Қазақстан Ұлттық банкі 2027 жылы елдің мемлекеттік облигациялары JP Morgan дамушы нарықтар индексіне қосылады деп күтеді. Сонымен қатар реттеуші орта мерзімді перспективада алтынның халықаралық резервтердегі үлесін 75 пайыздан төмендетуді жоспарлап отыр. Бұл туралы Ұлттық банк төрағасының орынбасары Әлия Молдабекова Reuters агенттігіне берген сұхбатында мәлімдеді, деп хабарлайды dalanews.kz.
Қазан айының басында JP Morgan Қазақстанның мемлекеттік облигацияларын дамушы нарықтарға арналған GBI-EM индексіне енгізуге үміткерлер тізіміне қосты. Халықаралық қаржы ұйымы алдағы 12 айда Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы шетелдік инвесторлар үшін қаншалықты қолжетімді екенін бағалайды. Сондай-ақ халықаралық клиринг және есеп айырысу жүйелері арқылы сауда жасау мүмкіндігі қарастырылады.
Әлия Молдабекованың айтуынша, Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздарының индекс құрамына ену мүмкіндігі жоғары.
«Қазақстанның, атап айтқанда, Қаржы министрлігінің мемлекеттік бағалы қағаздарының келесі жылы осы индекске ену мүмкіндігі өте жоғары. Ал индекс құрамына енген кезде резидент емес инвесторлардың үлесі жоғары болғаны бұрынғыдай алаңдаушылық тудырмайды», – деді ол.
2026 жылы шетелдік инвесторлардың Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздарындағы үлесі соңғы он жылдағы ең жоғары деңгейге жетті. Қараша айының басындағы жағдай бойынша бұл көрсеткіш 9 пайызды құрады. Шетелдік инвесторлардың мемлекеттік облигацияларға салған қаражаты 2,8 триллион теңгеге немесе 6,21 миллиард долларға жеткен.
Ұлттық банк бұл көрсеткішті ел экономикасы үшін айтарлықтай жоғары деп бағалайды. Алайда шетелдік инвесторларға шектеу енгізу жоспарда жоқ. Реттеуші қысқа мерзімді капитал ағынынан гөрі ұзақ мерзімді инвестиция тартуға басымдық бермек.
Депозит нарығын кезең-кезеңімен ырықтандыру жалғасады
2026 жылғы 1 қазаннан бастап Қазақстанның депозит нарығында өзгеріс болды. Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры ұзақ мерзімді жинақ валюталық депозиттері бойынша ең жоғары сыйақы мөлшерлемесін 1 пайыздан 2,5 пайызға дейін көтерді.
Әлия Молдабекованың айтуынша, Ұлттық банк депозит нарығын ырықтандыру мәселесін бұрыннан қарастырып келген. Болашақта мөлшерлемелерді тағы көтеру мүмкіндігі де жоққа шығарылмайды. 2026 жылғы 1 қыркүйектегі мәлімет бойынша, Қазақстандағы депозиттердің долларлану деңгейі 19,2 пайызды құрады. Салыстыру үшін, 2015 жылы бұл көрсеткіш 80 пайыз болған.
Қазір Ұлттық банк депозит нарығын одан әрі ырықтандыруға қатысты жаңа шешім қабылдауды жоспарлап отырған жоқ. Алдымен жаңа мөлшерлемелердің нарыққа әсерін бақыламақ.
«Біз қазір теңгелік депозиттерден долларлық депозиттерге немесе қысқа мерзімді талап етілгенге дейінгі долларлық салымдардан жинақ депозиттеріне қаражат ауысатынын бақылағымыз келеді. Жалпы, ұзақ мерзімді мақсатымыз – нарықты біртіндеп ырықтандыру», – деді Ұлттық банк төрағасының орынбасары.
Айта кетейік, 2017 жылдың соңында Қазақстан экономикадағы долларлану деңгейін төмендету үшін валюталық депозиттер бойынша ең жоғары сыйақы мөлшерлемесін 1 пайызға дейін шектеген болатын.
Ұлттық банк алтынның үлесін азайтпақ
Қазақстан соңғы жылдары әлемдегі алтынды ең көп сатып алатын елдердің бірі болды. Алайда қазан айында Ұлттық банк халықаралық резервтердегі алтын үлесін қысқарту туралы шешім қабылдады. Соңғы жылдары оның үлесі шамамен 77 пайызға жеткен. Әлия Молдабекованың пікірінше, резервтердің басым бөлігін алтынға шоғырландыру тәуекелді арттырады.
«Егер портфельдің 80 пайыздан астамы алтыннан тұрса, бұл бір ғана активке тәуелді портфельге айналады. Мұндай жағдайда резервтердің құны негізінен алтын бағасына байланысты өзгереді», – деді ол.
2026 жылғы қыркүйекте Қазақстанның халықаралық резервтері 6,52 пайызға төмендеп, 63,758 миллиард долларды құрады. Оның 51,432 миллиард доллары монетарлық алтынға тиесілі. Ұлттық банк жыл соңына дейін алтынның үлесін 77–78 пайыздан 75 пайызға дейін төмендетуді көздеп отыр. Кейін нарықтағы жағдайға қарай қосымша шешім қабылданады.
Сонымен қатар орта мерзімді перспективада алтынның үлесін 75 пайыздан да төмендету жоспарда бар. Молдабекованың айтуынша, Ұлттық банк алтынды резервке 2025 жылдың ақпанынан бастап жинай бастаған. Ол кезде бір трой унция алтынның бағасы шамамен 2 900 доллар болған. Қазір алтын бағасы 4 000 доллар шамасында құбылып тұр.
Қазақстан Ұлттық банкі 2011 жылдан бері отандық өндірушілер өндірген алтынның барлығын сатып алып келеді. Елде жыл сайын 70–75 тонна тазартылған алтын өндіріледі. Соған қарамастан, геосаяси жағдайдың тұрақсыздығы алтынды маңызды қорғаныш активі ретінде сақтап отыр.
«Егер геосаяси ахуал бұрынғыдай шиеленісті болса, алтын тұрақсыз кезеңдерде жақсы актив болып қала береді», – деді Әлия Молдабекова.
