Freedom Inside '26

Aqtaýda oligarh Sársenovtiń jeri qalai qaitaryldy jáne bul iske Qulybaevtyń qandai qatysy bar?

Aqtaýda oligarh Sársenovtiń jeri qalai qaitaryldy jáne bul iske Qulybaevtyń qandai qatysy bar?
Kollaj: Dalanews.kz, Foto: Orda.kz

Kaspii jaǵalaýyndaǵy eń tartymdy jer qalaisha áýeli «Mańǵystaýmunaigaz» munai alybynyń, keiin milliarder Sarsenovtyń qolyna ótip, arada 20 jyl ótken soń qaitadan memlekettik menshikke qaitaryldy, dep habarlaidy Dalanews.kz Orda.kz-ke siltep. 

Kaspii jaǵasynyń boiynda ornalasqan elitaly «Samal» yqsham aýdanynda jergilikti elitaǵa tiesili záýlim úiler boi kótergen - bir qabatty, eki qabatty, basseinderi, jeke shirkeýi, tipti at jarys alańy bar úiler. Kottedjdiń ústine kottedj, sán-saltanattyń shegi joq. Munda kim turady? Halyq aitýynsha - sheneýnikter, joǵary laýazymdy quqyq qorǵaý organdarynyń ókilderi men munai salasynyń alpaýyttary. Muny naqty tekserý múmkin emes, biraq kúmán keltirý de qiyn.

Osy «qazaqstandyq Rýbliovkaǵa» japsarlas ornalasqan 226 gektarlyq alyp jer telimi jyldar boiy bos tur. Bul aýmaqty jurt «Prezident rezidentsiiasy» dep ataidy.

Bul jerdiń paidalanylmaý sebebi – jaramsyzdyǵynan emes, kerisinshe, tym qolaily bolǵanynan. Kaspii jaǵalaýyndaǵy eń keremet meken: tynysh, keń, kókjiekke ashyq, tipti iahta qoiatyn jeke shyǵanaǵy bar. Naǵyz jumaq buryshy, ol qalai ekeni belgisiz, jeke menshikke ótip ketken.

2000-jyldardyń basynda Aqtaý ákimdigi bul jer telimin aitarlyqtai tómen baǵamen óńirdegi iri munai kompaniiasy - «Mańǵystaýmunaigazǵa» satqan. Maqsat – sol jerde «Villa» turǵyn úi keshenin salý bolǵan. Jer aýktsionsyz jáne Jer kodeksin buzý arqyly berilgen. Jer satyp alǵan kompaniia aktsionerleriniń qatarynda esimi kez kelgen esikti ashatyn adam – Nursultan Nazarbaevtyń kúieý balasy Timýr Qulybaev bolǵan.

Alaida, bul Kaspii jaǵalaýyndaǵy «dámdi» aýmaqta eshqandai villalar salynbaǵan. Keiinnen munai-gaz kompaniiasy bul jerdiń jartysyn «Oil Real Estate» JShS-ge satqan. Al bul kompaniia – Forbes tiziminde júrgen belgili milliarder Rashit Sarsenovke tiesili.

Múmkiy eger 2022 jylǵy Qańtar oqiǵalary men odan keiingi «oligarhtardy maisyzdandyrý» dáýiri bastalmasa bul týraly qoǵam eshqashan bilmei qalatyn edi. Dál osy jyly Aqtaý qalasynyń prokýratýrasy 20 jyl buryn jasalǵan mámilege nazar aýdaryp, ákimdik pen «Mańǵystaýmunaigaz» arasyndaǵy kelisimshartty teksere bastady. Nátijesinde, jer teliminiń bizneske zańsyz berilgeni anyqtalǵan.

2002 men 2004 jyldar aralyǵynda sol kezdegi Aqtaý ákimi - keiin Májilis depýtaty bolǵan Serik Ospanovtyń sheshimimen Kaspii jaǵalaýyndaǵy úlken aýmaq bólip-bólip, sol kezde áli «QazMunaiGaz» quramyna kirmegen, táýelsiz munai-gaz óndirýshi kompaniia bolyp eseptelgen «Mańǵystaýmunaigazǵa» satylǵan. Kompaniianyń negizgi aktsioneri sol kezde Timýr Qulybaev bolǵan.