Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵy (QQQ) "2024-2025 jyldarǵy álemdik ekonomika jáne Qazaqstan ekonomikasy boiynsha boljamdar men damýlar qorytyndysy" atty taldaýdy jariialady. Oǵan sáikes, keler jyly da ulttyq valiýtanyń qysymǵa ushyraý yqtimaldylyǵy joǵary, dep jazady Dalanews.kz.
2024 jyl barysynda álemdik ekonomika ósimi boiynsha boljamdar joǵarylaý turǵysynda qaraldy.
"HVQ-nyń jańartylǵan boljamyna sáikes (2024 jylǵy qazan aiyndaǵy), aǵymdaǵy jyldyń qorytyndysy boiynsha álemdik JIÓ ósimi jyl basyndaǵy boljanǵan 3,2% -dan 2 2,9% -ǵa tómendetildi. Osyǵan uqsas kórsetkish kelesi jyly da kútiledi, iaǵni álemdik ekonomikanyń ósimi 3%-dan joǵary aimaqta turaqtaidy", dep habarlaidy QQQ taldaý ortalyǵy.
Bul rette Qazaqstan ekonomikasynyń ósimi boiynsha HVQ-nyń 2024 jylǵa arnalǵan qazan aiyndaǵy boljamy bir jyl buryn boljanǵan (4,6%-dyń ornyna 3,5%) kólemnen shikizat baǵalary jáne Teńiz munai ken ornyndaǵy óndiristi ulǵaitý merziminiń kesheýildep jatýyna bailanysty tómendedi.
"QR ekonomikasy salalary bólinisinde munai óndirisiniń tómendeýine bailanysty taý-ken ónerkásibindegi (24j11aiy: +0,1%) qarqynnyń baiaýlaǵany baiqalady (-2%), al 2024 jyly Qazaqstan ekonomikasynyń negizgi draiverleri bolyp kólik (+8,1%) saýda (+8,2%) qurylys (+10,3%) jáne aýyl sharýashylyǵy (+13,4%) siiaqty salalar bolyp tabylady", delinedi taldaýda.
Eger 2024 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda búkil álem boiynsha qarjylyq jaǵdailardyń sinhrondy túrde jaqsarýy baiqalsa, al sońyna qarai birqatar damýshy elderdiń, sonyń ishinde Qazaqstan, Braziliia jáne Resei Federatsiiasynyń ortalyq bankteri ulttyq valiýta baǵamdarynyń quldyraýyna jáne infliatsiialyq protsesterdiń kúsheiýine qarsy shara retinde bazalyq mólsherlemelerdi kóterdi.
Federaldyq rezerv jeltoqsan aiyndaǵy otyrysynda AQSh–taǵy joǵary infliatsiianyń saqtalýyna (2% - dyq targetpen 2,7%) jáne eńbek naryǵynyń turaqtylyǵy men jalpy ekonomikalyq ósimge bailanysty 2025 jyly monetarlyq saiasatty jumsartýǵa asa saqtyqpen qaraý kerektigin eskertti. 2025 jylǵa arnalǵan bazalyq mólsherlemeni tómendetý boiynsha kútilgen tórt rettiń ornyna eki ret tómendetý boljanady, onda da 25 b.p. boiynsha.
Aq úidiń jańa ákimshiliginiń protektsionistik saiasatqa den qoiatyny, bul investorlardyń táýekeldik aktivterge (qor indeksteri, damýshy elderdiń aktivteri), shikizat naryǵyna jáne álemdik ekonomikaǵa degen qyzyǵýshylyǵyna teris áser etýi múmkin ekeni de bajailanady.
"Mundai stsenarii teńge baǵamyna túsetin qysymdy saqtap, Qazaqstannyń JIÓ dinamikasyn báseńdetýi múmkin. Soǵan qaramastan, HVQ boljamy boiynsha, 2025 jyly QR ekonomikasynyń ósimi Teńiz ken ornyndaǵy munai óndirisi kóleminiń ulǵaitylýy esebinen 4,6% -dy quraidy. Óz kezeginde QR UEM 2025 jyly JIÓ-niń 5,6%-ǵa deiin ósedi dep boljap otyr", - deidi sarapshylar.
Jalpy, QQQ baǵalaýy boiynsha álemdik ekonomikada tóbe kórsetýi yqtimal qaýip-qater legi kóp. Olardyń ishinde memlekettik qaryzdyń joǵary deńgeii, damýshy elderdegi valiýtalyq táýekelder, EO elderiniń ekonomikalaryndaǵy retsessiia, iri qarjy konglomerattarynyń defolttary, protektsionizmniń artýy, áleýmettik jáne geosaiasi turaqsyzdyq, tabiǵi jáne tehnogendik kataklizmder bar.
"Munyń bári álemdik ekonomikanyń ósimin báseńdete otyryp, monetarlyq jaǵdailardyń jahandyq turǵyda qataiýyna ákelip soǵýy múmkin. Osyǵan qaramastan, 2025 jyly Qazaqstanda munai óndirisiniń ulǵaiýy boljamyna (2024 jyldyń qorytyndysy boiynsha 87,8 mln-nan 97,2 mln tonnaǵa deiin), joǵary biýdjettik shyǵystarǵa jáne iri infraqurylymdyq jobalardy iske asyrýǵa bailanysty ekonomikalyq ósim tirkeledi dep kútiledi".
QR UEM boljamyna sáikes, 2025 jyly taýarlar eksporty 82,3 mlrd dollardy, import – 63,1 mlrd dollardy quraidy. Bul rette aǵymdaǵy shot tapshylyǵynyń kútiletin ósimi 6,4 mlrd dollarǵa deiin ulǵaiýy múmkin, sarapshylardyń pikirinshe, bul ulttyq valiýta baǵamyna qysym túrinde yqpal etýshi negizgi faktorlardyń biri bolyp qala bermek.
