2027 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قازاقستاندا ەرٸكتٸ قونىس اۋدارۋشىلارعا كٶشۋگە, تۇرعىن ٷي جالداۋعا جەنە باسپانا ساتىپ الۋعا ارنالعان جاڭا قولداۋ شارالارى ەنگٸزٸلەدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
قازاقستاندا 2027 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ جۇمىس كٷشٸ جەتٸسپەيتٸن ٶڭٸرلەرگە ەرٸكتٸ تٷردە قونىس اۋدارۋدىڭ جاڭا قاعيدالارى كٷشٸنە ەنەدٸ. باعدارلاماعا قاتىسۋشىلارعا كٶشۋگە ارنالعان بٸرجولعى سۋبسيدييا, تۇرعىن ٷيدٸ جالداۋ مەن كوممۋنالدىق قىزمەتتەر شىعىندارىن ٶتەۋ, سونداي-اق باسپانا ساتىپ الۋعا نەمەسە يپوتەكانىڭ باستاپقى جارناسىن تٶلەۋگە ارنالعان 7,6 ملن تەڭگەگە دەيٸنگٸ سەرتيفيكات قاراستىرىلعان.
الايدا بارلىق قولداۋ تٷرٸن قونىس اۋدارعان بويدا بٸردەن الۋ مٷمكٸن ەمەس. ەر تٶلەمنٸڭ جەكە تالاپتارى بار. اتاپ ايتقاندا, جاڭا تۇرعىلىقتى جەردەگٸ ەڭبەك قىزمەتٸن جەنە مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك اۋدارىمداردىڭ جٷرگٸزٸلگەنٸن راستاۋ قاجەت.
كٸمدەر قونىس اۋدارۋ ٷشٸن اقشا الا الادى?
جاڭا قاعيدالار ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸنٸڭ 2026 جىلعى 13 قازانداعى № 401 بۇيرىعىمەن بەكٸتٸلگەن. باعدارلاما جۇمىس كٷشٸ ارتىق ٶڭٸرلەردەن ەڭبەك رەسۋرستارىنا سۇرانىس بار ەلدٸ مەكەندەرگە ەرٸكتٸ تٷردە قونىس اۋدارۋدى قولداۋعا باعىتتالعان.
قونىس اۋدارۋشىلار شىعاتىن ٶڭٸرلەرگە الماتى, استانا جەنە شىمكەنت قالالارى, سونداي-اق الماتى, جامبىل, ماڭعىستاۋ جەنە تٷركٸستان وبلىستارى جاتادى. دەگەنمەن باعدارلاما اياسىندا كەز كەلگەن ەلدٸ مەكەنگە كٶشۋگە بولمايدى. قونىس اۋدارۋ جوسپارلانعان اۋماق جۇمىس كٷشٸ قاجەت بولاتىن ٶڭٸرلەردٸڭ بەكٸتٸلگەن تٸزٸمٸنە ەنۋٸ تيٸس.
باعدارلاماعا جۇمىسسىز ازاماتتار, سۇرانىسقا يە ماماندىقتاردىڭ يەلەرٸ, شارۋا جەنە فەرمەر قوجالىقتارىنىڭ باسشىلارى, سونداي-اق قانداستار قاتىسا الادى. ٶڭٸرارالىق قونىس اۋدارۋ كەزٸندە جاڭا جەردە جۇمىسقا ورنالاسۋعا نەمەسە كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋعا جەردەم كٶرسەتٸلەدٸ.
سونىمەن قاتار بٸر وبلىستىڭ ٸشٸندە دە قونىس اۋدارۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸلەدٸ. مىسالى, ەكونوميكالىق ەلەۋەتٸ تٶمەن ەلدٸ مەكەننەن دامۋ مٷمكٸندٸگٸ جوعارى قالاعا نەمەسە اۋىلعا كٶشۋگە بولادى.
قونىس اۋدارۋشىلارعا قانشا اقشا تٶلەنەدٸ?
مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ مٶلشەرٸ تٶلەم تٷرٸنە, وتباسى مٷشەلەرٸنٸڭ سانىنا جەنە قونىس اۋدارىلاتىن جەردٸڭ ەرەكشەلٸگٸنە بايلانىستى. تٶمەندە كٶرسەتٸلگەن سومالار 2027 جىلعا ەسەپتٸك نەگٸز رەتٸندە الىنعان 4 693 تەڭگەلٸك ايلىق ەسەپتٸك كٶرسەتكٸش (اەك) بويىنشا ەسەپتەلگەن.
