Memlekettik mashinalardyń barlyq tetikterin qosyp, japyryp, janshityndai aldyn ala uran kótergen belsendilik emes. Bul – Briýsselge baramyz, sol jaqta júrgen, Qazaqstanǵa kelip, kire almaityn azamattarmen birigip, bas qosyp, «Jańa Qazaqstan» degen máseleni talqylaimyz degen sóz.
Al, «ol bilikpen kelisilgen», «biliktiń ruqsatymen» degen sózdiń barlyǵy tap taza – byljyraq. Eshqandai da kelisim bolǵan joq.
Eger bilikpen kelisilgen dúnie bolatuǵyn bolsa – men oǵan birinshi kezekte qatyspaityn edim.
Sebebi – Qazaqstannyń biligimen birigip saiasi oiyn oinaýǵa bolmaidy. Ol shahmat taqtasyna senimen birge otyrady da, utylyp bara jatsa, ústeldiń astynda turǵan beisbol bitasyn alady da tóbeńnen urady. Sondyqtan, bul bilikpen kelisip, ymyralasyp jumys isteý múmkin emes. Iá, qoǵamdy ózgertý jóninde ymyralasýǵa bolatyn shyǵar.
Al endi áli bastalmai jatqan, áli mán-mazmuny belgisiz, talqylanbaǵan taqyrypty «bular bilikpen ymyralasyp osylai istep jatyr degen sóz» basy artyq sóz, birinshiden.
Ekinshiden, Briýssel forýymyn ótkizgen azamattardyń kontingentin qarasań, ondai toptyń basyn biriktirip, bizdiń bilik osyndai saiasi saparǵa jibermes te edi. Onyń ishine, quryp ketkende 4-5 óziniń «lápbai taqsyr» bop júrgen, «Qazaqstan qozǵalystarynyń aliansy» degen siiaqty uiymdardy qosyp, solardyń ókilderin jiberetin edi.
Qarap otyrsaq, barǵandardyń ishinde bilikpen etene jaqyndasyp júrgen eshkim joq.
Biz qalasaq ta, qalamasaq ta, tranzittik kezeń taiap qaldy. Munyń artynda qazaq ultynyń taǵdyry, memlekettiń taǵdyry tur. Sebebi, geosaiasi jaǵdaidy qarap otyrsaq, anaý shyǵystaǵy Qytai, soltústiktegi Resei, ońtústiktegi islamdyq terrorizm sekildi qaýiptiń tónip kele jatqany ras. Mundai jaǵdaida biz qazaq qoǵamyn tutas memleket retinde saqtaýdyń kez kelgen jolyn birigip oilastyrýymyz kerek.
Bul jerde, «ol toptyń ishinde anaý bar eken, mynaý bar eken» degen áńgimeni qoldamaimyn. Tipti, biliktiń ózi shaqyryp ap, osyndai áńgeme aityp jatsa, men oǵan da qatysamyn. Bul da talpynys. Ony da tyńdap kóremin. Ol oiyn ba, álde shyn kóńilden shyqqan, qoǵamnyń, Qazaqstannyń bolashaǵyna degen múddeden týǵan taqyryp pa?
Demokratiialyq oppozitsiianyń ishinde alaýyzdyq bolýy – bolashaqtyń múddesine qaishy.
Sondyqtan, biz jańa qurylyp jatqan «Jańa Qazaqstan» bolsyn, taǵy da basqa uiym bolsyn, eń bastysy qoǵamǵa azamattyq múddelilikpen qai-qaisysymen de jumys isteýimiz kerek. Osy turǵydan kelgende jańaǵydai bos sózderdi men qoldamaimyn.
Meniń kózqarasym mynaý: eldegi bilik tranziti qyr astynan taqap qalǵanda bir birimizben, «sen aqsyń, sen qarasyń» dep otyrýymyz durys emes. Al osyndai azamattardyń bastaryn biriktirmeýdiń saiasi tehnologiiasyn Qazaqstan biligi 2000-jyldardan beri ábden igerip alǵan. Bul ózara iritki salý degen burynnan bar tehnologiia. Osyndai áreketter áli de jalǵasa beredi.
Qazirgi Qazaqstan qoǵamynyń marǵaý jaǵdaiynda, qalǵyp jatqan qazaqty tepkilep turǵyzyp alyp, alańǵa bar deitin jaǵdai eskirgen. Ol protsess júzege aspaidy. Oǵan ábden kózimiz jetti.
Osyǵan deiin talai úndeý aitylyp, jurtty alańǵa shaqyrdyq. Kim erdi? Ergenderi ary ketse, 100 myń shyǵar, jáne olarǵa ergen taǵy 100 myń. Ol 200 myń adamnyń teń jartysy alańǵa shyǵatyn jaǵdaida emes edi. Tipti, tanym óresi, túisigi tómen jaǵdaida boldy.
Meili, óresi jetti degen kúninń ózinde olardyń azamattyq ustanymdary, batyldyǵy, elge qoǵamǵa degen is qimyl áreketimen sai emes edi.
Osynyń barlyǵy búgin pisip jetilip, osyndai forým qurýǵa ákeldi. Meniń aitpaǵym, jalǵyz bul ǵana emes, basqa azamattar da qarap jatpasyn. Olar qurǵan uiymnyń konteksti bizdiń demokratiialyq, halyqtyq bilik qalyptastyrýǵa degen ynta-jigerimizge sai keletin bolsa, men oǵan da qatysamyn.
Bu jerde, meniń jeke basym, «Jańa Qazaqstanǵa kirip aldym, eshqaida shyqpaimyn, osynda omalyp otyramyn» degen sóz emes. Eger erteń Qazaqstanda jańa partiia qurylyp, ol shynynda qoǵamdy ózgertýge bet alǵan, «Nur Otanǵa» alternativa bola alatyndai partiia bolatyn bolsa, men oǵan da qosylamyn.
Ermurat BAPI, táýelsiz jýrnalist
Derekkóz: abai.kz
