يران ورمۋز بۇعازى ارقىلى وتەتىن كەمەلەردىڭ كەدەرگىسىز ءجۇرۋى ءۇشىن بۇعازدىڭ ومانعا تيەسىلى بولىگىن پايدالانۋعا رۇقسات بەرۋى مۇمكىن. بۇل تۋرالى Reuters اگەنتتىگى مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
اگەنتتىك مالىمەتىنشە، تەگەران بۇل ۇسىنىستى ۆاشينگتونمەن جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدەر بارىسىندا جەتكىزگەن. ەگەر تاراپتار قاقتىعىستىڭ قايتا تۇتانۋىنا جول بەرمەۋ جونىندە ورتاق كەلىسىمگە كەلسە، يران ومان ارقىلى وتەتىن كەمەلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتىپ، ولارعا شابۋىل جاسالمايتىنىنا كەپىل بولۋعا دايىن ەكەنىن بىلدىرگەن.
قانداي جايتتار ازىرگە بەلگىسىز؟
الايدا بۇل باستاما قابىلدانعان جاعدايدا بارلىق كەمەگە، سونىڭ ىشىندە يزرايلمەن بايلانىسى بار كەمەلەرگە دە رۇقسات بەرىلە مە، جوق پا – ازىرگە بەلگىسىز. سونداي-اق يراننىڭ وسى ايماقتا ورناتۋى مۇمكىن تەڭىز مينالارىن زالالسىزداندىرۋ ماسەلەسى دە ناقتىلانباعان.
اق ءۇي مەن يران سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى Reuters ساۋالىنا ازىرگە پىكىر بىلدىرمەگەن. باتىس ەلدەرىنىڭ قاۋىپسىزدىك قۇرىلىمدارىنداعى دەرەككوزدىڭ ايتۋىنشا، بۇل ۇسىنىس راسىندا قاراستىرىلىپ جاتىر، ءبىراق ۆاشينگتوننىڭ ناقتى ۇستانىمى ءالى بەيمالىم.
ماڭىزى قانداي؟
Reuters مالىمەتىنشە، بۇل ۇسىنىس يراننىڭ كەيىنگى اپتالاردا ۇستانىپ كەلگەن قاتاڭ ساياساتىنان العاشقى ماڭىزدى شەگىنىس بولۋى مۇمكىن. ويتكەنى بۇعان دەيىن تەگەران ورمۋز بۇعازى ارقىلى وتەتىن كەمەلەردەن ارنايى تولەم الۋدى كوزدەپ، ستراتەگيالىق باعىتتى تولىق باقىلاۋعا الۋعا نيەت بىلدىرگەن. ال حالىقارالىق كەمە قاتىناسى سالاسىنىڭ ماماندارى مۇنداي تالاپتاردى تەڭىز قۇقىعىنىڭ حالىقارالىق نورمالارىنا قايشى كەلەدى دەپ باعالاعان.
ايتا كەتەيىك، الەمدىك مۇناي تاسىمالىنىڭ شامامەن 20 پايىزى وتەتىن ستراتەگيالىق ورمۋز بۇعازى اقپان ايىنىڭ سوڭىندا اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى اسكەري وپەراسيالارىنان كەيىن ءىس جۇزىندە جابىلعان بولاتىن. حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق اگەنتتىك بۇل جاعدايدى الەمدىك ەنەرگيا جەتكىزىلىمدەرى تاريحىنداعى ەڭ ءىرى ىركىلىستەردىڭ ءبىرى دەپ اتاعان.
ءساۋىر ايىنىڭ ورتاسىندا اقش پەن يران اراسىنداعى تىكەلەي كەلىسسوزدەر ناتيجە بەرمەگەننەن كەيىن ۆاشينگتون 13 ساۋىردەن باستاپ يران پورتتارىنا قاتىنايتىن كەمەلەردىڭ ورمۋز ارقىلى وتۋىنە دە شەكتەۋ ەنگىزدى. سوعان قاراماستان Bloomberg مالىمەتىنشە، 16 ءساۋىر كۇنى اقش سانكسياسىنداعى ءارى يرانمەن بايلانىستى كەمىندە ەكى كەمە بۇعازدان ءوتىپ، پارسى شىعاناعىنا كىرگەن.
مۇناي باعاسى قالاي وزگەردى؟
وسى گەوساياسي شيەلەنىس اياسىندا اقش-تىڭ مۇناي ەكسپورتى رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتتى. Financial Times جازۋىنشا، ءساۋىردىڭ العاشقى اپتاسىندا اقش تاۋلىگىنە 5،2 ميلليون باررەل مۇناي ەكسپورتتاعان. بۇل الدىڭعى اپتامەن سالىستىرعاندا ءبىر ميلليون باررەلگە ارتىق. سونىمەن قاتار مۇناي ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى 7،5 ميلليون باررەلگە جەتكەن.
ال الەمدىك نارىقتا Brent ماركالى مۇنايدىڭ ماۋسىمدىق فيۋچەرستەرى 16 ساۋىردە 96،31 دوللارعا ساۋدالانىپ جاتىر. بۇل – الدىڭعى كورسەتكىشتەن 1،42 پايىزعا جوعارى. ال امەريكالىق WTI ماركالى مۇناي باعاسى 92،52 دوللارعا دەيىن كوتەرىلدى. تاياۋ شىعىستاعى قاقتىعىس باستالعاننان بەرى Brent باعاسى ءبىر كەزەڭدە 120 دوللاردان اسىپ كەتكەن ەدى.
