Memleket basshysy byltyrǵy «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Joldaýynda Aýylsharýashylyǵy salasynyń áleýeti orasan zor ekenin, qolda bar múmkindikterdi áli de tolyq paidalanbai otyrǵanymyzdy aitqan edi.
Prezident Joldaýynda «Qazaqstannyń ainalasynda ónim ótkizetin óte úlken naryqtar bar. Onda sapaly azyq-túlik ónimderi tapshy. Qazaqstannyń strategiialyq maqsaty – Eýraziia qurlyǵyndaǵy basty agrarlyq ortalyqtyń birine ainalý. Osy maqsatqa qol jetkizemiz desek, eń aldymen, ónimdi joǵary deńgeide óńdeýge kóshýimiz qajet. Onsyz bolmaidy. Biz aldaǵy úsh jyl ishinde agroónerkásiptegi óńdelgen ónim úlesin 70 paiyzǵa jetkizýimiz kerek. Bul – naqty mindet. Jurtty ónim óńdeýge yntalandyrý kerek. Ol úshin salyq saiasatyn qaita qaraý qajet» degen-di.
Árine aýylsharýashylyq salasynyń orny bólek. Prezident jyl saiynǵy Joldaýynda bul salany nazardan tys qaldyrmai, Úkimetke tapsyrmalar beredi. Buǵan deiin de ulttyq jobalar boldy. Solardyń ishinde aýylsharýashylyq salasyn damytý týraly naqty baǵdarlamalar jasaldy. Ulttyq jobany Úkimet qaýlysymen daiyndap, talqylap, bekitip jatqan kezde «durys oryndalmaidy, óziniń nátijesin bermeidi» degen pikir aitqan edim.
Nege deseńiz, durys jospar bolǵan joq. Óitkeni naqty jobalarǵa naqty qarajat, resýrstar bólip, biznesti tartyp, solarmen birge istelgen jumys joq. Ókinishke qarai, shekarany ashý, eksportty jabý, post qoiý, tyiym salý siiaqty jumystarmen ǵana ainalysty. Bul týraly kezinde hat ta jazdym, talai ret aittym, biraq eshkim tyńdamady.
Búkil jobanyń ishinde jaily mektep, qoljetimdi internet siiaqty jobalary qaldy. Qalǵan memlekettik baǵdarlamalardy, ulttyq jobalardy joidy. Sonda tek kontseptsiia qaldy. Ony ashyp qarasaq, ár salanyń óz júiesi bar. Sondai júiede jol kartasy bolýy kerek degen tapsyrma qoiylǵan, josparǵa da engizildi. Biraq ony naqty ashyp qarasańyz, deklarativti jasalǵan dúnie.
Mysaly, byltyr Prezident elde qant jetispeýshiligi týraly aityp, naqty tapsyrmalar bergen edi. Qazaqstanǵa jylyna 550 myń tonna qant qajet. Sonyń 50 myń tonnasyn ózimiz elde óndiremiz degen. Biraq elde óndiretin qant 50 myń tonnaǵa da jetpeidi. 2023 jyly 36 myń tonna qant óndirilgen. 7 paiyzyn ǵana ózimizde qant qyzylshasynan jasaimyz. 2023 jylǵy statistika boiynsha, syrttan qant satyp alýymyz úshin importqa 398 mln dollar bólingen. Aq qant úshin Ońtústik Amerika fermerlerine tóledik. Mine, aqsha qaida ketip jatyr. Keshendi jospar jasalǵan kezde de «áriptester mynaý durys emes, ol bolmaityn nárse» dep talai aittyq. Sondyqtan endi ne kútemiz?
Prezident «30 jyldan beri eldi qantpen qamti almaýymyz uiat» degen pikir aitty. Meniń oiymsha, aýylsharýashylyq salasyn 67 salaǵa bólip, árqaisysynyń naqty josparyn jasap, oǵan analitikalyq baǵamdaryn jasaý kerek. Sonda ǵana salada tyń serpilis bolyp, damý qarqyny kúsheiedi.
Biylǵy Joldaýda osy salaǵa naqty baǵdarlar aitylyp, nusqaýlar beriledi degen oidamyn. Naqty iske kóshetin ýaqyt jetti. Biz salany ilgeriletip qoimai, odan naqty tabys tabýdy da kózdeýimiz kerek.
Arman Evniev,
"BIRGE" salalyq klasterlerdi damytý qaýymdastyǵynyń Basqarma Tóraǵasy
