Әрбір тауарға ЖСН сияқты жеке нөмір берілуі мүмкін бе? Бағдат Мусин не айтты?

Әрбір тауарға ЖСН сияқты жеке нөмір берілуі мүмкін бе? Бағдат Мусин не айтты?
жи: dalanews

Қазақстанда әрбір тауарды жеке сәйкестендіруге мүмкіндік беретін цифрлық жүйені дамыту мәселесі көтерілді. «Қазақтелеком» басқарма төрағасы Бағдат Мусин Digital Tañba 2026 форумында әрбір тауарға адамға берілетін ЖСН сияқты жеке сәйкестендіру нөмірін беру қажеттігін айтты, деп хабарлайды dalanews.kz.

Бұл бастама тауардың қай жерде өндірілгенін, кім жеткізгенін және сауда айналымында қалай қозғалғанын бақылауға мүмкіндік беретін цифрлық инфрақұрылымды дамыту мәселесімен байланысты.

Қазақстанда тауарларға арналған жеке сәйкестендіру коды қазірдің өзінде бар

Айта кетейік, Қазақстанда бұл бағыттағы жұмыс басталып кеткен. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Ұлттық тауарлар каталогын пайдалану міндеттелді. Каталогқа енгізілген әрбір тауарға 13 таңбалы NTIN сәйкестендіру коды беріледі.

NTIN – тауардың өзін сәйкестендіретін бірегей нөмір. Ол өнімнің атауы, бренді, сипаттамасы, құрамы және шығарылған елі туралы мәліметтермен байланыстырылады. Бір тауардың әртүрлі сауда жүйесінде әрқалай аталуының алдын алып, бірыңғай дерекқор қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Мұндай код өндірушіден бастап импорттаушы, дистрибьютор және сатушыға дейінгі тауар айналымының әр кезеңінде қолданылады. Атап айтқанда, ол электрондық шот-фактураларды рәсімдеу, кедендік декларацияларды толтыру және кассалық операциялар кезінде пайдаланылады. 

NTIN мен цифрлық таңбалаудың айырмашылығы қандай?

Бұл жерде екі ұғымды ажырата білу маңызды.

NTIN коды – тауардың белгілі бір түрін каталогта сәйкестендіретін 13 таңбалы нөмір. Мысалы, бірдей сипаттамадағы өнімдерге ортақ код беріледі.

Data Matrix коды – міндетті цифрлық таңбалауға жататын тауардың әрбір жеке данасына түсірілетін код. Ол нақты өнімді қадағалауға мүмкіндік береді. 

Сауда және интеграция министрлігінің мәліметінше, Ұлттық тауарлар каталогы 2026 жылы барлық сауда қатысушылары үшін бірыңғай тауар анықтамалығы ретінде қолданыла бастады. Ал міндетті цифрлық таңбалау тауарлардың белгілі бір санаттарына кезең-кезеңімен енгізіліп жатыр.

Бұған дейін Қаржы министрлігі Ұлттық тауарлар каталогындағы мәліметтер базасы 1,3 миллионнан 15 миллион тауар позициясына дейін кеңейгенін хабарлаған.

Ал 2026 жылғы 20 қарашада өтіп жатқан Digital Tañba форумында цифрлық таңбалау жүйесін дамыту, тауар нарығындағы ашықтықты арттыру және тұтынушылардың өнім түпнұсқалығын тексеру мүмкіндіктері талқыланды. 

Ескерту: Бағдат Мусиннің форумда айтқан сөзінің толық стенограммасын ашық дереккөздерден таба алмадым. Сондықтан оның ұсынысының нақты қандай қосымша тетікті көздейтінін әзірге кесіп айтуға болмайды. Жоғарыдағы NTIN жүйесі – қолданыстағы мемлекеттік тетік, оны Мусиннің жаңа ұсынысымен теңестіруге асықпау керек.