كٶشۋگە ارنالعان سۋبسيدييا – بٸر ادامعا 328 510 تەڭگە
بٸرجولعى تٶلەم وتباسىنىڭ باسشىسىنا جەنە ونىڭ ەربٸر مٷشەسٸنە 70 اەك مٶلشەرٸندە بەرٸلەدٸ. 2027 جىلعا ارنالعان ەسەپتٸك اەك بويىنشا بۇل بٸر ادامعا 328 510 تەڭگەنٸ قۇرايدى.
وتباسى مٷشەلەرٸنٸڭ سانىنا قاراي تٶلەم مٶلشەرٸ مىناداي بولادى:
• بٸر ادامعا – 328 510 تەڭگە;
• ەكٸ ادامعا – 657 020 تەڭگە;
• ٷش ادامعا – 985 530 تەڭگە;
• تٶرت ادامعا – 1 314 040 تەڭگە;
• بەس ادامعا – 1 642 550 تەڭگە;
• التى ادامعا – 1 971 060 تەڭگە.
الايدا قاراجات قونىس اۋدارعاننان كەيٸن بٸردەن اۋدارىلمايدى. سۋبسيدييا الۋ ٷشٸن ٶتٸنٸش بەرۋشٸ نەمەسە وتباسىنىڭ ەڭبەككە قابٸلەتتٸ مٷشەسٸ جاڭا جەردە كەمٸندە ٷش اي قاتارىنان جۇمىس ٸستەگەنٸن جەنە مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك اۋدارىمداردىڭ جٷرگٸزٸلگەنٸن راستاۋى كەرەك.
تۇرعىن ٷيدٸ جالداۋ جەنە كوممۋنالدىق قىزمەتتەر شىعىندارىن ٶتەۋ – ايىنا 140 790 تەڭگەگە دەيٸن
مەملەكەت تۇرعىن ٷيدٸ جالداۋ مەن كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە جۇمسالعان شىعىنداردى دا ٶتەيدٸ. تٶلەم مٶلشەرٸ وتباسى مٷشەلەرٸنٸڭ سانىنا جەنە ولاردىڭ قالاعا نەمەسە اۋىلدىق جەرگە قونىس اۋدارۋىنا بايلانىستى بەلگٸلەنەدٸ.
اەك 4 693 تەڭگە بولعان جاعدايدا اي سايىنعى ٶتەماقى مٶلشەرٸ مىناداي بولادى:
وتباسى قۇرامى قالادا اۋىلدىق جەردە
بٸر ادام 93 860 تەڭگە 70 395 تەڭگە
2–4 ادام 117 325 تەڭگە 84 474 تەڭگە
5 جەنە ودان كٶپ ادام 140 790 تەڭگە 98 553 تەڭگە
ٶتەماقى اي سايىن تٶلەنەدٸ, بٸراق ونىڭ مەرزٸمٸ 12 ايدان اسپايدى. تٶلەمدٸ الۋ ٷشٸن تۇرعىن ٷيدٸ جالداۋ شارتى جەنە جاڭا جەردە كەمٸندە التى اي قاتارىنان جۇمىس ٸستەگەنٸن, مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك اۋدارىمداردىڭ جٷرگٸزٸلگەنٸن راستايتىن مەلٸمەتتەر قاجەت.
بۇل تۇرعىن ٷيدٸ جالداۋ مەن كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە جۇمسالعان شىعىنداردى ٶتەۋگە ارنالعان ورتاق تٶلەم. ياعني جالداۋ اقىسى مەن كوممۋنالدىق قىزمەتتەر ٷشٸن بٶلەك-بٶلەك ٶتەماقى قاراستىرىلمايدى.
ەگەر باعدارلاما اياسىندا قاتىسۋشىعا مەملەكەتتٸك تۇرعىن ٷي قورىنان باسپانا بەرٸلسە, تۇرعىن ٷيدٸ جالداۋ شىعىندارى ٷشٸن ٶتەماقى تاعايىندالمايدى.
تۇرعىن ٷي سەرتيفيكاتى – 7 626 125 تەڭگەگە دەيٸن
مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ ەڭ ٸرٸ تٷرٸ – ەكونوميكالىق ۇتقىرلىق سەرتيفيكاتى. ونىڭ مٶلشەرٸ 1 625 اەك-كە تەڭ. 2027 جىلعا ارنالعان ەسەپتٸك كٶرسەتكٸش بويىنشا بۇل 7 626 125 تەڭگەنٸ قۇرايدى.
