АҚШ президенті Дональд Трамптың Газадағы соғысты тоқтатуға бағытталған жоспары іске асыру кезеңінде тұйыққа тірелді. Бір жылдан кейін де ХАМАС-ты қарусыздандыру, Израиль әскерін шығару және анклавты қалпына келтіру мәселелері шешілмеген, деп хабарлайды dalanews.kz.
Трамптың 20 тармақтан тұратын жоспарының алғашқы кезеңі 2025 жылғы 10 қазанда атысты тоқтатуға мүмкіндік беріп, кепілге алынған адамдар мен палестиналық тұтқындарды босатуға жол ашқан. Алайда жоспардың кейінгі кезеңдерін жүзеге асыруда айтарлықтай ілгерілеу болмаған.
Reuters мәліметінше, Израиль әскері қазіргі уақытта Газа аумағының шамамен үштен екісіне бақылау орнатқан. Сонымен қатар анклавта әуе шабуылдары жалғасып келеді. Палестиналық денсаулық сақтау органдары атысты тоқтату келісімі жасалғаннан бері кемінде 1,4 мың палестиналық қаза тапқанын хабарлаған. Израиль тарапы соққылардың ХАМАС нысандарына бағытталғанын мәлімдейді, ал ХАМАС бұл айыптауларды жоққа шығарады.
Жоспар бойынша ХАМАС қаруын тапсырып, Израиль әскері Газа аумағынан біртіндеп шығарылуы тиіс еді. Кейін анклавта уақытша халықаралық тұрақтандыру күштері қауіпсіздікті қамтамасыз етіп, палестиналық азаматтық басқару құрылымы жұмыс істеуі көзделген.
Алайда ХАМАС-тың қарусыздануы мәселесі әлі шешілген жоқ. ХАМАС қаруын АҚШ қолдайтын палестиналық технократиялық үкіметтің бақылауына беруге дайын екенін білдіргенімен, Израиль бұл ұсынысты қабылдамаған. Израиль билігі ХАМАС толық қарусызданбайынша әскерді шығармайтынын мәлімдеген.
Газаға гуманитарлық көмек көлемі артқанымен, халықаралық ұйымдар оның әлі де жеткіліксіз екенін айтып отыр. Reuters келтірген дерекке сәйкес, атысты тоқтату кезеңінен мамыр айының соңына дейін Газаға тәулігіне орта есеппен 227 жүк көлігі кірген. Бұл Трамп жоспары белгілеген ең төменгі 600 жүк көлігінен екі еседен астам аз.
Анклавты қалпына келтіру жұмыстары да толыққанды басталған жоқ. Қыркүйекте Газаға арналған «Бейбітшілік кеңесі» алғашқы қалпына келтіру кезеңіне $2,45 млрд бөлуді жоспарлаған. Алайда Еуропалық одақ пен БҰҰ бағалауынша, алдағы он жылда қалпына келтіру жұмыстарына шамамен $71,4 млрд қажет.
Reuters сонымен қатар Газа мәселесіне байланысты халықаралық тұрақтандыру күштері әзірге толық құрылмағанын атап өтеді. Оған Индонезия, Марокко, Қазақстан, Албания, Косово және Уганда өз әскери қызметшілерін жіберуге дайын екенін білдірген. Ұзақ мерзімді жоспар бойынша күш құрамында 20 мыңға дейін әскери қызметші болуы мүмкін.
Трамптың жоспары бойынша Газа тұрғындарының анклавта қалуына жағдай жасау көзделген. Алайда Израильдегі кейбір оңшыл саясаткерлер палестиналықтарды «ерікті түрде көшіру» идеясын қайта көтеріп отыр. Бұл ұсыныс халықаралық қауымдастық тарапынан кең қолдау тапқан жоқ.
