بٷگٸندە قازاقستاننىڭ عىلىمدى قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ جٸٶ-نٸڭ 0,26%ىن قۇرايدى. 2030 جىلعا قاراي 3%-عا دەيٸن كٶتەرۋ جوسپارلانىپ وتىر نەمەسە ون ەكٸ ەسە كٶبەيتۋ, بۇل 3,9 ملرد اقش دوللارىن قۇرايدى.
دامىعان شەت مەملەكەتتەردٸڭ تەجٸريبەسٸنە قاراساق, عزتكج (عىلىمي زەرتتەۋ جەنە تەجٸريبەلٸك كونسترۋكتورلىق جۇمىس) جاساۋدا نەگٸزگٸ ٷش قاعيداعا سٷيەنەدٸ ەكەن. العاشقىسى, عىلىمي بٸلٸم – بولاشاقتىڭ كٸلتٸ, ەكٸنشٸسٸ, تەحنولوگييا دەگەنٸمٸز – ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ نەگٸزگٸ قوزعاۋشى كٷشٸ, ٷشٸنشٸسٸ – ٷكٸمەتتٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ عىلىم مەن تەحنولوگييانى ىنتالاندىرۋ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا يننوۆاتسييالىق بەلسەندٸلٸك دەگەنٸمٸز – ەل دامۋىنىڭ نەگٸزگٸ فاكتورى, ەلەمدٸك ەكونوميكاداعى كٶزباسشىلىق پوزيتسييالاردىڭ بٸرٸ. سوندىقتان تەك مەملەكەت دەڭگەيٸندە ەمەس, ەربٸر ايماقتىڭ, بيزنەس سۋبەكتٸنٸڭ ٶز دەڭگەيٸندە يننوۆاتسييانىڭ ماڭىزى ەسٸرەسە ەلەمنٸڭ بۇرىن كٶرٸپ-بٸلمەگەن قازٸرگٸدەي ەڭ قۋاتتى تەحنولوگييالارعا كٶشٸپ جاتقان تۇسىندا ارتا تٷسەدٸ.
بٷگٸنگە دەيٸن قازاقستاندا ەكونوميكا سالاسىن ەرتاراپتاندىرۋ جەنە يننوۆاتسييالاردى اۋقىمدى تٷردە ەنگٸزۋ اياسىندا كٶپتەگەن مەملەكەتتٸك باعدارلامالار قابىلدانعانىمەن, ونى تەجٸريبە جٷزٸندە جٷزەگە اسىرۋ ايتارلىقتاي نەتيجە بەرمەدٸ. وسىعان بايلانىستى يننوۆاتسييالىق دامۋدىڭ دەڭگەيٸن باعالاۋدىڭ ەدٸستەمەسٸن جاساۋ جەنە ونىڭ يننوۆاتسييالىق ەلەۋەتٸن جٷزەگە اسىرۋداعى مەسەلەلەردٸ شەشۋ كٷن تەرتٸبٸندەگٸ مەسەلە.
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ دوتسەنتٸ ر.ساعيەۆا يننوۆاتسييالىق ٷردٸستەردٸ باسقارۋ تيٸمدٸلٸگٸن ايقىنداۋ ماقساتىندا شارۋاشىلىق يەرارحيياسىنىڭ ەرتٷرلٸ دەڭگەيلەرٸندەگٸ ونىڭ قازٸرگٸ جاي-كٷيٸنٸڭ ەرەكشەلٸگٸن نەگٸزگە الا وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى يننوۆاتسييالىق قىزمەتتٸ باعالاۋ كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ بەيٸمدەلگەن جٷيەسٸ ەزٸرلەدٸ. عالىمدار ۇجىمىمەن ەزٸرلەگەن وسى ٶلشەمدەر «InnoMap.kz» قازاقستاننىڭ يننوۆاتسييالىق دامۋىنىڭ ەلەكتروندىق اتلاسى» اقپاراتتىق جٷيەسٸنٸڭ نەگٸزٸنە ەنٸپ وتىر. قابىلدانعان شەشٸمدەر مەملەكەتتٸڭ يننوۆاتسييالىق سالالارى مەن ايماقتىق دامۋ تيٸمدٸلٸگٸن باسقارۋ شارالارىنىڭ بٶلٸگٸ بولىپ تابىلادى.
