يران ورمۋز بۇعازى ارقىلى ٶتەتٸن كەمەلەردٸڭ كەدەرگٸسٸز جٷرۋٸ ٷشٸن بۇعازدىڭ ومانعا تيەسٸلٸ بٶلٸگٸن پايدالانۋعا رۇقسات بەرۋٸ مٷمكٸن. بۇل تۋرالى Reuters اگەنتتٸگٸ مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
اگەنتتٸك مەلٸمەتٸنشە, تەگەران بۇل ۇسىنىستى ۆاشينگتونمەن جٷرگٸزٸلگەن كەلٸسسٶزدەر بارىسىندا جەتكٸزگەن. ەگەر تاراپتار قاقتىعىستىڭ قايتا تۇتانۋىنا جول بەرمەۋ جٶنٸندە ورتاق كەلٸسٸمگە كەلسە, يران ومان ارقىلى ٶتەتٸن كەمەلەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتٸپ, ولارعا شابۋىل جاسالمايتىنىنا كەپٸل بولۋعا دايىن ەكەنٸن بٸلدٸرگەن.
قانداي جايتتار ەزٸرگە بەلگٸسٸز?
الايدا بۇل باستاما قابىلدانعان جاعدايدا بارلىق كەمەگە, سونىڭ ٸشٸندە يزرايلمەن بايلانىسى بار كەمەلەرگە دە رۇقسات بەرٸلە مە, جوق پا – ەزٸرگە بەلگٸسٸز. سونداي-اق يراننىڭ وسى ايماقتا ورناتۋى مٷمكٸن تەڭٸز مينالارىن زالالسىزداندىرۋ مەسەلەسٸ دە ناقتىلانباعان.
اق ٷي مەن يران سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ Reuters ساۋالىنا ەزٸرگە پٸكٸر بٸلدٸرمەگەن. باتىس ەلدەرٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸك قۇرىلىمدارىنداعى دەرەككٶزدٸڭ ايتۋىنشا, بۇل ۇسىنىس راسىندا قاراستىرىلىپ جاتىر, بٸراق ۆاشينگتوننىڭ ناقتى ۇستانىمى ەلٸ بەيمەلٸم.
ماڭىزى قانداي?
Reuters مەلٸمەتٸنشە, بۇل ۇسىنىس يراننىڭ كەيٸنگٸ اپتالاردا ۇستانىپ كەلگەن قاتاڭ ساياساتىنان العاشقى ماڭىزدى شەگٸنٸس بولۋى مٷمكٸن. ٶيتكەنٸ بۇعان دەيٸن تەگەران ورمۋز بۇعازى ارقىلى ٶتەتٸن كەمەلەردەن ارنايى تٶلەم الۋدى كٶزدەپ, ستراتەگييالىق باعىتتى تولىق باقىلاۋعا الۋعا نيەت بٸلدٸرگەن. ال حالىقارالىق كەمە قاتىناسى سالاسىنىڭ ماماندارى مۇنداي تالاپتاردى تەڭٸز قۇقىعىنىڭ حالىقارالىق نورمالارىنا قايشى كەلەدٸ دەپ باعالاعان.
ايتا كەتەيٸك, ەلەمدٸك مۇناي تاسىمالىنىڭ شامامەن 20 پايىزى ٶتەتٸن ستراتەگييالىق ورمۋز بۇعازى اقپان ايىنىڭ سوڭىندا اقش پەن يزرايلدٸڭ يرانعا قارسى ەسكەري وپەراتسييالارىنان كەيٸن ٸس جٷزٸندە جابىلعان بولاتىن. حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق اگەنتتٸك بۇل جاعدايدى ەلەمدٸك ەنەرگييا جەتكٸزٸلٸمدەرٸ تاريحىنداعى ەڭ ٸرٸ ٸركٸلٸستەردٸڭ بٸرٸ دەپ اتاعان.
سەۋٸر ايىنىڭ ورتاسىندا اقش پەن يران اراسىنداعى تٸكەلەي كەلٸسسٶزدەر نەتيجە بەرمەگەننەن كەيٸن ۆاشينگتون 13 سەۋٸردەن باستاپ يران پورتتارىنا قاتىنايتىن كەمەلەردٸڭ ورمۋز ارقىلى ٶتۋٸنە دە شەكتەۋ ەنگٸزدٸ. سوعان قاراماستان Bloomberg مەلٸمەتٸنشە, 16 سەۋٸر كٷنٸ اقش سانكتسيياسىنداعى ەرٸ يرانمەن بايلانىستى كەمٸندە ەكٸ كەمە بۇعازدان ٶتٸپ, پارسى شىعاناعىنا كٸرگەن.
مۇناي باعاسى قالاي ٶزگەردٸ?
وسى گەوساياسي شيەلەنٸس اياسىندا اقش-تىڭ مۇناي ەكسپورتى رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتتٸ. Financial Times جازۋىنشا, سەۋٸردٸڭ العاشقى اپتاسىندا اقش تەۋلٸگٸنە 5,2 ميلليون باررەل مۇناي ەكسپورتتاعان. بۇل الدىڭعى اپتامەن سالىستىرعاندا بٸر ميلليون باررەلگە ارتىق. سونىمەن قاتار مۇناي ٶنٸمدەرٸنٸڭ ەكسپورتى 7,5 ميلليون باررەلگە جەتكەن.
ال ەلەمدٸك نارىقتا Brent ماركالى مۇنايدىڭ ماۋسىمدىق فيۋچەرستەرٸ 16 سەۋٸردە 96,31 دوللارعا ساۋدالانىپ جاتىر. بۇل – الدىڭعى كٶرسەتكٸشتەن 1,42 پايىزعا جوعارى. ال امەريكالىق WTI ماركالى مۇناي باعاسى 92,52 دوللارعا دەيٸن كٶتەرٸلدٸ. تاياۋ شىعىستاعى قاقتىعىس باستالعاننان بەرٸ Brent باعاسى بٸر كەزەڭدە 120 دوللاردان اسىپ كەتكەن ەدٸ.