سەرتيفيكاتتى قونىس اۋدارعان ٶڭٸردەن تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋعا نەمەسە يپوتەكالىق نەسيەنٸڭ باستاپقى جارناسىن تٶلەۋگە پايدالانۋعا بولادى. الايدا بۇل – كەز كەلگەن ماقساتقا جۇمساۋعا بولاتىن قولما-قول اقشا ەمەس, ناقتى ماقساتقا ارنالعان مەملەكەتتٸك قولداۋ.
سەرتيفيكات الۋ ٷشٸن جاڭا جەردە كەمٸندە 12 اي قاتارىنان ەڭبەك ەتكەنٸن جەنە مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك اۋدارىمداردىڭ جٷرگٸزٸلگەنٸن راستاۋ قاجەت.
سونىمەن بٸرگە سەرتيفيكات مٶلشەرٸ ساتىپ الىناتىن تۇرعىن ٷيدٸڭ باعالاۋ قۇنىنان اسپاۋعا تيٸس. ەگەر باسپانانىڭ باعاسى بەلگٸلەنگەن ەڭ جوعارى سومادان تٶمەن بولسا, قولداۋ مٶلشەرٸ دە سوعان سەيكەس ازايادى.
الماتىدان باسقا ٶڭٸرگە كٶشۋدٸ شەشسەڭٸز, باعدارلاما قالاي جۇمىس ٸستەيدٸ?
الماتىدا تۇراتىن ٷش ادامنان تۇراتىن وتباسى سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنا كٶشٸپ, سول جەردەن جۇمىس تابۋدى جوسپارلادى دەلٸك. مۇنداي جاعدايدا مەملەكەتتٸك قولداۋدى الۋ بٸرنەشە كەزەڭنەن تۇرادى.
الدىمەن تاڭدالعان ەلدٸ مەكەننٸڭ قونىس اۋدارۋدى قولداۋ باعدارلاماسىنا كٸرەتٸنٸن تەكسەرۋ قاجەت. ودان كەيٸن ۋەكٸلەتتٸ ورگاندار ارقىلى باعدارلاماعا قاتىسۋ رەسٸمٸنەن ٶتٸپ, ەلەۋمەتتٸك كەلٸسٸمشارت جاسالادى.
قونىس اۋدارعاننان كەيٸن وتباسى مٷشەلەرٸنٸڭ بٸرٸ رەسمي جۇمىسقا ورنالاسادى. ەڭبەك قىزمەتٸ مەن مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك اۋدارىمدار بويىنشا ٷش اي قاتارىنان قويىلعان تالاپتار ورىندالسا, وتباسى كٶشۋگە ارنالعان بٸرجولعى سۋبسيدييا الۋعا ٷمٸتكەر بولا الادى. اەك 4 693 تەڭگە بولعان جاعدايدا ٷش ادامنان تۇراتىن وتباسىعا 985 530 تەڭگە ەسەپتەلەدٸ.
التى ايدان كەيٸن تۇرعىن ٷيدٸ جالداۋ شىعىندارىن ٶتەۋگە ٶتٸنٸش بەرۋگە بولادى. ەگەر وتباسى باسپانانى جالعا الىپ تۇرسا جەنە ەڭبەك قىزمەتٸنە قاتىستى تالاپتاردى ورىنداسا, اي سايىنعى ٶتەماقى رەسٸمدەي الادى. قالادا تۇراتىن ٷش ادامنان تۇراتىن وتباسى ٷشٸن ەسەپتٸك تٶلەم 117 325 تەڭگەنٸ قۇرايدى. بۇل قاراجات بەلگٸلەنگەن تالاپتار ساقتالعان جاعدايدا 12 ايدان اسپايتىن مەرزٸمدە تٶلەنەدٸ.
12 اي ەڭبەك ەتكەننەن كەيٸن وتباسى تۇرعىن ٷي سەرتيفيكاتىن الۋعا ٶتٸنٸش بەرە الادى. بارلىق تالاپ ورىندالعان جاعدايدا 7 626 125 تەڭگەگە دەيٸنگٸ ەكونوميكالىق ۇتقىرلىق سەرتيفيكاتىنا ٷمٸتكەر بولۋعا مٷمكٸندٸك بار. ونى قونىس اۋدارعان ٶڭٸردەن باسپانا ساتىپ الۋعا نەمەسە يپوتەكانىڭ باستاپقى جارناسىنا پايدالانۋعا بولادى.
