Buryn Qarjy ministri bolǵan, búginderi "Qazaqstan halqyna" qorynyń basshysy, "Samuryq-Qazyna" UÁQ direktory, Bank RBK direktorlar keńesiniń tóraǵasy Bolat Jámishevtiń qarjy naryǵyndaǵy sońǵy jaǵdailarǵa qatysty suqbaty jariialandy. Beldi qarjyger óz suqbatynda elimizdegi aqsha-nesie saiasatynyń tiimsizdigin, biýdjet tapshylyǵyn jáne zeinetaqy júiesindegi kemshilikterdi synady, dep jazady Dalanews.kz.
Forbes Kazakhstan saityna bergen suqbatynda ol Ulttyq bank janyndaǵy Zertteý jáne saraptama ortalyǵy derekterine súiene otyryp, durys júrgizilgen aqsha-nesie saiasaty memlekettik maqsattarǵa jaýap berýi tiis ekenin, biraq Qazaqstan jariialaǵan kontrtsikldi ekonomikalyq saiasat, shyn máninde, kerisinshe protsikldi sipatqa ie ekenin aitady.
Qarjygerdiń pikirinshe, bazalyq mólsherlemeniń joǵary bolýy infliatsiiany tómendetýge esh yqpal ete almaidy. Sebebi, tutynýshylyq nesieleý bazalyq mólsherlemeniń ózgerisine asa táýeldi emes.
"Tutynýshylyq nesie alýshylar bazalyq mólsherleme týraly bile bermeýi de múmkin. Alaida tutynýshylyq nesieleý kóleminiń ósýi taýarlardyń qymbattaýyna alyp keledi. Sonymen qatar, bul jaǵdai korporativtik sektordyń qarjylandyrý múmkindikterin shektep, ekonomikalyq ósimdi tejeidi. Osy turǵyda fiskaldyq saiasat infliatsiia ósimine serpin berip, oǵan Ulttyq bank óziniń aqsha-nesie saiasaty quraly arqyly esh yqpal ete almaidy", – deidi Jámishev.
Transfertter áleýmettik sektorǵa bólingen qarajatty infliatsiiaǵa ushyratady
Mundai jaǵdaida biýdjet tapshylyǵy men Ulttyq qordy túgesý jaǵdaiynda qaitpek kerek degen taǵy bir mańyzdy másele týyndaidy.
"Transfertter arqyly biýdjetti qarjylandyrý tek Ulttyq qordy sarqyp qana qoimai, áleýmettik sektorǵa jumsalǵan barlyq shyǵyndardyń infliatsiiaǵa ushyraýyna da sebepshi bolady", - deidi ol.
Qarjyger biýdjettik shyǵyndardy jyl saiyn qysqartýdy jáne biýdjettik josparlaý jaǵyna óte qatań kelýdi usynady. Biraq ol bul arada saiasi turǵyda sheshim qabyldaý qajet bolatynyn da naqtylaidy.
"Qazir, ekporttyq taýarlardyń baǵasy joǵary kezdi paidalanyp, biýdjettik shyǵyndardy aqyryndap tómendete berý kerek, tiimdi men tiimsizine zertteý júrgize otyryp. Al eksporttyq taýalardyń baǵasy kúrt tómendegende, onda, týrasyn aitqanda, ony short kesýge týra keledi, saldary ońai bolmaidy, árine", - deidi ol.
Zeinetaqy júiesiniń kemshilikteri
Jámishev qazir salyqqa qatysty kontseptýaldy ózgerister jasalyp jatyr dep sanamaitynyn aitady. Onyń aitýynsha, Prezident qabyldaýdy buiyrǵan "Bankter týraly" zańnyń 99%-y eski zań bolyp tabylady.
Kommertsiialyq bankter úshin KTS mólsherlemesin 20% - dan 25% - ǵa deiin kóterý jaiyna keletin bolsaq, Jámishev budan "bankterdiń óti jarylmaidy" dep sanaidy.
Qarjyger 2024 jyldyń ortasynda Grigorii Marchenko, Oraz Jandosov, Qadyrjan Damitov, Ánýar Sáidenov, Elena Bahmýtova syndy bilikti mamandar prezidenttiń qaraýyna qarjylyq turaqtylyqty arttyrý jáne Qazaqstanǵa sai zeinetaqy júiesi boiynsha birqatar usynystar joldaǵanyn aitty. Bul arada jańa zeinetaqy júiesi týraly sóz bolyp otyrmaǵynyn, tek búgingi júiede bar máseleler sheshimine qatysty usynystar bolǵany naqtylanady.
Jámishev Qazaqstannyń zeinetaqy júiesiniń jahandyq reitingte joǵary turǵanyn, biraq shynaiy kórsetkishteriniń tómen ekenin atap ótti. Ol zeinetaqy jinaqtaryn merziminen buryn paidalanýdy popýlistik shara dep esepteidi. Qarjygerdiń usynysy boiynsha, azamattar tek zeinetaqy annýitetin satyp alýǵa jetkilikti jinaǵy bolǵan jaǵdaida ǵana qarajattaryn sheship alýy tiis.
Buǵan deiin Halyk Finance Basqarmasy tóraǵasynyń keńesshisi, qarjyger-maman Murat Temirhanov teńgeniń quldyraýy Ulttyq bank saiasatynyń tiimsizdigin taǵy bir dáleldedi dep sanaitynyn jazǵan bolatynbyz. "Mysaly, 28 qarashada valiýta birjasynda usynys bolmaǵan kezde anamoldy suranys kólemi baiqaldy jáne teńgege shaqqandaǵy 1 AQSh dollary 519,7 teńge boldy. Alaida baǵam osy kúni azdaǵan aqsha ainalymynda alǵashqy sessiiada joǵary qarqynmen óse bastady. Osy kezeńde valiýtalyq interventsiialar júrgiziletini jariialanyp qoiǵan, endeshe onyń sessiianyń basynda valiýta birjasyndaǵy yqtimal dúrbeleńdi shekteý úshin nege qoldanylmady, osy arasy túsiniksiz. Ulttyq bank tústen keiin ǵana aralasa bastady, sóitip olar salǵan úlken kólemdegi aqsha dollardyń ortasha baǵamyn 512 deńgeiine jetkizdi. 2 jeltoqsanda da dál osyndai jaǵdai oryn aldy, sol kúnniń barysynda eń joǵary baǵam 530-ǵa jetti, al ortasha baǵam bir kúnde 524-ti qurady. Bizdiń oiymyzsha, bir kún ishindegi teńge baǵamyndaǵy mundai úlken aýytqýlar da teńgege jáne Ulttyq banktiń is-áreketine úlken senimsizdik týdyrady, ol óz kezeginde qalyptan tys suranys pen yqtimal dúrbeleńdi yntalandyrady", - deidi ol.
