Bizdiń elimiz aýqymdy demokratiialyq jáne saiasi reformalardy, sondai-aq adam quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy bastamalardy júzege asyrýda moiyndalǵan óńirlik kóshbasshylardyń biri bolyp tabylady. Bul reformalar adam quqyqtaryn qamtamasyz etý men qorǵaýǵa eleýli úles qosqan «Ádiletti Qazaqstandy» qurý jolyndaǵy orasan zor saiasi qaita qurýdyń bir bóligi boldy desek, qatelespeimiz.
Osy baǵyttaǵy júieli jumys sheńberinde 2021 jylǵa deiin adam quqyqtary salasyndaǵy basym sharalar jospary jáne 2022 jylǵa deiin adam quqyqtary men zańnyń ústemdigi salasyndaǵy odan ári is-sharalar jospary qabyldanyp, júzege asyryldy. Ótken jyly Adam quqyqtarynyń jalpyǵa birdei deklaratsiiasynyń 75 jyldyǵy qarsańynda taiaý jyldarǵa arnalǵan Adam quqyqtary men zańdylyqty qamtamasyz etý jónindegi úshinshi is-qimyl jospary qabyldandy.
Elimizdiń sońǵy jyldardaǵy adam quqyqtary salasyndaǵy basty jetistikterine toqtalaiyq.
Memleket basshysy tiimdi ádilettilik pen azamattardyń quqyqtaryn qorǵaý erekshe oryn alatyn qoǵamda ádilettilik pen tártip ornatý qajettigine únemi nazar aýdaryp keledi.
Bizdiń eldiń Bala quqyqtary týraly fakýltativtik hattamaǵa qol qoiýy jáne múgedekterdiń quqyqtary týraly fakýltativtik hattamany ratifikatsiialaýy adam quqyqtary salasyndaǵy halyqaralyq standarttardy engizýdegi mańyzdy qadamdar boldy.
2023 jyly BUU-nyń Adam quqyqtary jónindegi keńesi «Ár balaǵa beibitshilik pen toleranttylyq úshin sapaly bilim berýdi qamtamasyz etý» atty birinshi qazaqstandyq qarardy qabyldady. Qarar 100-den astam memleket, sonyń ishinde Eýropalyq Odaq músheleri, AQSh, Latyn Amerikasy, Aziia, Afrika jáne Taiaý Shyǵys elderinen birlesken avtorlyq nysanda keń qoldaý tapty.
«Halyq únine qulaq asatyn memleket» qaǵidatyn ustana otyryp jáne adam quqyqtary jónindegi jumys aiasynda Konstitýtsiialyq sot qaita jandandy, oǵan endi barlyq azamattar tikelei júgine alady. Barlyq derlik jaǵdailarda Konstitýtsiialyq Sot qarastyrylyp otyrǵan máseleni zerdeleý kezinde óz ustanymdaryn negizdeý jáne qoldanystaǵy halyqaralyq quqyqtyq aktilerdiń erejelerin tikelei paidalanýda halyqaralyq quqyqtyq aktilerge belsendi túrde silteme jasaidy.
Quqyq qorǵaý uiymdary, zańgerler, ekonomister, táýelsiz sarapshylar men memlekettik qyzmetkerlerden quralǵan Ulttyq quryltaidyń qurylýy halyqtyń el basqarý isine qatysýyn arttyrdy. 2023 jyly «Qoǵamdyq baqylaý týraly» Zańnyń qabyldanýy memlekettik organdardyń qyzmetine monitoring júrgizý jáne qoǵamdyq bastamalardy ilgeriletýde quqyqtyq negiz qalyptastyrdy.
ÚEU-nyń áleýmettik máselelerdi sheshýge belsendi qatysýyna negiz jasaldy. Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵy arqyly berilgen granttyq qarjylandyrý jalpy somasy 6,4 mlrd teńge bolatyn júzdegen jobany júzege asyrýǵa múmkindik berdi.
2023 jyly parlamenttik sailaýdyń proportsionaldy-majoritarlyq úlgisin engizý sailaýǵa ózin-ózi usynǵan kandidattardyń qatysýyn qamtamasyz etýge múmkindik berdi. Sondai-aq, 2023 jyldyń basynda sybailas jemqorlyqqa qarsy saiasatty kúsheitetin laýazymdy tulǵalardyń negizsiz baiýy úshin jaýapkershilikti engizetin zań qabyldandy.
Zańnamaǵa beibit jinalystar ótkizýdiń habarlaý tártibi qosyldy. Beibit jinalystardy ótkizý týraly habarlaý tártibi piketter, mitingiler, jinalystar úshin kózdelgen.
2023 jyldyń qazan aiynda «petitsiia» uǵymy qalyptasty. Ótinishti berý jáne qaraý tártibi retteldi, daýystardyń shekti sany belgilendi.
Azamattardyń quqyqtyq qurylymdarmen ózara is-qimylyn jaqsartýǵa kómektesetin memlekettik qyzmetterdi tsifrlandyrýǵa erekshe nazar aýdarylýda.
Adam saýdasymen kúresý úshin ulttyq zańnamany halyqaralyq standarttarǵa sáikestendiretin jańa Zań qabyldandy. Adam saýdasynyń barlyq túrleri, sonyń ishinde májbúrli eńbek, qaiyr suraý, jynystyq qanaý jáne organdardy alý qylmystaryna jaza qarastyrylǵan.
Eń mańyzdy sheshimderdiń biri ólim jazasyn tolyǵymen alyp tastaý boldy. Bul 2022 jylǵy referendýmda azamattardyń qoldaýyna ie bolǵan Konstitýtsiiaǵa tiisti túzetýler engizýdiń arqasynda múmkin boldy.
