28 sáýir kúni Astanadaǵy Botanikalyq baqta egde jastaǵy azamattarǵa arnalǵan «Densaýlyq joly: júrek pen mi saýlyǵy» atty skandinaviialyq júris marafony ótti. Is-shara Gedeon Rihter Qazaqstan kompaniiasy men Esil aýdany ákimdiginiń qoldaýymen uiymdastyryldy.
Qatysýshylar óz mysaldarymen belsendi uzaq ómir súrýge shynaiy múmkindik bolatynyn, al jas — tek qujattaǵy san ǵana ekenin dáleldedi, iaǵni bul salaýatty ári belsendi ómir saltyn ustanýǵa kedergi emes.
Marafonnyń basty maqsaty — júrek-qan tamyrlary aýrýlarynyń, nevrologiialyq aýrýlar men kognitivtik buzylýlardyń aldyn alýǵa jáne olardy erte anyqtaýǵa qoǵamnyń nazaryn aýdarý. Statistikaǵa sáikes, mundai máselelerge Qazaqstandaǵy egde jastaǵy myńdaǵan adam tap bolady.
Qatysýshylar arnaiy ázirlengen qaýipsiz marshrýt boiymen júrip ótti. Olarǵa volonterler men kardiolog dárigerler qoldaý kórsetti: olar júrek-qan tamyrlary aýrýlarynyń aldyn alý boiynsha usynystar berdi, densaýlyq jaǵdaiyna jedel baǵalaý júrgizdi, qatysýshylarǵa tilekterin aityp, airyqsha nazar aýdardy.
Skandinaviialyq júris — ásirese egde jasta eń qoljetimdi ári qaýipsiz dene belsendiligi túrleriniń biri. Ol denedegi bulshyqetterdiń 90%-yna deiin iske qosyp, býyndarǵa túsetin salmaqty azaitady jáne júrek-qan tamyrlary júiesin tiimdi jattyqtyrady.
— Tipti, jeńil dene belsendiligi, mysaly, jai serýendeý, taza aýada júrý nemese kúndelikti jattyǵýlar qan qysymyn qalypqa keltirýge, júrek bulshyqetin shynyqtyrýǵa jáne kóńil-kúidi jaqsartýǵa yqpal etedi. Únemi skriningterden ótý, profilaktikalyq tekserýler men dáriger keńesine júginý egde jasta óte mańyzdy. Sondai-aq júrek-qan tamyrlary aýrýlarynyń alǵashqy belgilerin bilip, ýaqytyly nazar aýdarý kerek. Erte diagnostika — aýrýdyń aldyn alýdyń eń senimdi joly, — dedi «Ulttyq ǵylymi meditsinalyq ortalyǵy» AQ kardiolog dárigeri Marat Bektaev.
Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń derekterine sáikes, jyl saiyn búkil álem boiynsha júrek-qan tamyrlary aýrýlarynan shamamen 18 million adam qaitys bolady.
Al Qazaqstannyń Ulttyq statistika biýrosynyń málimetinshe, 2024 jyly elimizde ólim-jitimniń 22%-dan astamyna dál osy aýrýlar sebep bolǵan.
Sondyqtan, ásirese egde jasta, júrek aýrýlaryna ákeletin negizgi qaýip faktorlaryn bilý óte mańyzdy. Olar — az qozǵalysty ómir salty, durys tamaqtanbaý, fizikalyq belsendiliktiń tómen deńgeii, temeki men alkogoldi qoldaný, ekologiialyq faktorlardyń áseri.
Kúnine keminde 30 minýt belsendi qimyl jasaý densaýlyqqa tónetin kóptegen qaýipterdi azaitady, kóńil-kúidi, midyń jumysyn jáne jalpy ál-aýqatty jaqsartady.
Marafonnyń «Densaýlyq joly: júrek pen mi saýlyǵy» dep atalýy da tegin emes: munda jyldamdyq nemese rekordtar mańyzdy emes, basty jeńis — óz densaýlyǵyńyzǵa degen qamqorlyq.
— Men osy joldy júrip ótkenimde júregim án salyp turǵandai boldy. Qýana serýendedim, dárigerlermen sóilestim, adamdarmen aralastym, ózime degen qamqorlyqty sezindim. Bizdiń jasymyzdaǵy adamdarǵa mundai kezdesýler óte qajet, kúsh-jiger beredi, — dep áserimen bólisti marafon qatysýshysy Saýle Bekentaeva.
Barlyq qatysýshylarǵa estelik diplomdar men syilyqtar tabystaldy. Kóptegen qatysýshy jarysqa otbasymen — balalarymen jáne nemerelerimen birge kelip, óz týystaryna qoldaý kórsetti.
— Biz bul marafondy ótkizý arqyly qart adamdarǵa qamqorlyqtyń mańyzdylyǵyn eske salǵymyz keldi. Olar endi densaýlyǵyndaǵy ózgeristerdi baiqamaýy múmkin. Bizdiń atalarymyz ben ájelerimiz — jylýlyq pen danalyqtyń qainar kózi. Olar ómir boiy bizge qamqor boldy, endi olarǵa da sondai meiirimdilikpen kóńil bólýimiz kerek. Búgingi is-shara kúndelikti dene belsendiligine den qoiýǵa bastama bolady dep senemiz. Densaýlyqty saqtaý, kóńil-kúidi jaqsartý, ómir sapasyn arttyrý — bári óz qolymyzda. Belsendi uzaq ómir súrý — eger ýaqytyly áreket etsek, qoljetimdi nárse. Jas ulǵaiǵan saiyn aǵzada ózgerister oryn alady, biraq dál qimyl, ózine kóńil bólý jáne belsendilik mi men deneniń sergektigin saqtaýǵa kómektesedi. 30 jasta 90-daǵydai sharshańqy júrýge de bolady, al 90-da 30-daǵydai sergek oilaýymyzǵa da múmkindik bar, — dedi Gedeon Rihter Qazaqstan kompaniiasynyń PR-menedjeri Dinara Birmaǵanbetova.
«Densaýlyq joly» marafony densaýlyqqa kóńil bólý men belsendi ómir saltynyń mańyzyn eske salǵan naǵyz sanaly ómir salty merekesine ainaldy.