وسىلايشا, ٷش ادامنان تۇراتىن وتباسى كٶشۋگە ارنالعان سۋبسيدييا, تۇرعىن ٷيدٸ جالداۋ شىعىندارىنىڭ ٶتەماقىسى جەنە تۇرعىن ٷي سەرتيفيكاتى ارقىلى قوماقتى مەملەكەتتٸك قولداۋ الا الادى. دەگەنمەن بۇل قاراجات بٸر مەزگٸلدە بەرٸلەتٸن بٸرىڭعاي تٶلەم ەمەس. ەر قولداۋ تٷرٸنە قۇقىقتى جەكە راستاۋ قاجەت, ال سەرتيفيكاتتىڭ مٶلشەرٸ ساتىپ الىناتىن باسپانانىڭ قۇنىمەن شەكتەلەدٸ.
بۇل – شارتتى مىسال. قونىس اۋدارۋدى جوسپارلاماس بۇرىن تاڭدالعان ٶڭٸردٸڭ باعدارلاماعا سەيكەستٸگٸن جەنە ناقتى جاعدايعا قاجەتتٸ قۇجاتتاردى تەكسەرۋ قاجەت.
تٶلەمدەردٸ قالاي رەسٸمدەۋگە بولادى?
باعدارلاماعا قاتىسۋ ٷشٸن مانساپ ورتالىعىنا جٷگٸنٸپ, بەلگٸلەنگەن قونىس اۋدارۋ رەسٸمٸنەن ٶتۋ كەرەك. ٶڭٸرارالىق قونىس اۋدارۋ كەزٸندە پەرەسەلەندەر نەمەسە قانداستاردى قابىلداۋدىڭ ٶڭٸرلٸك كۆوتاسىنا ەنگٸزۋ تۋرالى شەشٸم تالاپ ەتٸلەدٸ. ودان كەيٸن ەلەۋمەتتٸك كەلٸسٸمشارت جاسالادى.
قاعيدالاردا كٶزدەلگەن تٶلەمدەرگە ٶتٸنٸشتەردٸ migration.enbek.kz پورتالى ارقىلى ەلەكتروندىق تٷردە بەرۋگە بولادى. جۇمىسقا ورنالاسۋ جەنە باعدارلاما مٷمكٸندٸكتەرٸ تۋرالى اقپاراتتى ەلەكتروندىق ەڭبەك بيرجاسىنان دا الۋعا بولادى.
قونىس اۋدارماس بۇرىن نەنٸ ەسكەرۋ كەرەك?
باعدارلاما الماتى نەمەسە استانا قالاسىنىڭ كەز كەلگەن تۇرعىنى ٶزٸ قالاعان قالاعا كٶشٸپ, اۆتوماتتى تٷردە ميلليونداعان تەڭگە الادى دەگەندٸ بٸلدٸرمەيدٸ. قاتىسۋشى باعدارلاما تالاپتارىنا ساي بولۋى, بەكٸتٸلگەن تٸزٸمدەگٸ ەلدٸ مەكەندٸ تاڭداۋى جەنە ەڭبەك قىزمەتٸنە قاتىستى شارتتاردى ورىنداۋى قاجەت.
سونىمەن قاتار تۇرعىن ٷي سەرتيفيكاتى ەربٸر قونىس اۋدارۋشىعا سٶزسٸز بەرٸلەتٸن اقشالاي تٶلەم ەمەس. ول ناقتى ماقساتتارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك قولداۋ تٷرٸ بولىپ سانالادى.
ماتەريالدا كٶرسەتٸلگەن تەڭگەمەن ەسەپتەلگەن سومالار 2027 جىلعا ارنالعان 4 693 تەڭگەلٸك اەك نەگٸزٸندە بەرٸلگەن. ٶتٸنٸش تاپسىرار الدىندا قولدانىستاعى تالاپتار مەن قابىلداۋشى ٶڭٸرلەردٸڭ تٸزٸمٸن ناقتىلاعان جٶن.
جاڭا قاعيدالار 2027 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ كٷشٸنە ەنەدٸ. ال تٶلەمدەردٸ قارجىلاندىرۋ تەرتٸبٸنە قاتىستى جەكەلەگەن ەرەجەلەر 2027 جىلعى 1 شٸلدەدەن باستاپ قولدانىلا باستايدى.
