Qazaqstanda ınternet jáne telefon alaıaqtyǵynyń aýqymy ulǵaıyp, azamattardyń qarjylyq qaýipsizdigine tónetin qaýip artyp keledi, dep habarlaıdy Dala News.
Astanada ótken AntiFraud Forum Kazakhstan alańynda memlekettik organdar, bankter, fınteh-kompanıalar men kıberqaýipsizdik salasynyń sarapshylary alaıaqtyqpen kúrestiń jańa tásilderin talqylady. Qatysýshylar sıfrlandyrý úderisimen qatar táýekelderdiń de ósip otyrǵanyn atap ótti.
Buǵan deıin memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev azamattardy qorǵaý máselesine erekshe nazar aýdaryp, halyqtyń «eń osal býyn» bolyp otyrǵanyn málimdegen bolatyn.
Myńdaǵan is, júzdegen kúdikti
İshki ister mınıstrliginiń málimetinshe, 2025 jyly kıberqylmystar boıynsha 6 myńnan astam is ashylyp, 1150-den astam adam ustalǵan. Al 2026 jyldyń alǵashqy úsh aıynyń ózinde shamamen 400 adam jaýapkershilikke tartylǵan.
İİM-niń kıberqylmysqa qarsy is-qımyl departamenti basshysynyń orynbasary Alıbek Orazaly bul nátıjelerge quqyq qorǵaý organdary, İT-mamandar men bank sektorynyń birlesken jumysy arqyly qol jetkizilgenin aıtty.
Mıllıardtaǵan shyǵyn: tek jartysy ǵana qaıtarylady
Qarjylyq shyǵyn kólemi de aıtarlyqtaı. Bas prokýratýra dereginshe, 2026 jyldyń birinshi toqsanynda qazaqstandyqtar alaıaqtarǵa 4,8 mlrd teńge aýdarǵan. Onyń tek 2,4 mlrd teńgesi ǵana keri qaıtarylǵan.
Al 2025 jyly jalpy shyǵyn 13,2 mlrd teńgeni quraǵan. Onyń 5 mlrd teńgesi ǵana ótelgen.
Bul týraly Bas prokýratýra janyndaǵy quqyqtyq statısıka komıteti tóraǵasynyń orynbasary Erádil Ahmetov málimdedi.
«Birinshi toqsanda 4,8 mlrd teńge tirkeldi, onyń 2,4 mlrd teńgesi qaıtaryldy. 2025 jyly ınternet alaıaqtyqtan kelgen shyǵyn 13,2 mlrd teńgeni qurady, onyń 5 mlrd teńgesi óteldi. Bul belgili bir oń dınamıkany kórsetedi», – dedi ol.
Dropperlerge jaza: 7 jylǵa deıin
Forýmda dropperlikke qarsy kúres te negizgi taqyryptardyń biri boldy. 2025 jyldyń qyrkúıeginen bastap Qylmystyq kodekske 232-1-bap engizilip, dropperlik úshin 7 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy qarastyrylǵan.
Vıse-ádilet mınıstri Bekbolat Moldabekov ótken jyly osy bap boıynsha 56 qylmystyq is qozǵalǵanyn aıtty.
«56 – úlken kórsetkish emes shyǵar. Biraq bul qylmystyq jaýapkershilik, al quqyq qorǵaý organdary bul baǵytta endi ǵana júıeli jumys isteı bastady», – dedi ol.
Alaıaqtar da «aqyldy» boldy
Sarapshylardyń aıtýynsha, alaıaqtar jańa tehnologıalardy, sonyń ishinde jasandy ıntellekt quraldaryn belsendi qoldana bastaǵan. Bul óz kezeginde alaıaqtyq shemalardyń kúrdelenýine alyp kelýde.
Sonymen qatar qorǵanys tetikteri de damyp jatyr. «Sıfrlyq Qazaqstan» qaýymdastyǵy keńesiniń tóraǵasy Denıs Stepansev AntiFraud júıesiniń kómegimen 2025 jyly 2,6 mlrd teńge shyǵynnyń aldyn alýǵa múmkindik bolǵanyn atap ótti.
Onyń aıtýynsha, kıberpolısıa 13 call-ortalyqty joıyp, iri kólemde tehnıkany tárkilegen. Al bankter men baılanys operatorlary kúmándi operasıalardy aldyn ala anyqtap, buǵattaıtyn júıeler engizgen.
Negizgi másele – halyqtyń sengishtigi
Forýmda alaıaqtyqty tolyq joıý múmkin emestigi aıtylǵanymen, táýekelderdi azaıtýǵa bolatyny atap ótildi. Bul úshin tehnologıamen qatar halyqtyń qarjylyq jáne sıfrlyq saýattylyǵyn arttyrý mańyzdy.
AMANAT partıasynyń hatshysy Sholpan Karınova turǵyndardy, ásirese egde jastaǵy adamdardy oqytý qajet ekenin aıtty.
Onyń sózinshe, halyqty aqparattandyrý jáne oqytý jumystary kúsheıtilýi tıis, óıtkeni dál osy top alaıaqtardyń negizgi nysanasyna aınalyp otyr.
Ashyq dıalog alańy
AntiFraud Forum Kazakhstan alańy memlekettik organdar men jeke sektor ókilderi úshin ashyq dıalog alańyna aınaldy. Qatysýshylar alaıaqtyqtyń jańa túrleri men oǵan qarsy qoldanylyp jatqan naqty quraldardy talqylady.
Jıyn qorytyndysy boıynsha, alaıaqtyqpen kúreste júıeli tásil qajet ekeni, oǵan tehnologıalyq sheshimdermen qatar halyqtyń habardarlyǵyn arttyrý da kirýi tıis ekeni atap ótildi.
