АҚШ қор нарығы 5 қарашада күрт төмендеді. Nasdaq Composite индексі 5,5 пайызға, S&P 500 – 4,4 пайызға, ал Dow Jones 3,4 пайызға құлдырады. Бұған жасанды интеллект саласындағы компаниялардың акциялары жаппай сатылымға түсуі себеп болды. Инвесторлар дата-орталықтар құрылысына қойылуы мүмкін шектеулер мен ауқымды инвестициялардың өзін-өзі ақтау мерзіміне алаңдап отыр, деп хабарлайды dalanews.kz.
5 қарашадағы сауда қорытындысы бойынша АҚШ-тың негізгі қор индекстері 2025 жылғы сәуірден бергі ең үлкен бір күндік құлдырауды көрсетті. Алдымен технологиялық компаниялардың акциялары арзандап, кейін сатылым бүкіл нарыққа тарады. Осылайша, алдыңғы сауда күніндегі өсім толықтай дерлік жойылды.
Nasdaq Composite индексі 24 315 пунктке дейін төмендеп, соңғы шарықтау шегінен 10 пайыздан астамға арзандады. Осылайша, индекс нарықтағы түзету кезеңіне өтті. Ал S&P 500 шамамен 7 354 пунктті, Dow Jones 51 523 пунктті құрады. Соған қарамастан, үш индекс те жыл басындағы деңгейінен жоғары қалып отыр.
Oninvest мәліметінше, Nasdaq биржасындағы ірі қаржылық емес компанияларды біріктіретін Nasdaq 100 индексі шамамен 6,4 пайызға төмендеген. Соның салдарынан оған кіретін компаниялардың жалпы нарықтық капитализациясы бір күнде шамамен 2,3 трлн долларға қысқарды. Бұл инвесторлар дәл осынша қаражатты нарықтан шығарып алды дегенді білдірмейді, тек компаниялардың нарықтық бағасы төмендегенін көрсетеді.
Жасанды интеллект саласына қатысты алаңдаушылық күшейді
Нарықтағы құлдыраудың басты себептерінің бірі – жасанды интеллект инфрақұрылымының болашағына қатысты белгісіздік. АҚШ-тағы аралық сайлауда демократтардың жеңіске жетуінен кейін инвесторлар дата-орталықтар салуға рұқсат алу қиындап, жаңа жобалардың жүзеге асуы ұзаққа созылуы мүмкін деп қауіптеніп отыр.
Сонымен қатар серверлерге, чиптерге және энергетикалық қуаттарға жұмсалған қыруар қаржының қаншалықты жылдам табыс әкелетіні де күмән тудырды. Кейбір компаниялар инфрақұрылымды кеңейту үшін қарыз қаражатын пайдаланып отыр. Сондықтан жобалардың кешігуі олардың қаржылық жағдайына қосымша салмақ түсіруі мүмкін.
Әсіресе жартылай өткізгіштер мен деректерді сақтау құрылғыларын өндірушілердің акциялары қатты арзандады. Мәселен, Nvidia акциялары 9,3 пайызға, Micron 17,5 пайызға, Sandisk 22,3 пайызға төмендеді.
Ірі технологиялық компаниялар да шығынға ұшырады. Microsoft акциялары 3,6 пайызға, Meta 4 пайызға, Alphabet 2,2 пайызға арзандады. Ал S&P 500 индексіне кіретін 11 сектордың барлығы сауданы төмен көрсеткішпен аяқтады.
Дата-орталықтар құрылысының баяулауы жабдық өндірушілеріне де кері әсер етуі мүмкін. Себебі тапсырыстар кейінге шегеріліп, компаниялардың кірісі күтілген деңгейден төмендеуі ықтимал. Жасанды интеллектке сұраныс өскен күннің өзінде, есептеу қуаттарын іске қосу мерзімінің өзгеруі осы салаға қызмет көрсететін кәсіпорындардың қаржылық нәтижесіне ықпал етеді.
Инвесторлар акцияларын жаппай сатуға кірісті
Жасанды интеллектке арналған есептеу қуаттарын ұсынатын CoreWeave және Nebius компанияларының акциялары да айтарлықтай арзандады. Біріншісінің бағалы қағаздары шамамен 10 пайызға, екіншісінікі 15 пайызға төмендеді.
CNN мәліметінше, инвесторлар инфрақұрылымның шамадан тыс көп салыну қаупін де қайта бағалап жатыр. Яғни компаниялар алдағы уақытта тұтынушыларға қажет болатын көлемнен артық дата-орталықтар мен есептеу қуаттарын құрып қоюы мүмкін.
Бір қызығы, бұған дейін нарық ықтимал шектеулерді ірі корпорациялар үшін тиімді жағдай ретінде қарастырған. Құрылыс қарқынының баяулауы олардың күрделі шығындарын азайтып, қолданыстағы инфрақұрылымның құнын арттыруы мүмкін деген болжам болған. Алайда келесі сауда күніндегі жағдай инвесторлардың бүкіл жасанды интеллект индустриясының даму қарқынына алаңдай бастағанын көрсетті.
Oninvest басылымының Vanda Research деректеріне сілтеме жасап хабарлауынша, бөлшек инвесторлар бір күнде акциялардан 358 млн доллар шығарған. Бұл – 2020 жылғы наурыздан бергі ең жоғары көрсеткіш.
Сарапшылар нарықтағы тағы бір өзгеріске назар аударды: инвесторлар бұрынғыдай бағасы төмендеген акцияларды сатып алуға асықпайды. Ал нарықтағы құбылмалылықты көрсететін VIX индексі («қорқыныш индексі») шамамен 60 пайызға өсіп, 26 пункттен асты.
Сарапшылардың пікірі екіге бөлінді
Нарықтағы жағдайға қатысты сарапшылардың болжамы әртүрлі. Yardeni Research компаниясының президенті Эд Ярдени жасанды интеллект инфрақұрылымының даму қарқынының баяулауы нарықтағы алыпсатарлық қызуды төмендетуі мүмкін деп есептейді.
Ал кейбір сарапшылар акциялар бағасының арзандауын тиімді инвестициялық мүмкіндік ретінде қарастырады. Дегенмен олар ұзақ мерзімді сұраныс пен әр компанияның нақты табыс әкелу әлеуетін ескеру қажет екенін айтады.
Nasdaq индексінің түзету кезеңіне өтуі қор нарығындағы құлдыраудың ауқымын көрсетеді. Алайда бұл жағдай нарықтың алдағы бағытын біржақты анықтамайды. Енді инвесторлар биліктің нақты шешімдерін, компаниялардың инвестициялық жоспарларындағы өзгерістерді және жасанды интеллектке жұмсалған шығындардың қаншалықты табыс әкелетінін жіті бақыламақ.
