Qazaqstanda bekitilgen jerasty sý qory táýligine 43,2 mln tekshe metrdi quraǵanymen, onyń naqty paidalanylyp otyrǵan kólemi nebári 1,5 mln tekshe metr shamasynda. Iaǵni qolda bar qordyń tek 3,5%-y ǵana igerilip otyr, dep habarlaidy dalanews.kz.
Osy máselege alańdaǵan «Ádilet» partiiasynyń depýtattary Úkimetten jerasty sý resýrstaryn tiimdi paidalaný jáne qaraýsyz qalǵan uńǵymalardy joiý jóninde naqty sharalar qabyldaýdy talap etti.
Depýtat Bota Eleýsizova bastaǵan fraktsiia músheleri Premer-ministrdiń orynbasary Qanat Bozymbaevqa joldaǵan saýalynda Qazaqstannyń jerasty sý áleýeti áli de tolyq paidalanylmai otyrǵanyn málimdedi.
Olardyń aitýynsha, ásirese sý tapshylyǵy baiqalatyn óńirlerde jerasty sýlaryn aýyl sharýashylyǵy men eldi mekenderdiń qajettiligine paidalaný máselesi ózekti. Alaida bul resýrsty igerý kezinde sýdyń tabiǵi jolmen tolyqtyrylý múmkindigi, sapasy, mineraldaný deńgeii jáne naqty alynatyn kólemi eskerilýi qajet.
Depýtattar 2026 jylǵy málimet boiynsha, elde iesiz, avariialyq jáne ózdiginen tógiletin 2 256 gidrogeologiialyq uńǵyma bar ekenin atap ótti. Olardyń ýaqytyly joiylmaýy nemese tiisti tártippen konservatsiialanbaýy sý ysyrabyna ákelip, qorshaǵan ortaǵa ziian keltirýi múmkin.
Sondai-aq depýtattar jerasty sýlarynyń monitoringi jetkilikti deńgeide júrgizilmei otyrǵanyn, gidrogeologiialyq derekterdi biryńǵai tsifrlyq júiege biriktirý jáne naqty sý alý kólemin baqylaý qajettigin kóterdi.
Osyǵan bailanysty fraktsiia Úkimetten bes baǵyt boiynsha shara qabyldaýdy surady.
Birinshiden, jerasty sý qorlaryn óńirler boiynsha túgendep, olardyń naqty paidalanylýy men igerý múmkindigine keshendi taldaý júrgizý qajet.
Ekinshiden, iesiz jáne avariialyq uńǵymalardy joiý men konservatsiialaý jumystaryn jedeldetip, olardyń biryńǵai tsifrlyq tizilimin qalyptastyrý usynyldy.
Úshinshiden, jerasty sýlarynyń monitoringin jańǵyrtyp, geologiialyq jáne gidrogeologiialyq derekterdi biryńǵai tsifrlyq júiege biriktirý qajet.
Tórtinshiden, aýyl sharýashylyǵynda jerasty sýlaryn paidalaný limitterin ǵylymi negizde belgilep, naqty sý alý kólemin tsifrlyq esepke alý jáne baqylaý tetigin engizý usynyldy.
Besinshiden, jerasty sý qorlaryn barlaý men baǵalaýǵa bólinetin biýdjet qarajatynyń tiimdiligine taldaý júrgizý qajet.
Depýtattardyń pikirinshe, jerasty sýlary – eldiń sý qaýipsizdigin qamtamasyz etetin strategiialyq resýrs. Olardy tiimdi basqarý aýyl sharýashylyǵynyń turaqtylyǵyn arttyryp, halyqty aýyzsýmen qamtamasyz etýge jáne óńirlerdiń damýyna yqpal etedi.
Fraktsiia Úkimetten kóterilgen máseleler boiynsha qabyldanatyn sharalar, olardy iske asyrý merzimderi men kútiletin naqty nátijeler týraly zańnamada belgilengen merzimde jazbasha jaýap berýdi surady.