قازاقستاندا يننوۆاتسييالىق قارجىلاندىرۋعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك, بۇل عىلىم جەنە تەحنولوگييانى دامىتۋعا, تەحنولوگييالىق ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ سىندى ٸرٸ كەلٸسٸمدەرگە قول جەتكٸزەدٸ. مىسالى, موتور جاساۋ, قۇرىلىس, وزىق تەحنولوگييا سالاسى, تەحنولوگييالىق قايتا ينۆەستيتسييالاۋ, زەرتحانالاردا جٷرگٸزٸلگەن عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن زەرتتەمەلەردٸڭ نەتيجەلەرٸن قولدانۋ سىندى ٷدەرٸستەر. سونىمەن قاتار ۆەنچۋرلٸك قارجىلاندىرۋ دا يننوۆاتسييالىق ٷدەرٸستەردٸ باسقارۋدى جەتٸلدٸرەدٸ, ەكونوميكالىق ەلەۋەتتٸ قالىپتاستىرادى, عىلىمعا قۇيىلعان قارجى ەسەلەنٸپ قايتادى.
ەلەكتروندى اتلاس – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى يننوۆاتسييالىق ٷدەرٸستەردٸ تيٸمدٸ باسقارۋ قۇرالى. مىسالى, پاۆلودار ٶڭٸرٸ, ەلەكتروندى اتلاستا كٶرسەتٸلگەندەي, مەتاللۋرگييا ٶنەركەسٸبٸ پەن ماشينا جاساۋدى دامىتۋدا ٷلكەن مٷمكٸنشٸلٸگٸ بار ايماق. پاۆلودار وبلىسى رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىق كٶلەمنٸڭ 51%-ىن الادى. وسىلايشا ٶڭٸر يننوۆاتسييالىق ٶنٸم ٶندٸرۋدە كٶشباسشىلىق تانىتىپ كەلەدٸ. بارلىق ٶنٸمدەر قايتا ەنگٸزٸلگەن نەمەسە ايتارلىقتاي ٶزگەرٸسكە ۇشىراعان تەحنولوگييا نەگٸزٸندە جاسالعان.
ايماقتاعى ٶنەركەسٸپتٸك كەسٸپورىندارداعى يننوۆاتسييالىق ٷدەرٸستەر وبلىستىق يننوۆاتسييالىق ينفراقۇرىلىمىن جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ولاردىڭ قاتارىندا س.تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ عىلىمي-تەحنولوگييالىق پاركٸ, يننوۆاتسييالىق ەۆرازييا ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ يننوۆاتسييالىق ورتالىعى, سونىمەن بٸرگە اقسۋ فەرروقورىتپا زاۋىتىنىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق بٶلٸمٸ, «رومات» فارماتسەۆتيكالىق كومپانيياسى جەنە ٶزگە دە ٸرٸ كەسٸپورىندار بار.
اتالمىش ورتالىقتار بٸلٸم بەرۋدٸ بٸرٸكتٸرۋ, عىلىم جەنە ٶندٸرٸس, يننوۆاتسييالىق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ جەنە زەرتتەمەلەر جاساۋمەن اينالىسادى. وسى رەتتە يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا وبلىستا قۇنى 229 ملرد. تەڭگە بولاتىن 60 جوبا جٷزەگە اسىرىلىپ, تۇراقتى 5,3 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلدى. بۇل عىلىم نەگٸزٸندە يننوۆاتسييانى دامىتۋ ەلدٸڭ ەلەۋمەتتٸك- ەلەۋەتٸن جاقسارتىپ, ٶڭٸردٸڭ ەكونوميكالىق وڭ جاعدايىن قالىپتاستىرادى دەپ ايتۋعا تولىق نەگٸز بار.
قورىتا ايتقاندا, قازاقستاندا يننوۆاتسييالىق قارجىلاندىرۋعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك, بۇل عىلىم جەنە تەحنولوگييانى دامىتۋعا, تەحنولوگييالىق ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ سىندى ٸرٸ كەلٸسٸمدەرگە قول جەتكٸزەدٸ. مىسالى, موتور جاساۋ, قۇرىلىس, وزىق تەحنولوگييا سالاسى, تەحنولوگييالىق قايتا ينۆەستيتسييالاۋ, زەرتحانالاردا جٷرگٸزٸلگەن عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن زەرتتەمەلەردٸڭ نەتيجەلەرٸن قولدانۋ سىندى ٷدەرٸستەر. سونىمەن قاتار ۆەنچۋرلٸك قارجىلاندىرۋ دا يننوۆاتسييالىق ٷدەرٸستەردٸ باسقارۋدى جەتٸلدٸرەدٸ, ەكونوميكالىق ەلەۋەتتٸ قالىپتاستىرادى, عىلىمعا قۇيىلعان قارجى ەسەلەنٸپ قايتادى.
ارايلىم بيمەنديەۆا, «ۇعتاو» اق قوعاممەن بايلانىس بٶلٸمٸ قىزمەتكەرٸ.
