2020 jyly 2 aqpanda Pompeo jergilikti antiqytai qozǵalysynyń ókilderimen kezdesti.
"Sondai-aq ol Nur Sultan qalasynda arnaiy baspasóz máslihatyn ótkizip, Shyńjańdaǵy milliondaǵan uiǵyrlar men qazaq musylmandaryn Qytai túrmege qamap jatyr dep aiyptap, al qytailyq jáne reseilik investitsiialar Qazaqstannyń egemendigi men eldiń uzaq merzimdi damý bolashaǵyna nuqsan keltiredi-mys dep málimdedi.
Qytai-qazaq qatynastaryn buzý úshin Pompeo, tipti koronavirýstyq pnevmoniianyń jańa indetin de jeleý etýge tyrysty. Pompeonyń bulai deitinin kútkenbiz, negizi.
Osy jaǵynan alǵanda, Pompeonyń munysy Qytaiǵa qarsy taǵy bir negizsiz "qoiylymy" boldy. Ol ózin únemi menmen ustap, eski áýenine basyp, jańa eshnárse aitpaidy", - dep jazdy elshi Facebook-tegi óziniń paraqshasynda.
Chjan Siaonyń aitýynsha, bul jait syrttai óte kúlkili kórinedi.
"Qytai million uiǵyrdy túrmege japty" degen aiypqa qatysty keletin bolsaq, bul faktiniń mán-jaiy baiaǵyda aiqyndalǵan: "Kóleńkeli aimaq" amerikalyq táýelsiz jańalyqtar saitynyń zertteýine sáikes, "1 million" degen san tek segiz adamnan alynǵan jaýapty negizge alyp, qurylǵan. Munyń ózi kúlkili emes pe?
Shyn máninde, sońǵy 40 jyl ishinde Shyńjańdaǵy uiǵyr halqy 5,5 millionnan 11 million adamǵa deiin ósti, bul Shyńjań halqynyń 46,8% quraidy; Shyńjańda 25 myńnan astam meshit bar, bul AQSh, Ulybritaniia, Frantsiia jáne Germaniianyń qosyp alǵandaǵy ortasha eseppen ár 500 musylmanǵa bir meshit keledi degendi bildiredi, bul kóptegen musylman elderiniń ózinen kóp meshit.
Shyńjań týraly negizgi faktilerdi elemei, Qytaidy qaralaýdy jalǵastyra otyryp, Pompeo búkil álemge ózindik ideologiialyq kózqarastary men málimetti burmalaýshylyqtaryn ǵana kórsetti
Pompeonyń Qytai men Reseidiń investitsiialarynyń Qazaqstan úshin qaýipti ekendigi týraly aiyptaýlary da baryp turǵan jalǵan nárse, osylaisha olar geosaiasi piǵylyn ashyqtan-ashyq baiqatyp otyr: aimaqta dúrdarazdyqty órshitý jáne óz monopoliiasyn ornatý. Bul tym menmendik emes pe", - dep jazady ol.
Elshi Qytaidyń salǵan investitsiialary Qazaqstan ekonomikasynyń indýstrialandyrý men infraqurylymdarynyń qarqyndy damýyna yqpal etedi, sonymen qatar qazaqstandyqtar úshin jańa jumys oryndarynyń kóbeiýine túrtki bolady dep sanaidy.
"Pompeo myrzaǵa mynandai suraq qoiǵym keledi: Siz Qazaqstanda kem degende 1 shaqyrym jol tósedińiz be nemese Qazaqstanǵa kem degende bir kópir salyp berdińiz be?
Eger shynymen de qazaqstandyqtarǵa qamqor ekendigińiz ras bolsa, onda Qazaqstandaǵy tek eń paidaly munai ken oryndaryna nazar aýdaryp qoimai, sonymen birge qazaqstandyq ónerkásip pen infraqurylymdarǵa investitsiia salǵanyńyz jón bolar edi.
Qytaidan úlgi alyp, jergilikti ekonomikaǵa naqty aqsha salýdy bastaýǵa batylyńyz jete me? Olai ete almasańyz, qazaqstandyqtar úshin aitqan barlyq sózderińiz tek ekijúzdilikke ainalady.
Pompeonyń tómendigi - búkil Jer sharynda qaýip tóndirip turǵan indetke qarsy Qytai jantalasyp, barlyq kúshin jumsap kúresip jatqanda koronavirýstyń taralý taqyrybyn óz maqsatyna qoldanýy. Osylaisha, ol adamgershilikke jatpaityn áreketimen tym shekten shyǵyp ketti.
Qazirgi kezde jaǵdai mynadai: kóptegen elder indetke qarsy kúreste Qytaiǵa qoldaý bildirip, kómek kórsetti, al bul kezde Amerika Qurama Shtattary qiyndyqtardy eńserý úshin kishigirim bolsyn lebizin de bildirmedi, kerisinshe, eń birinshi bolyp olar óz azamattaryn Ýhannan alyp shyqty, eń birinshi bolyp Qytaiǵa saparlaý qaýiptiligi máselesin kóterdi, tipti Aýǵanstan men Iraktyń deńgeiine deiin aparyp tastady jáne Beijińdegi óz elshilikteriniń shtat sanyn qysqartqan birinshi el boldy.
Bul qadamdardyń motivi - dúrbeleń týdyryp, senimsizdik týǵyzý. Biraq munyń bári beker. Qytai bul indetpen kúresýge tolyqtai senim men erik-jigermen kirisýde jáne ol úshin barlyq quraldar men resýrstar jetkilikti. Qys ta ótedi, kóktem de keledi.
Pompeo myrza, leksikalyq ádetińizge nazar aýdaryńyz, 5000 jyldyq órkenieti bar Qytai elinde bylai aitady: "Ýaqyt bárin óz ornyna qoiady, eshnárse jazasyz qalmaidy", - dep aiaqtalady elshi jazbasy.
