Қазақстанда киік санын реттеу шаралары 2026 жылы қайта басталуы мүмкін. Бұл мәселе соңғы уақытта жануарлардың жаппай қырылуы туралы мәліметтердің көбеюі аясында қайта көтеріліп отыр., деп хабарлайды dalanews.kz.
Жол бойынан жүзге жуық киік өлексесі табылған
«Авалон» тарихи-географиялық қоғамының мүшелері 21 маусым күні Қарағанды облысындағы Соналы, Алакөл, Топаркөл және Амантау бағытында экспедицияға шыққан. Олардың айтуынша, Топаркөл мен Амантау ауылдарының арасындағы 40 шақырымға жетпейтін жол бойынан жүзге жуық киіктің өлексесі табылған. Экспедиция мүшелері бұған дейін киіктердің жаппай қырылуы туралы тек естіп келгендерін, ал бұл жолы оны өз көздерімен көргендерін айтты.
Киік саны неге өзгермейді?
Бұған дейін Экология министрлігі Қазақстандағы киік саны шамамен 5 миллион басқа жеткенін хабарлаған болатын. Осыған байланысты 2026 жылы жануарлар санын реттеу мәселесі қайта қаралуы мүмкін екені айтылды.
Алайда басылымның мәліметінше, дәл осы көрсеткіш 2025 жылдың мамыр айында да жарияланған. Сол кезде экология вице-министрі Нұркен Шәрбиев киік саны 5 миллион басқа жетеді деп болжам жасаған. Содан бері бір жылдан астам уақыт өтсе де, ресми деректердегі көрсеткіш өзгермеген.
Жаппай қырылу мен браконьерлік қайда есепке алынады?
Авторлар киік санына әсер ететін табиғи факторлар туралы сұрақ көтереді. Атап айтқанда, браконьерлік, түрлі аурулар және жануарлардың жаппай қырылуы популяцияға әсер етуі тиіс екенін алға тартады. Өңірлерден белгісіз аурудың киіктер арасында әлі де таралып жатқаны туралы мәліметтер түсіп жатқанын да атап өтеді.
Сондай-ақ жол бойында және далада өлі киіктерді жиі кездестіретін мамандар мен тұрғындардың куәліктері де назар аударуға тұрарлық деген пікір айтылады.
Биыл 26 мың киік өлген
Экология министрлігінің дерегіне сәйкес, төлдеу маусымына дейін елде шамамен 4 миллион киік болған. Сол кезеңде 26 мыңға жуық жануардың қырылғаны тіркелген. Ведомство мұны маусымдық және табиғи құбылыс деп түсіндіреді.
Алайда мақала авторлары киік саны туралы ресми көрсеткіштердің өзгермеуі сұрақ туғызатынын айтады. Олардың пікірінше, егер өлім-жітім, аурулар мен браконьерлік фактілері ескерілсе, популяция санының өзгеріссіз қалуы күмән тудырады.
Киіктерді реттеу мәселесі қайта күн тәртібіне шығуы мүмкін
Бұған дейін киіктер егістік алқаптарына зиян келтіріп жатыр деген уәж жиі айтылатын. Алайда биыл Батыс Қазақстан облысында фермерлердің негізгі мәселесі киік емес, мал арасындағы індет болып отырғаны атап өтіледі.
Сонымен қатар киік мүйіздерін экспорттауға қатысты халықаралық рұқсаттар мәселесі де талқыланып жатыр. Осыған байланысты киік санын реттеу бастамасының себептері мен қажеттілігіне қатысты сұрақтар қайтадан қоғамдық талқылаудың өзегіне айналуы мүмкін.
