اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك – ۇلت مٷددەسٸ
بٸز ەلدٸڭ ەرتەڭٸنە الاڭداساق, بٷگٸن ساۋاتتى بولۋىمىز كەرەك. تاريحي وقيعالار ٶتپەلٸ بولۋى مٷمكٸن, ال مەملەكەت مەڭگٸلٸك. سوندىقتان ٶتكٸنشٸ سەتتەر قارساڭىندا تٷرلٸ قاڭقۋ, لاقاپ, الىپقاشپا, فەيك سٶزدەردەن, دەزينفورماتسييادان اۋلاق بولۋ قاجەت. دەمەك اقپاراتتىق ساۋاتتىلىق, ەل تىنىشتىعىنىڭ بٸردەن بٸر كەپٸلٸ. «ٷي ٶزٸمدٸكٸ دەمەڭٸز, ٷي سىرتىندا كٸسٸ بار», – دەمەكشٸ قايىس نوقتا مەن تەمٸر نوقتا تەگەۋرٸنٸنە, ساياساتتىڭ سالقىنى ۇلاسپاۋى قاجەت. ماس مەدياداعى قيساپسىز اقپاراتتار اعىنىندا شەك جوق. كٶزٸ قاراقتى وقىرمان اقپەن قارا الماسقان ٶلٸارا ۋاقىتتا ەتەك-جەڭٸن جيعانى جٶن. ابايشا ايتقاندا: «شىن سٶز قايسى بٸلە الماي, ەر نەرسەدەن قۇر قالما», – دەمەكپٸز. جالعان مەن اقيقاتتى اجىراتا بٸلمەيٸنشە الاۋىزدىق توقتامايتىنى انىق. ونىڭ بٸر عانا دەلەلٸ, ەلٸمٸزدە بولعان قاڭتار وقيعاسى. ەل ٸشٸنە لاڭ سالا كەلگەن بٷلٸك, ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسىنا ەلەۋلٸ زاردابىن تيگٸزدٸ. جاستاردىڭ دۇرىس جولدان تايۋى سەبەپ بولدى. بۇل وقيعانىڭ ارتىندا جالعان اقپاراتتار بولعانى انىق. نەتيجەسٸندە الاۋىزدىق, كٸسٸ ٶلٸمٸ, بەيبٸت ادامداردىڭ جاپا شەگۋٸ, ماتەريالدىق شىعىن ورىن الدى. COVID-19 پاندەميياسى تۇسىندا دا, جان-جاقتان اعىلعان اقپاراتتاردى اۋىزدىقتاۋ مٷمكٸن بولمادى. ٷرەي, تاعى دا قيسىنسىز اقپاراتتاردىڭ قارشا بوراۋى وسىنىڭ بٸر دەلەلٸ. نەتيجەسٸندە ادامدار ٶز ٶتٸرٸكتەرٸنە ٶزدەرٸ سەنەتٸن دەرەجەگە جەتتٸ. سونداي-اق, بٷگٸندە زاڭدى بەلدەن باسىپ, ارزان اتاق پەن بەدەل جيناۋ دەستٷرگە اينالدى. ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر مەن اقپارات سايتتارىندا ادامداردىڭ ار-نامىسىنا تيٸپ, جەكە ٶمٸرلەرٸنە قول سۇعۋ جاپپاي بەلەڭ الدى.
كونستيتۋتسييانىڭ 17-بابى بويىنشا: «ادامنىڭ قادٸر-قاسيەتٸنە قول سۇعىلمايدى». 18-باپتىڭ 1-تارماعى «ەركٸمنٸڭ جەكە ٶمٸرٸنە قول سۇعىلماۋىنا, ٶزٸنٸڭ وتباسىنىڭ قۇپيياسى بولۋىنا ار نامىسى مەن ابىرويلى اتىنىڭ قورعالۋىنا قۇقىعى بار», – دەپ كەپٸلدٸك بەرەدٸ. باق زاڭىنىڭ 20-بابىندا «شىندىققا سەيكەس كەلمەيتٸن اقپاراتتى تاراتپاۋ, جۋرناليست اقپاراتتىڭ دۇرىستىعىن تەكسەرۋگە قۇقىلى» ەكەندٸگٸن ەسكەرۋدٸ ۇمىتقان تەرٸزدٸمٸز. بارلىق اقپارات قۇرالدارىنا كٷيە جاعىپ, كٷستانالاۋدان اۋلاقپىز, دەي تۇرعانمەن بٷگٸندە ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر, دەرلٸك اقپارات كٶزٸنە اينالعانى دا جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان مەملەكەتٸمٸزدٸڭ تۇعىرلى بولۋىنا ٷلەس قوسقانىمىز ابزال.
بۇل تۇرعىدا ەر ادامنىڭ ميىندا اقپاراتتىق سٷزگٸ بولۋى قاجەت. ول ٸشكٸ سىرتقى اقپاراتتار لەگٸن قورىتىپ, سارالاي بٸلۋگە مٷددەلٸ بولۋى. سەبەبٸ بٷگٸندەگٸ اقپارات الاڭىنداعى قاقتىعىستار جويقىن قارۋعا اينالدى. ونىڭ تاعى بٸر كٶرٸنٸسٸ, ماقالالار مەن كەلتٸرٸلگەن مەلٸمەتتەردەگٸ جالعان اقپارات تاراتۋدان ٶزگە ەمەۋرٸن, تۇسپالداۋ, يتەرمەلەۋ, ويعا جەتەلەۋ, سىڭاي تانىتاتىن قۇيتىرقىلىقتاردىڭ قوسا جٷرۋٸنٸڭ الدىن الۋ قاجەتتٸلٸگٸ. بۇل تۇرعىدا «ساقتانساڭ – ساقتايمىن!», دەگەن مەتەلدٸ دە ۇمىتپاعانىمىز لەزٸم. بٸزگە ٸرۋدەن گٶرٸ ۇيۋدى ويلايتىن سەت كەلدٸ. ەندەشە ەلدٸگٸمٸزدٸڭ ٸرگەتاسى سٶگٸلمەسٸن اعايىن!
ريزاگٷل باكەنوۆا, جۋرناليستيكا فاكۋلتەتٸ باسپاسٶز جەنە ەلەكتروندى باق كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى
