Eýraziia damý bankiniń (EADB) sarapshylary saýda qarama-qaishylyqtarynyń kúsheiýine bailanysty energiia resýrstary baǵasynyń quldyraýy Eýraziia óńirdegi Qazaqstan men Reseidi qosa alǵanda, iri munai eksporttaýshylarǵa keri áserin tigizedi dep boljaidy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Bul týraly reseilik Kommersant basylymy jazady.
EADB sarapshylary AQSh-tyń tariftik saiasaty men halyqaralyq saýda teketiresiniń Eýraziialyq ekonomikalyq odaq (EAEO) elderine, sondai-aq Tájikstan men Ózbekstanǵa qalai yqpal etetinin boljap kórdi. Sarapshylardyń aitýynsha, bul janjaldyń Qazaqstanǵa tikelei bolmasa da janama áseri bolýy múmkin.
EADB saraptamasyna sensek, Vashingtonnyń tariftik saiasaty Ortalyq Aziia elderi men EAEO ekonomikasy úshin sońǵy 20 jylda bolǵan qarjy daǵdarystarynan áldeqaida jeńil soqqy bolmaq.
"Tipti AQSh pen onyń saýda seriktesteri arasyndaǵy teketires shielenise túsken jaǵdaida da, onyń óńirge tigizetin yqpaly shekteýli bolady", - deidi sarapshylar.
Degenmen saýda soǵysy shikizat naryǵyndaǵy baǵaǵa áser eteri anyq. Osy turǵydan alǵanda, metaldar qunynyń qymbattaýy Armeniia, Qyrǵyzstan, Tájikstan jáne Ózbekstanǵa tiimdi bolmaq. Bul elderdiń metall óndirýshi kompaniialarynyń tabysy artyp, ekonomikasy ilgerilei túsedi degen boljam bar.
Al Armeniiada ekonomikalyq ósimge úkimettiń biýdjettik qoldaý saiasaty yqpal etedi: 2024 jyly 5,9 paiyz bolǵan JIÓ ósimi 2025 jyly 5,5 paiyzdy quraidy dep boljanady. Qyrǵyzstan men Tájikstan ekonomikasyn turǵyndardyń tutyný deńgeiiniń artýy qoldaidy: Qyrǵyzstanda ósim 10,3 paiyz, Tájikstanda 8,4 paiyz bolady. Al Ózbekstanda halyqtyń tabysy turaqty ósip, jylyna 6,5 paiyz deńgeiinde saqtalmaq.
EADB sarapshylary saýda janjaly saldarynan quldyraǵan munai baǵasy, kerisinshe, Qazaqstan men Resei ekonomikasyna jaǵymsyz áser etedi dep esepteidi.
Boljam boiynsha, 2025 jyly Brent markaly munaidyń bir barreliniń ortasha baǵasy 67 dollar shamasynda bolsa, 2026–2027 jyldary, tipti 63 dollarǵa deiin tómendeidi. Resei munaiy 56 dollar shamasynda satylýy múmkin. Osy faktorlarǵa bailanysty Resei ekonomikasynyń ósimi 2024 jylǵy 4,3 paiyzdan 2025 jyly 2 paiyzǵa deiin báseńdeidi dep kútiledi.
"Jaqyn keleshekte Resei ekonomikasy qaitadan turaqty damý traektoriiasyna oralady. 2026-2027 jyldary ósim shamamen 1,5-2 paiyzǵa turaqtaidy", – deidi EADB taldaý ortalyǵynyń basshysy Artýr Sharafýtdinov.
Qazaqstanǵa kelsek, sarapshylardyń pikirinshe, syrtqy soqqylardyń saldaryn biliktiń qabyldaǵan investitsiialyq qoldaý sharalary tolyqtai ótei alady. 2025 jyldyń aqpan aiynyń sońynan bastap Qazaqstan úkimeti óńdeý ónerkásibindegi iri investitsiialyq jobalardy damytýǵa baǵyttalǵan arnaiy qoldaý baǵdarlamasyn iske qosty.
EADB sarapshylary AQSh prezidenti Donald Tramptyń saýda saiasatynan týyndaǵan jahandyq dúdamal ahýal sheteldik investitsiiany tartýda qiyndyq týǵyzatynyn aitady. Sondyqtan Qazaqstannyń "ishki investitsiialyq áleýetti ashý" strategiiasy qazirgi jaǵdaida eń utymdy sheshim bolyp otyr. Osy sharalardyń nátijesinde Qazaqstan ekonomikasynyń jyldyq ósimi 2025 jyly jáne odan keiingi eki jylda 5,5 paiyz deńgeiinde saqtalady degen boljam bar.
Jalpy, EADB-nyń bul zertteýi Qazaqstannyń qazirgi ekonomikalyq baǵyty jahandyq turaqsyzdyq kezeńinde tiimdi ári der kezinde qabyldanǵan sheshim ekendigin taǵy bir rastaidy.
Buǵan deiin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Eýropalyq qaita qurý jáne damý bankiniń prezidenti Odil Reno-Bassomen kezdeskenin jazǵanbyz.
