rásimdeýge bolady?
Baǵdarlamaǵa qatysý úshin mansap ortalyǵyna júginip, belgilengen qonys aýdarý rásiminen ótý kerek. Óńiraralyq qonys aýdarý kezinde pereselender nemese qandastardy qabyldaýdyń óńirlik kvotasyna engizý týraly sheshim talap etiledi. Odan keiin áleýmettik kelisimshart jasalady.
Qaǵidalarda kózdelgen tólemderge ótinishterdi migration.enbek.kz portaly arqyly elektrondyq túrde berýge bolady. Jumysqa ornalasý jáne baǵdarlama múmkindikteri týraly aqparatty Elektrondyq eńbek birjasynan da alýǵa bolady.
Qonys aýdarmas buryn neni eskerý kerek?
Baǵdarlama Almaty nemese Astana qalasynyń kez kelgen turǵyny ózi qalaǵan qalaǵa kóship, avtomatty túrde milliondaǵan teńge alady degendi bildirmeidi. Qatysýshy baǵdarlama talaptaryna sai bolýy, bekitilgen tizimdegi eldi mekendi tańdaýy jáne eńbek qyzmetine qatysty sharttardy oryndaýy qajet.
Sonymen qatar turǵyn úi sertifikaty árbir qonys aýdarýshyǵa sózsiz beriletin aqshalai tólem emes. Ol naqty maqsattarǵa arnalǵan memlekettik qoldaý túri bolyp sanalady.
Materialda kórsetilgen teńgemen eseptelgen somalar 2027 jylǵa arnalǵan 4 693 teńgelik AEK negizinde berilgen. Ótinish tapsyrar aldynda qoldanystaǵy talaptar men qabyldaýshy óńirlerdiń tizimin naqtylaǵan jón.
Jańa qaǵidalar 2027 jylǵy 1 qańtardan bastap kúshine enedi. Al tólemderdi qarjylandyrý tártibine qatysty jekelegen erejeler 2027 jylǵy 1 shildeden bastap qoldanyla bastaidy.
