Aq úi USAID-tiń kúmándi shyǵyndaryn jariia etti. Al Qazaqstandaǵy jobalardyń jaiy qandai?

Aq úi USAID-tiń kúmándi shyǵyndaryn jariia etti. Al Qazaqstandaǵy jobalardyń jaiy qandai?
pixabay.com

AQSh Prezidenti ákimshiligi ondaǵan jyldar boiy AQSh-tyń Halyqaralyq damý jónindegi agenttigi (USAID) «kúlkili ári keide qaýipti» jobalarǵa jaýapsyzdyqpen qyrýar qarjy jumsap kelgenin málimdedi. Aq úi taratqan derekke súiensek, salyq tóleýshilerdiń qarjysy otandyq emes, ózge elderdegi «transgenderlik opera» men «transgenderlik komiks», irlandiialyq miýzikl, Mysyr týrizmin jandandyrý, tipti «Ál-Kaida» sodyrlaryn tamaqtandyrý sekildi daýly bastamalarǵ baǵyttalǵan, dep habarlaidy Dalanews.kz Orda.kz-ke siltep. 

AQSh ákimshiligi bul tizimniń áli de uzaq jalǵasatynyn eskertedi. Qujatta Vetnamdaǵy elektromobilderge 2,5 mln dollar, Mysyr týrizmin qoldaýǵa 6 mln dollar jáne Aýǵanstandaǵy apiyn egistigin sýǵarýǵa ketken júzdegen million dollar da bar. Aq úidiń habarlaýynsha, mundai shyǵyndar «talai jyl boiy baqylaýsyz jalǵasqan». Endi Tramp ákimshiligi olardy dereý toqtatýǵa nietti ekenin málimdedi.

Qazaqstandaǵy jobalarǵa kóz júgirtsek

USAID elimizge táýelsizdik alǵannan bastap qoldaý kórsetip keledi. Agenttik qarjysy Qazaqstanda azamattyq qoǵamdy damytý, óńirlik basqarý, jasyl energiiany engizý jáne tsifrlandyrý salasyndaǵy jobalarǵa jumsalǵan. Aimaqtyq bastamalardyń qatarynda «Tiimdi basqarý bastamasy» (6,9 mln dollar) bar. Bul joba Qazaqstan men Tájikstandaǵy úkimettik emes uiymdarǵa tirek bolýdy kózdeidi.

Sondai-aq biyl bastalǵan «Birlesken basqarý – ortaq jaýapkershilik» atty tórt jyldyq joba Pavlodar, Jetisý, Ulytaý men Batys Qazaqstan oblystaryndaǵy jergilikti ózin-ózi basqarý júiesin kúsheitýge baǵyttalǵan. Budan ózge, Ortalyq Aziia elderindegi azamattyq institýttardy nyǵaitýǵa 18 mln dollar bólinip otyr. Agenttik 39 mln dollar kóleminde qarjy salǵan jańartylatyn energiia kózderin damytý jobalary da – qoǵam men qorshaǵan ortaǵa paida ákelýdi kózdeitin sharalar.

Tramptyń sheshimi jáne onyń yqpaly

Prezident Donald Tramp qyzmetine kirisken sátte-aq «amerikalyqtardyń negizgi múddelerin qorǵaý úshin» birqatar buiryq shyǵarǵan bolatyn. Sonyń biri sheteldegi damý baǵdarlamalaryn qarjylandyrýǵa ýaqytsha tyiym salýdy kózdeidi. Aq úi ókilderiniń pikirinshe, bul qadam USAID bastaǵan mekemelerde «tógip-shashyp» jatqan qarjyny qysqartyp, memlekettik qarajattyń ashyqtyǵyn arttyrady.

Degenmen sarapshylar «AQSh-tyń halyqaralyq arenadaǵy yqpaly tek áskeri qýat pen diplomatiialyq bailanystarǵa ǵana emes, sonymen birge damý jobalary arqyly ornyǵatynyn» eske salady. Sondyqtan AQSh-tyń jańa biýdjet saiasaty Qazaqstan sekildi elderdegi birqatar bastamanyń bolashaǵyna da áser etýi yqtimal. Prezident Tramptyń bul qadamynyń naqty saldaryn ýaqyt kórsetpek.