Қазақстанда вакцинадан бас тарту деректері тұрақты түрде артып келеді. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, тек 2025 жылдың өзінде екпеден бас тартудың 25 мыңнан астам жағдайы тіркелген. Соңғы бес жылда мұндай көрсеткіш шамамен 3,5 есеге өскен, деп хабарлайды dalanews.kz.
Ұзақмерзімді динамикаға қарасақ, өсім одан да айқын байқалады. Мәселен, 2017 жылы екпеден шамамен 5,3 мың адам бас тартса, 2025 жылға қарай бұл көрсеткіш жыл сайын 20–25 мың адамға дейін жеткен.
Денсаулық сақтау саласының сарапшысы Гульнафис Жүсіпалиева бұл үрдістің неге күшейіп жатқанын және оның қандай салдарға әкелуі мүмкін екенін түсіндірді.
«Вакцинадан бас тартудың өсуі – күтпеген жағдай емес, бұл заңды кезең. Инфекциялар ұзақ уақыт бойы байқалмаса, халықтың бір бөлігінде қауіп сезімі төмендейді. Бұл вакцинамен қамту деңгейіне тікелей әсер етеді», – дейді сарапшы.
Оның айтуынша, бұл жағдай өңірлік деңгейде де байқалады.
«Тәжірибеде біз бас тарту жағдайларының көбейгенін көріп отырмыз. Мысалы, Талдықорғанда бас тартулардың шамамен 60%-ы бір жасқа дейінгі балаларға қатысты. Бұл – ең осал топ. Сонымен қатар, бас тартулардың шамамен 99%-ы медициналық себептермен емес, ата-аналардың жеке сенімдерімен байланысты», – деді Жүсіпалиева.
Осы жағдай аясында елдегі эпидемиологиялық ахуал да күрделене түскен. Соңғы жылдары Қазақстанда қызылша мен көкжөтел ауруларының таралуы артып келеді. Ауру жұқтырғандардың басым бөлігі – екпе алмаған балалар.
2026 жылдың басынан бері елде қызылшаның 1300-ден астам жағдайы тіркелген. Оның шамамен 81%-ы вакцина алмаған балалар арасында анықталған.
Ал 2025 жылдың қорытындысы бойынша 4240 жағдай тіркеліп, науқастардың 76%-дан астамы екпе салдырмаған болып шыққан.
«Қазір мәселе вакцинаның қолжетімділігі мен сапасында емес. Бұл – сенім, коммуникация және адамдар шешім қабылдайтын ақпараттық орта мәселесі», – деп атап өтті сарапшы.
Оның сөзінше, вакцинамен қамтудың төмендеу салдары алдын ала белгілі.
«Эпидемиология тұрғысынан бәрі түсінікті: вакцина деңгейінің төмендеуі басқарылатын инфекциялардың қайта оралуына әкеледі. Қазір байқалып отырған жағдай – соның алғашқы сигналы», – дейді ол.
Сарапшының пікірінше, қазіргі жағдайда халықпен жұмыс істеу тәсілін өзгерту маңызды.
«Формалды ақпарат беруден түсінікті әрі жүйелі диалогқа көшу қажет. Қысымсыз, бірақ қауіптер мен салдарды нақты түсіндіру керек», – деді Жүсіпалиева.
Оның айтуынша, бұл жерде алғашқы медициналық-санитарлық көмектің рөлі ерекше. Себебі дәл осы деңгейде халықтың сенімі қалыптасып, вакцина салдыру туралы соңғы шешім қабылданады.
«Бүгінде мәселе шешімнің бар-жоғында емес, жүйенің қаншалықты тез бейімделіп, халық сенімін қайтара алатынында», – деп түйіндеді сарапшы.
