Almaty oblysynyń Uiǵyr aýdanynda 10 myń gektar jaiylymdyq jer egistik alqabyna ainalýda. Buryn shóp te shyqpaityn aýmaqqa sharýalar tsifrlyq tehnologiialardy engizip, mol ónim alýdy kózdep otyr. Atap aitqanda egin jumystaryna ozyq tehnologiialar engizilip, tamshylatyp jáne jańbyrlatyp sýarý júieleri men avtomattandyrylǵan basqarý qurylǵylary keńinen qoldanyla bastady. Bul sý kózderin tiimdi paidalanyp, ónim kólemin arttyrýǵa múmkindik beredi. Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵaziev egin alqaptaryna arnaiy baryp, sharýashylyqtardyń jai-kúiimen tanysty, dep habarlaidy dalanews.kz.
Bul baǵytta jumys istep jatqan kásiporynnyń biri – «Harvest Agro». Uiǵyr aýdanynyń Qaljat aýylynda qolǵa alynǵan joba agroónerkásipke tsifrlyq tehnologiialardy engizýge negizdelgen. Onyń ishinde avtomattandyrylǵan sýarý júiesi, topyraqty tsifrlyq taldaý qondyrǵysy, ylǵaldylyqty esepteitin datchikter, egis alqaptarynyń jaǵdaiyn baqylaý jáne jasandy intellekt arqyly basqarý elementteri bar. Jobanyń negizgi maqsaty – sý resýrstaryn utymdy paidalana otyryp, tiimdi ári turaqty zamanaýi aýyl sharýashylyǵy modelin qalyptastyrý.
Jobany tolyqtai iske asyrý 2026-2029 jyldarǵa josparlanǵan. Jalpy quny – 18,2 mlrd teńge. Kásiporyn iske qosylǵanda 60 jańa jumys orny ashylatyn bolady. Jalpy jer kólemi – 4 500 gektar. Onda jylyna 20 000 tonna júgeri jáne 4500 tonna maqsary ósirý kózdelgen. Daiyn ónim Orta Aziia elderine, sondai-aq Qytai men Iran naryǵyna eksporttalmaq.
Jobanyń negizgi baǵyttarynyń biri – jer asty sýyn paidalaný arqyly zamanaýi sýarý júiesin damytý. Osy maqsatta uńǵymalardy burǵylaý jáne irrigatsiialyq infraqurylym qurý jumystary júrgizilýde. Jalpy 120 uńǵyma burǵylaý jáne 120 «Center Pivot» jańbyrlatyp sýarý qondyrǵysyn ornatý kózdelgen. Uńǵymalardyń tereńdigi 300 metrge deiin jetedi, al árbir qondyrǵyǵa qajetti sý berý kólemi saǵatyna 125-150 tekshe metrdi quraidy.
Alǵashqy kezeńinde 1 200 gektar jer igerilip, maqsary ósiriledi. Qazirgi ýaqytta 30 uńǵyma burǵylanyp, 30 jańbyrlatyp sýarý qondyrǵysyn ornatýǵa daiyndyq júrgizilýde.
Uiǵyr aýdanyndaǵy agroónerkásip salasyn damytýǵa baǵyttalǵan taǵy bir iri kásiporyn – «Assem Kaljat» JShS. Kompaniia aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeý, sý únemdeý tehnologiialaryn engizý jáne óndiristik infraqurylymdy damytý baǵytynda birneshe strategiialyq jobany iske asyrýda. Kásiporyn 2500 gektar jaiylymdyq jerdi sýarmaly alqapqa ainaldyryp, júgeriniń 12 sortyn ekken. Tereńdigi 180-200 metr bolatyn 59 uńǵyma qazylyp, 59 transformator ornatylǵan. Sonymen qatar 40 shaqyrymnan astam elektr jelisi men ártúrli diametrdegi 300 shaqyrymnan astam magistraldy tamshylatyp sýarý qubyrlary tartylǵan. Sharýashylyqta Claas jáne Case markaly traktorlar men kombaindar, sepkishter, dron-shashyratqyshtar, aspaly jáne tirkemeli agregattar, sondai-aq tiegishter, býldozerler men ekskavatorlar paidalanylady. Ónim ishki naryqpen qosa Ózbekstan, Iran jáne Qytai elderine de shyǵarylady. Negizgi tutynýshylary krahmal óndirýshi kásiporyndar, qurama jem zaýyttary, qus fabrikalary men farmatsevtikalyq kompaniialar bolmaq. Aldaǵy ýaqytta júgerini bastapqy óńdep, ony saqtaýǵa arnalǵan, polivinilhloridten qubyr óndirýge baǵyttalǵan jáne tamshylatyp sýarý júielerin shyǵaratyn úsh túrli zaýyt salý josparlanǵan. Ol úshin jalpy kólemi 23 mln dollar investitsiia salynady.
Marat Sultanǵaziev atalǵan eki kásiporynǵa arnaiy baryp, igi jobalardyń bastalýymen quttyqtady. Sondai-aq zamanaýi agro-indýstriia keshenin salý aimaqtyń ekonomikalyq áleýetin arttyratyn mańyzdy qadam ekenin aitty.
«Eki kompaniia da daqyldy ósirip qana qoimai, ony ári qarai óńdeýge baǵyttalǵan. «Assem Kaljat» biyl birinshi zaýytyn salýdy bastaidy. Al «Harvest Agro» ónim kólemine bailanysty óndiristi keńeitýge daiyn. Gibridti tuqym óndirýden bastap, daiyn ónimdi saqtaý men óńdeýge deiingi tolyq tsikl qamtylmaq. Bul rette bos jatqan jerlerdi ainalymǵa qosyp, ony qunarly egis alqabyna ainaldyrý isine basymdyq beriledi. Qazirgi tańda Jambyl, Ile jáne osy Uiǵyr aýdanynda jaiylymdyq jerlerdi sýarmaly alqapqa ainaldyrý jumysy qyzý júrgizilýde.
Uiǵyr aýdany úshin júgeri daqylynyń strategiialyq mańyzy joǵary. Sýarmaly jaǵdaida júgeriniń ónimdiligi gektaryna orta eseppen 7-8 tonnaǵa deiin jetse, al ozyq sharýashylyqtarda 14-16 tonnaǵa deiin ónim alý múmkindigi bar. Óndirilgen júgeri dáni mal azyǵy, qurama jem óndirisi jáne tamaq ónerkásibi úshin ishki naryqta joǵary suranysqa ie bolady», – dedi aimaq basshysy.
Atalǵan jobalar óńirdiń agroónerkásip keshenin damytýǵa tyń serpin berip, salanyń jańa deńgeige kóterilýine múmkindik ashady. Jer jáne sý resýrstaryn tiimdi paidalanýǵa, jańa jumys oryndarynyń ashylýyna jáne zamanaýi irrigatsiialyq infraqurylymdy jetildirýge yqpal etedi.
