Aqparattyq qaýipsizdik – ult múddesi
Biz eldiń erteńine alańdasaq, búgin saýatty bolýymyz kerek. Tarihi oqiǵalar ótpeli bolýy múmkin, al memleket máńgilik. Sondyqtan ótkinshi sátter qarsańynda túrli qańqý, laqap, alypqashpa, feik sózderden, dezinformatsiiadan aýlaq bolý qajet. Demek aqparattyq saýattylyq, el tynyshtyǵynyń birden bir kepili. «Úi ózimdiki demeńiz, úi syrtynda kisi bar», – demekshi qaiys noqta men temir noqta tegeýrinine, saiasattyń salqyny ulaspaýy qajet. MAS mediadaǵy qisapsyz aqparattar aǵynynda shek joq. Kózi qaraqty oqyrman aqpen qara almasqan óliara ýaqytta etek-jeńin jiǵany jón. Abaisha aitqanda: «Shyn sóz qaisy bile almai, ár nárseden qur qalma», – demekpiz. Jalǵan men aqiqatty ajyrata bilmeiinshe alaýyzdyq toqtamaityny anyq. Onyń bir ǵana dáleli, elimizde bolǵan qańtar oqiǵasy. El ishine lań sala kelgen búlik, elimizdiń ekonomikasyna eleýli zardabyn tigizdi. Jastardyń durys joldan taiýy sebep boldy. Bul oqiǵanyń artynda jalǵan aqparattar bolǵany anyq. Nátijesinde alaýyzdyq, kisi ólimi, beibit adamdardyń japa shegýi, materialdyq shyǵyn oryn aldy. COVID-19 pandemiiasy tusynda da, jan-jaqtan aǵylǵan aqparattardy aýyzdyqtaý múmkin bolmady. Úrei, taǵy da qisynsyz aqparattardyń qarsha boraýy osynyń bir dáleli. Nátijesinde adamdar óz ótirikterine ózderi senetin dárejege jetti. Sondai-aq, búginde zańdy belden basyp, arzan ataq pen bedel jinaý dástúrge ainaldy. Áleýmettik jeliler men aqparat saittarynda adamdardyń ar-namysyna tiip, jeke ómirlerine qol suǵý jappai beleń aldy.
Konstitýtsiianyń 17-baby boiynsha: «Adamnyń qadir-qasietine qol suǵylmaidy». 18-baptyń 1-tarmaǵy «Árkimniń jeke ómirine qol suǵylmaýyna, óziniń otbasynyń qupiiasy bolýyna ar namysy men abyroily atynyń qorǵalýyna quqyǵy bar», – dep kepildik beredi. BAQ zańynyń 20-babynda «shyndyqqa sáikes kelmeitin aqparatty taratpaý, jýrnalist aqparattyń durystyǵyn tekserýge quqyly» ekendigin eskerýdi umytqan tárizdimiz. Barlyq aqparat quraldaryna kúie jaǵyp, kústanalaýdan aýlaqpyz, dei turǵanmen búginde áleýmettik jeliler, derlik aqparat kózine ainalǵany da jasyryn emes. Sondyqtan memleketimizdiń tuǵyrly bolýyna úles qosqanymyz abzal.
Bul turǵyda ár adamnyń miynda aqparattyq súzgi bolýy qajet. Ol ishki syrtqy aqparattar legin qorytyp, saralai bilýge múddeli bolýy. Sebebi búgindegi aqparat alańyndaǵy qaqtyǵystar joiqyn qarýǵa ainaldy. Onyń taǵy bir kórinisi, maqalalar men keltirilgen málimetterdegi jalǵan aqparat taratýdan ózge emeýrin, tuspaldaý, itermeleý, oiǵa jeteleý, syńai tanytatyn quityrqylyqtardyń qosa júrýiniń aldyn alý qajettiligi. Bul turǵyda «Saqtansań – saqtaimyn!», degen máteldi de umytpaǵanymyz lázim. Bizge irýden góri uiýdy oilaityn sát keldi. Endeshe eldigimizdiń irgetasy sógilmesin aǵaiyn!
Rizagúl Bakenova, Jýrnalistika fakýlteti Baspasóz jáne elektrondy BAQ kafedrasynyń aǵa oqytýshysy
