QR Joǵarǵy aýditorlyq palatasynda veterinariialyq-sanitariialyq, fitosanitariialyq jáne azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý tiimdiligine júrgizilgen memlekettik aýdittiń qorytyndylary qaraldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Aýditorlyq is-shara Aýyl sharýashylyǵy ministrligin, onyń jekelegen komitetteri men vedomstvolyq baǵynysty uiymdaryn, «Azyq-túlik kelisimshart korporatsiiasy» ulttyq kompaniiasyn, Ulttyq agrarlyq ǵylymi-bilim berý ortalyǵyn, «QazBioPharm» ulttyq holdingin, beiindi joǵary oqý oryndary men óńirlik áleýmettik-kásipkerlik korporatsiialardy qamtydy.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleriniń birinshi forýmynda sóilegen sózinde agrarlyq sektordyń Qazaqstan úshin strategiialyq mańyzyn erekshe atap ótti.
«Aýyl sharýashylyǵy básekege qabiletti ozyq sala bolýy kerek. Agroónerkásip kesheni ekonomikadaǵy basty qozǵaýshy kúshtiń birine ainalýǵa tiis. Biznes te, memleket te osyǵan múddeli. Bul, eń aldymen, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý turǵysynan mańyzdy. Aýyldaǵy aǵaiynnyń turmysy da osy salaǵa tikelei bailanysty», - dedi Prezident.
Ulttyq statistika biýrosynyń derekterine sáikes, 2024 jyly aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń shyǵarylymy 8,3 trln teńgege jetken, bul 2023 jylmen salystyrǵanda 9% kóp. Jalpy kólemniń ishinde ósimdik sharýashylyǵy ónimi 5 trln teńge (60,2%), mal sharýashylyǵy ónimi 3,2 trln teńge (39,6%) boldy. Degenmen júrgizilgen memlekettik aýdit respýblikadaǵy agroónerkásiptik keshenniń damýyn tejeitin birqatar máseleni anyqtady. Olardyń qatarynda baǵdarlamalyq qujattardyń arasynda úilesimdiliktiń bolmaýy, ózin-ózi qamtamasyz etý kórsetkishteriniń saqtalmaýy jáne azyq-túlik qorlaryna monitoringtiń jetkiliksizdigi siiaqty problemalar bar.
Máselen, negizgi azyq-túlik taýarlary boiynsha ózin-ózi qamtamasyz etý deńgeii áli de 80%-ǵa jetpeidi, al qoldanylyp júrgen esepteý ádistemesi fiziologiialyq tutyný normalaryn eskermeidi.
Azyq-túlik qorlaryn esepke alý jáne baqylaýdyń avtomattandyrylǵan júiesi áli de engizilmegen, bul mundai taýarlardyń bar-joǵy jáne qozǵalysy týraly derekterdiń naqtylyǵyna áser etedi.
Veterinariialyq jáne fitosanitariialyq qaýipsizdik boiynsha da olqylyqtar bar. Veterinariialyq zerthanalardyń 87%-dan astamy halyqaralyq standarttarǵa sáikestigi boiynsha akkredittelmegen. 396 mln teńgeden astam somaǵa veterinariialyq preparattardy satyp alý rásimderin buzý faktileri anyqtaldy. 101 shegaralyq ótkizý pýnktiniń 24-i fitosanitariialyq baqylaýmen qamtamasyz etilmegen.
Memlekettik aýditorlar aýyl sharýashylyǵynyń ǵylymmen qamtylý deńgeiiniń tómen ekenin de atap ótti. 2023 jyly bul kórsetkish JIÓ-niń nebári 0,26%-yn quraǵan. Ǵylymi zertteý nátijeleriniń jetkilikti qoldanys tappaýy salanyń damýyn tejeidi.
Jalpy aýdit barysynda 179 mln teńgeden astam biýdjet qarajatynyń tiimsiz josparlanǵany jáne 66,2 mlrd teńgeniń tiimsiz paidalanylǵany anyqtaldy.
Aýdit nátijesinde aýdit obektisi tiisti sharalar qabyldap, memleket aktivterine 4,4 mlrd teńge óteldi.
Joǵarǵy aýditorlyq palata QR Úkimeti men aýdit obektilerine anyqtalǵan zańbuzýshylyqtar men máselelerdi joiý úshin qajetti usynystar men tapsyrmalar berdi.
