Qazaqstanda internet jáne telefon alaiaqtyǵynyń aýqymy ulǵaiyp, azamattardyń qarjylyq qaýipsizdigine tónetin qaýip artyp keledi, dep habarlaidy Dala News.
Astanada ótken AntiFraud Forum Kazakhstan alańynda memlekettik organdar, bankter, finteh-kompaniialar men kiberqaýipsizdik salasynyń sarapshylary alaiaqtyqpen kúrestiń jańa tásilderin talqylady. Qatysýshylar tsifrlandyrý úderisimen qatar táýekelderdiń de ósip otyrǵanyn atap ótti.
Buǵan deiin memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev azamattardy qorǵaý máselesine erekshe nazar aýdaryp, halyqtyń «eń osal býyn» bolyp otyrǵanyn málimdegen bolatyn.
Myńdaǵan is, júzdegen kúdikti
Ishki ister ministrliginiń málimetinshe, 2025 jyly kiberqylmystar boiynsha 6 myńnan astam is ashylyp, 1150-den astam adam ustalǵan. Al 2026 jyldyń alǵashqy úsh aiynyń ózinde shamamen 400 adam jaýapkershilikke tartylǵan.
IIM-niń kiberqylmysqa qarsy is-qimyl departamenti basshysynyń orynbasary Alibek Orazaly bul nátijelerge quqyq qorǵaý organdary, IT-mamandar men bank sektorynyń birlesken jumysy arqyly qol jetkizilgenin aitty.
Milliardtaǵan shyǵyn: tek jartysy ǵana qaitarylady
Qarjylyq shyǵyn kólemi de aitarlyqtai. Bas prokýratýra dereginshe, 2026 jyldyń birinshi toqsanynda qazaqstandyqtar alaiaqtarǵa 4,8 mlrd teńge aýdarǵan. Onyń tek 2,4 mlrd teńgesi ǵana keri qaitarylǵan.
Al 2025 jyly jalpy shyǵyn 13,2 mlrd teńgeni quraǵan. Onyń 5 mlrd teńgesi ǵana ótelgen.
Bul týraly Bas prokýratýra janyndaǵy quqyqtyq statistika komiteti tóraǵasynyń orynbasary Erádil Ahmetov málimdedi.
«Birinshi toqsanda 4,8 mlrd teńge tirkeldi, onyń 2,4 mlrd teńgesi qaitaryldy. 2025 jyly internet alaiaqtyqtan kelgen shyǵyn 13,2 mlrd teńgeni qurady, onyń 5 mlrd teńgesi óteldi. Bul belgili bir oń dinamikany kórsetedi», – dedi ol.
Dropperlerge jaza: 7 jylǵa deiin
Forýmda dropperlikke qarsy kúres te negizgi taqyryptardyń biri boldy. 2025 jyldyń qyrkúieginen bastap Qylmystyq kodekske 232-1-bap engizilip, dropperlik úshin 7 jylǵa deiin bas bostandyǵynan aiyrý jazasy qarastyrylǵan.
Vitse-ádilet ministri Bekbolat Moldabekov ótken jyly osy bap boiynsha 56 qylmystyq is qozǵalǵanyn aitty.
«56 – úlken kórsetkish emes shyǵar. Biraq bul qylmystyq jaýapkershilik, al quqyq qorǵaý organdary bul baǵytta endi ǵana júieli jumys istei bastady», – dedi ol.
Alaiaqtar da «aqyldy» boldy
Sarapshylardyń aitýynsha, alaiaqtar jańa tehnologiialardy, sonyń ishinde jasandy intellekt quraldaryn belsendi qoldana bastaǵan. Bul óz kezeginde alaiaqtyq shemalardyń kúrdelenýine alyp kelýde.
Sonymen qatar qorǵanys tetikteri de damyp jatyr. «Tsifrlyq Qazaqstan» qaýymdastyǵy keńesiniń tóraǵasy Denis Stepantsev AntiFraud júiesiniń kómegimen 2025 jyly 2,6 mlrd teńge shyǵynnyń aldyn alýǵa múmkindik bolǵanyn atap ótti.
Onyń aitýynsha, kiberpolitsiia 13 call-ortalyqty joiyp, iri kólemde tehnikany tárkilegen. Al bankter men bailanys operatorlary kúmándi operatsiialardy aldyn ala anyqtap, buǵattaityn júieler engizgen.
Negizgi másele – halyqtyń sengishtigi
Forýmda alaiaqtyqty tolyq joiý múmkin emestigi aitylǵanymen, táýekelderdi azaitýǵa bolatyny atap ótildi. Bul úshin tehnologiiamen qatar halyqtyń qarjylyq jáne tsifrlyq saýattylyǵyn arttyrý mańyzdy.
AMANAT partiiasynyń hatshysy Sholpan Karinova turǵyndardy, ásirese egde jastaǵy adamdardy oqytý qajet ekenin aitty.
Onyń sózinshe, halyqty aqparattandyrý jáne oqytý jumystary kúsheitilýi tiis, óitkeni dál osy top alaiaqtardyń negizgi nysanasyna ainalyp otyr.
Ashyq dialog alańy
AntiFraud Forum Kazakhstan alańy memlekettik organdar men jeke sektor ókilderi úshin ashyq dialog alańyna ainaldy. Qatysýshylar alaiaqtyqtyń jańa túrleri men oǵan qarsy qoldanylyp jatqan naqty quraldardy talqylady.
Jiyn qorytyndysy boiynsha, alaiaqtyqpen kúreste júieli tásil qajet ekeni, oǵan tehnologiialyq sheshimdermen qatar halyqtyń habardarlyǵyn arttyrý da kirýi tiis ekeni atap ótildi.
