قر جوعارعى اۋديتورلىق پالاتاسىندا ۆەتەرينارييالىق-سانيتارييالىق, فيتوسانيتارييالىق جەنە ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ تيٸمدٸلٸگٸنە جٷرگٸزٸلگەن مەملەكەتتٸك اۋديتتٸڭ قورىتىندىلارى قارالدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
اۋديتورلىق ٸس-شارا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸن, ونىڭ جەكەلەگەن كوميتەتتەرٸ مەن ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىمدارىن, «ازىق-تٷلٸك كەلٸسٸمشارت كورپوراتسيياسى» ۇلتتىق كومپانيياسىن, ۇلتتىق اگرارلىق عىلىمي-بٸلٸم بەرۋ ورتالىعىن, «QazBioPharm» ۇلتتىق حولدينگٸن, بەيٸندٸ جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ٶڭٸرلٸك ەلەۋمەتتٸك-كەسٸپكەرلٸك كورپوراتسييالاردى قامتىدى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرٸنٸڭ بٸرٸنشٸ فورۋمىندا سٶيلەگەن سٶزٸندە اگرارلىق سەكتوردىڭ قازاقستان ٷشٸن ستراتەگييالىق ماڭىزىن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ.
«اۋىل شارۋاشىلىعى بەسەكەگە قابٸلەتتٸ وزىق سالا بولۋى كەرەك. اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ ەكونوميكاداعى باستى قوزعاۋشى كٷشتٸڭ بٸرٸنە اينالۋعا تيٸس. بيزنەس تە, مەملەكەت تە وسىعان مٷددەلٸ. بۇل, ەڭ الدىمەن, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ تۇرعىسىنان ماڭىزدى. اۋىلداعى اعايىننىڭ تۇرمىسى دا وسى سالاعا تٸكەلەي بايلانىستى», - دەدٸ پرەزيدەنت.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, 2024 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ شىعارىلىمى 8,3 ترلن تەڭگەگە جەتكەن, بۇل 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 9% كٶپ. جالپى كٶلەمنٸڭ ٸشٸندە ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸ 5 ترلن تەڭگە (60,2%), مال شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸ 3,2 ترلن تەڭگە (39,6%) بولدى. دەگەنمەن جٷرگٸزٸلگەن مەملەكەتتٸك اۋديت رەسپۋبليكاداعى اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەننٸڭ دامۋىن تەجەيتٸن بٸرقاتار مەسەلەنٸ انىقتادى. ولاردىڭ قاتارىندا باعدارلامالىق قۇجاتتاردىڭ اراسىندا ٷيلەسٸمدٸلٸكتٸڭ بولماۋى, ٶزٸن-ٶزٸ قامتاماسىز ەتۋ كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ ساقتالماۋى جەنە ازىق-تٷلٸك قورلارىنا مونيتورينگتٸڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ سيياقتى پروبلەمالار بار.
مەسەلەن, نەگٸزگٸ ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى بويىنشا ٶزٸن-ٶزٸ قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيٸ ەلٸ دە 80%-عا جەتپەيدٸ, ال قولدانىلىپ جٷرگەن ەسەپتەۋ ەدٸستەمەسٸ فيزيولوگييالىق تۇتىنۋ نورمالارىن ەسكەرمەيدٸ.
ازىق-تٷلٸك قورلارىن ەسەپكە الۋ جەنە باقىلاۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جٷيەسٸ ەلٸ دە ەنگٸزٸلمەگەن, بۇل مۇنداي تاۋارلاردىڭ بار-جوعى جەنە قوزعالىسى تۋرالى دەرەكتەردٸڭ ناقتىلىعىنا ەسەر ەتەدٸ.
ۆەتەرينارييالىق جەنە فيتوسانيتارييالىق قاۋٸپسٸزدٸك بويىنشا دا ولقىلىقتار بار. ۆەتەرينارييالىق زەرتحانالاردىڭ 87%-دان استامى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سەيكەستٸگٸ بويىنشا اككرەديتتەلمەگەن. 396 ملن تەڭگەدەن استام سوماعا ۆەتەرينارييالىق پرەپاراتتاردى ساتىپ الۋ رەسٸمدەرٸن بۇزۋ فاكتٸلەرٸ انىقتالدى. 101 شەگارالىق ٶتكٸزۋ پۋنكتٸنٸڭ 24-ٸ فيتوسانيتارييالىق باقىلاۋمەن قامتاماسىز ەتٸلمەگەن.
مەملەكەتتٸك اۋديتورلار اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ عىلىممەن قامتىلۋ دەڭگەيٸنٸڭ تٶمەن ەكەنٸن دە اتاپ ٶتتٸ. 2023 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش جٸٶ-نٸڭ نەبەرٸ 0,26%-ىن قۇراعان. عىلىمي زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸنٸڭ جەتكٸلٸكتٸ قولدانىس تاپپاۋى سالانىڭ دامۋىن تەجەيدٸ.
جالپى اۋديت بارىسىندا 179 ملن تەڭگەدەن استام بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ تيٸمسٸز جوسپارلانعانى جەنە 66,2 ملرد تەڭگەنٸڭ تيٸمسٸز پايدالانىلعانى انىقتالدى.
اۋديت نەتيجەسٸندە اۋديت وبەكتٸسٸ تيٸستٸ شارالار قابىلداپ, مەملەكەت اكتيۆتەرٸنە 4,4 ملرد تەڭگە ٶتەلدٸ.
جوعارعى اۋديتورلىق پالاتا قر ٷكٸمەتٸ مەن اۋديت وبەكتٸلەرٸنە انىقتالعان زاڭبۇزۋشىلىقتار مەن مەسەلەلەردٸ جويۋ ٷشٸن قاجەتتٸ ۇسىنىستار مەن تاپسىرمالار بەردٸ.
