Áleýmettik jelini sharlap otyryp saiasattanýshy Aidos Sarym men jýrnalist, Esquire.kz saitynyń bas redaktory Gýlnara Bajkenovanyń arasyndaǵy pikirtalasty kózimiz shaldy. Qarap shyqtyq. «Azattyq» shaqyrǵan eken ekeýin. Til taqybyry. Ult máselesi. Bularǵa qatysty qazaqtildi jáne orystildi ortanyń kózqarasy. Biraz dúnieniń basyn shalypty.
Ekeýi uzaq daýlasty. Eki dúnietanymnyń ókilderi ala-almady bir-birin. Bajkenova boi bermeidi. Orys áleminiń, orystildi álemniń ókili sanaidy ózin. Sonyń týyn kóterip, sonyń sózin sóileidi. Sóz saptasynan uqqanymyz oryssha bilmeitinder baqytsyz. Bul ómirde maqsatyna jete almaidy. Kedeilikte ómir súredi.
Shyny kerek, munshalyqty soraqy pikirdi estimeppiz…
«Men budan buryn Altynbesik degen shaǵynaýdanǵa bardym. Osyndaǵy lashyqtarda aýmaǵy 5 sharshy metrden aspaityn bólmelerde 5-6 adamnan turady eken. Ne dúnie-múlik joq, ne basqa joq. Áiteýir syz ótpeý úshin astylaryna jaiǵan kórpe-jastyqtary bar. Bul jastar kim? Bular oryssha bilmeitin jastar», – deidi Bajkenova.
Sarym sózin bóldi onyń.
«Sonda siz olar oryssha bilmegenderi úshin baqytsyz, jumyssyz dep oilaisyz ba?»
«Árine, basqa qandai sebep bar?
Olar qazaq mektebin bitirgen. Orys tilin bilmeidi. Orys tilin bilmeýi sebepti kópshiligi qara jumysta júr. Eki qolǵa bir kúrek tapqanyna qýanady. Ári ketse, kúzetshi bolady. Al elektrika, tehnika jaǵynda barlyǵy orystildiler»
– deidi Bajkenova.
Iá, Gýlnara solai oilaidy. Shyndyqty aittym dep oilaǵan shyǵar. Shyndyqty aitqanda bolýy múmkin.
Másele bul arada Bajkenova jastarǵa jany ashyp turǵan joq, orys tiliniń soiylyn soǵyp, sózin sóilep otyr.
Ózi sondai toqtamǵa kelgen. Sarymmen aradaǵy sóztalasta sol pikirin jarnamalap úlgerdi. Kórdińiz be?
Mundai adammen sóz talastyrý múmkin be? Orystyń dúnietanymymen ómir súretin, qazaqi qundylyq ataýlydan ada Bajkenova álgi jastardyń jumyssyz júrýine, ómirden óz ornyn tappaýyna oryssha bilmeýin sebep sanasa, endeshe, odan qaiyr joq.
Ol úshin orys tili ana tili.
Ol orys tiliniń saqtalýy úshin kúresedi, endeshe.
Bálkim, qany qazaq shyǵar. Biraq, ustanymy jat, joly bólek. Bóten. Orys emes, qaraorys. Eń qiyny, osy. Óz ishińnen shyqqany…
Dýman BYQAI
https://youtu.be/prZTzytNBX8
