Көптеген жылдар бойы автомобиль жолдарының сапасы Қазақстандағы ең көп талқыланатын инфрақұрылымдық мәселелердің бірі болып келеді. Жол құрылысы мен жөндеу жұмыстарына қомақты бюджет қаражаты тұрақты түрде бөлінгеніне қарамастан, еліміздің түрлі өңірлерінің тұрғындары әлі күнге дейін жол жабындысының бүлінуіне, реконструкция жұмыстарының созылып кетуіне және бір учаскелердің қайта-қайта жөнделуіне шағымдануда. Осыған байланысты орындалған жұмыстардың сапасы ғана емес, жол инфрақұрылымын дамытуға бөлінген мемлекеттік қаражаттың тиімді жұмсалуы туралы сұрақтар да жиі көтеріле бастады, деп хабарлайды dalanews.kz.
Осы ретте редакция Қазақстанның жол саласындағы жемқорлық тәуекелдеріне қатысты ең резонансты оқиғаларға, ресми тұлғалардың мәлімдемелеріне және тексеру нәтижелеріне шолу ұсынады.
Жемқорлық
Қазақстанның жол саласындағы негізгі мәселелердің бірі ретінде билік өкілдері мен депутаттар жемқорлықты атап келеді. Көптеген шенеуніктер сапасыз жолдар, бір учаскелердің қайта-қайта жөнделуі және ірі жобалардың жылдар бойы кешіктірілуін осы факторлармен байланыстырады.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бұған дейін елдегі жолдардың нашар жағдайының басты себебі жемқорлық екенін ашық айтқан болатын. Оның сөзінше, Қазақстандағы жол сапасына қатысты жағдай «ел аузында жүрген мәселеге» айналған. Мемлекет басшысы сондай-ақ мердігерлердің жұмысына бақылаудың әлсіздігін және ірі магистральдарды қайта жаңғырту мерзімдерінің созылып кетуін сынға алған.
2025 жылы Қазақстанның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметі жол саласында 1200-ден астам жемқорлық тәуекелін анықтағанын мәлімдеді. Тексеру нәтижелері заңбұзушылықтар жобалаудан бастап тендер өткізу, нысандарды қабылдау және техникалық қадағалау кезеңдеріне дейінгі барлық процестерде кездесетінін көрсетті.
Антикор мәліметінше, салада сметалық құжаттарды негізсіз қымбаттату фактілері жүздеп тіркелген. Анықталған бұзушылықтардың жалпы көлемі шамамен 11 миллиард теңгеге бағаланған. Кейбір жағдайларда жобаларға сараптама формалды түрде жүргізілсе, мердігерлер құжаттарда көрсетілген материалдардың орнына арзан өнімдерді пайдаланған.
Жүйелі мәселелердің тағы бірі ретінде формалды техникалық қадағалау аталады. Депутаттар мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы органдар бірқатар нысандардың талаптарды бұза отырып қабылданатынын және жөндеу жұмыстарының сапасы іс жүзінде бақыланбайтынын бірнеше рет мәлімдеген. Соның салдарынан кейбір жолдар пайдалануға берілгеннен кейін бірнеше жыл ішінде қайта бұзыла бастайды.
Бұдан бөлек, билік өкілдері кейбір жол учаскелерінің бірнеше рет жөнделетінін, ал шын мәнінде апатты жағдайда тұрған жолдардың жылдар бойы толық реконструкциясыз қалатынын мойындайды. Бұған ұзаққа созылған тендерлер, мердігерлерге қатысты мәселелер, сапаны бақылаудың әлсіздігі және қаражаттың ашық бөлінбеуі себеп ретінде көрсетіледі.
Туризм
Қазақстандағы жол мәселесі туристік салаға да барған сайын көбірек әсер етуде. Соңғы жылдары бұл тұрғыда ең көп талқыланған мысалдардың бірі – елдегі ірі туристік бағыттардың бірі саналатын Алакөл көлі маңындағы жағдай.
2025 жылдың жазында туристер курорттық аймаққа апаратын жолдар мен инфрақұрылымның жағдайына жаппай шағымданды. Әлеуметтік желілер мен бұқаралық ақпарат құралдарында көп шақырымдық кептелістер, шаң-тозаң, реттелмеген көлік қозғалысы, автотұрақтардың жетіспеуі және кейбір жол учаскелерінің қанағаттанарлықсыз жағдайы туралы көптеген жарияланымдар шықты. Қоғамдық резонанс аясында бұл мәселеге Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың өзі пікір білдіруге мәжбүр болды.
Мемлекет басшысының сынынан кейін өңірге арнайы тексерулер жіберілді. Билік инфрақұрылымның демалушылардың көп ағымына дайын болмағанын мойындады. Тексеру нәтижесінде санитарлық аймақтардың, қоқыс контейнерлерінің, құтқару бекеттерінің, автотұрақтардың жетіспейтіні және жол қозғалысын ұйымдастыруда проблемалар бар екені анықталды.
Шағымдардың біраз бөлігі туристік маусымның қызған шағында жөнделіп жатқан немесе сапасыз күйдегі кіреберіс жолдарға қатысты болды. Туристер мен жергілікті тұрғындардың айтуынша, кейбір жол учаскелері демалушылар ең көп келетін кезеңде көлік қозғалысына елеулі қиындықтар туғызған.
Туризм саласының өкілдері де жолдардың нашар жағдайы, жол бойындағы сервистің жеткіліксіздігі және жөндеу жұмыстарының ұзаққа созылуы ішкі туризмнің дамуына кері әсер етіп, танымал бағыттардың тартымдылығын төмендететінін бірнеше рет атап өтті.
Мемлекеттік бағдарламалардың ауқымдылығына қарамастан, жол сапасы мәселесі елдегі ең өзекті тақырыптардың бірі болып қалып отыр. Көптеген проблемалы жолдар бірнеше жыл қатарынан жөндеу жоспарларына енгізілгенімен, тұрғындар әлі де жол жабындысының бүлінуіне, жөндеу жұмыстарының созылуына және орындалған жұмыстар сапасына нақты бақылаудың жоқтығына шағымдануды жалғастыруда.
