Freedom Inside '26

ۆولونتەرلەردٸڭ دەنساۋلىعىن ساقتاندىرۋ مەسەلەسٸ قاشان شەشٸلەدٸ?

ۆولونتەرلەردٸڭ دەنساۋلىعىن ساقتاندىرۋ مەسەلەسٸ قاشان شەشٸلەدٸ?
قازاقستاندا ۆولونتەرلٸك قىزمەت سوڭعى جىلدارى قارقىندى دامۋدا. ەرٸكتٸلەردٸڭ قوعام ٶمٸرٸنە بەلسەنە ارالاسۋىنىڭ ارقاسىندا كٶپتەگەن مەسەلەلەر وڭ شەشٸمٸن تاۋىپ كەلەدٸ. جالپى, قازاقستاندا ۆولونتەرلٸك قىزمەتتٸڭ دامۋىنا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇسىنىسىمەن 2020 جىلدى «ەرٸكتٸلەر جىلى» دەپ جارييالاۋى جەنە ەلەمدٸ قۇرساۋىندا ۇستاعان پاندەمييا ەسەر ەتكەنٸ انىق. پاندەمييا كەزٸندە كٶپتەگەن شارۋالار ەرٸكتٸلەردٸڭ تٸكەلەي ارالاسۋىمەن شەشٸلگەنٸن بەرٸمٸز بٸلەمٸز.

 

ەرٸكتٸلەرسٸز ٸس بٸتپەيتٸن بولدى

ارىستاعى جارىلىس, ٶتكەن جىلعى قۇرعاقشىلىق, كٷنٸ كەشەگٸ قوستاناي وبلىسىندا ورىن العان ٶرت كەزٸندە دە ەرٸكتٸلەر تٷرلٸ گۋمانيتارلىق كٶمەكتٸ ۇيىمداستىرىپ, قاراپايىم حالىقتىڭ تىعىرىقتان شىعۋىنا بارىنشا سەپتەستٸ.

جالپى, قيىندىقتى بٸرلەسٸپ ەڭسەرۋ قازاق حالقىنىڭ سالتىندا بار دٷنيە. اتا-بابالارىمىز ونى «اسار» دەپ اتاعان. بٸر ادام قانداي دا بٸر قيىن جاعدايعا تاپ بولسا كٶپشٸلٸك اسارلاتىپ, ەلگٸ ادامنىڭ مەسەلەسٸن شەشٸپ بەرٸپ, ەشكٸمدٸ قيىندىقپەن بەتپە-بەت قالدىرماعان. اسارلاتىپ ٸس بٸتٸرۋدٸ اۋىلدى جەرلەردە ەلٸ كٷنگە دەيٸن قولدانادى. سوندىقتان قازاق قوعامى ٷشٸن ۆولونتەرلٸك قىزمەت جات ەمەس.

زامان كٶشٸ العا وزعان سايىن دەستٷرٸمٸزگە سٸڭگەن كەيبٸر ٸستەر ۇمىتىلىپ, كەيدە باسقاشا سيپات الاتىنى انىق. سول سيياقتى قازاقى دەستٷردەگٸ اسارلاتىپ ٸسٸ بٸتٸرۋ زامان تالابىنا ساي دامىپ كەلەدٸ.

2021 جىلى ەلٸمٸزدٸڭ «ۆولونتەرلٸك قىزمەت تۋرالى» زاڭىنا بٸرقاتار ٶزگەرٸستەر ەنٸپ, ەلٸمٸزدە ۆولونتەرلٸك قىزمەتتٸڭ جاندانۋىنا ىقپال ەتتٸ. قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدەگٸ ەرٸكتٸلەردٸڭ جۇمىسىن ۆولونتەرلەردٸڭ رەسپۋبليكالىق فرونت-وفيسٸ رەتتەپ وتىر. ەلٸمٸزدٸڭ 17 ايماعىندا وسى فرونت-وفيستٸڭ بٶلٸمشەلەرٸ ەرٸكتٸلەردٸڭ جۇمىسىن ٷيلەستٸرۋدە.



بٷگٸندە ۆولونتەرلەردٸڭ رەسپۋبليكالىق فرونت-وفيسٸنە ەلٸمٸز بويىنشا 47 مىڭ ەرٸكتٸ تٸركەلگەن. سونىمەن قاتار ۆولونتەرلٸك قىزمەتپەن اينالىساتىن 3,2 مىڭ قوعامدىق ۇيىم بار. كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن ولار قوعامدى ٸزگٸلٸككە باستايتىن مىڭنان استام جوبانى جٷزەگە اسىرىپ, ەل دامۋىنا ٶز ٷلەستەرٸن قوسىپ كەلەدٸ.

 

ەرٸكتٸلەردٸڭ ٶمٸرٸن ساقتاندىرۋ ماڭىزدى

رەسپۋبليكالىق ۆولونتەرلەر فرونت-وفيس جوباسىنىڭ جەتەكشٸسٸ, «ۇلتتىق ۆولونتەرلٸك جەلٸ» زتب اتقارۋشى ديرەكتورى تاتيانا ميرونيۋك سوڭعى جىلدارى ەلٸمٸزدە عالامتور مەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر كەڭ تارالعاننان كەيٸن كەيبٸرەۋلەر ەرٸكتٸلەردٸڭ اتىن جامىلىپ, الاياقتىققا بارعاننان كەيٸن مەسەلەنٸڭ وڭ-تەرٸسٸن اشىپ بەرۋ ٷشٸن «ۆولونتەرلٸك قىزمەت تۋرالى» زاڭعا بٸرقاتار ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزٸلٸپ, ەلٸمٸز بويىنشا ەرٸكتٸلەردٸڭ جۇمىسى جٷيەلەنگەنٸن العا تارتتى.



 

– ەلٸمٸزدە قانداي دا بٸر تٶتەنشە جاعدايلار ورىن العان كەزدە ەلگٸ جەردە سالا ماماندارىمەن بٸرگە ەرٸكتٸلەردٸڭ قاتار جٷرەتٸنٸ بەلگٸلٸ. وسىلايشا, جان-جاقتان جينالعان ەرٸكتٸلەر تٶتەنشە جاعدايدىڭ سالدارىن جويۋعا ٶز ٷلەستەرٸن قوسىپ كەلەدٸ. ايتالىق, ورماندى جەرلەردٸ ٶرت بولعاندا نەمەسە ادامدار ۇشتى-كٷيلٸ جوعالعاندا حالىق ەرٸكتٸلەردٸڭ قىزمەتٸنە جٷگٸنەدٸ. مۇنداي سەتتەردە ەرٸكتٸلەر دە ايانىپ قالعان ەمەس. ولار بار جۇمىسىن جيىپ قويىپ, قايىرىمدىلىق ٸسپەن اينالىساتىنىن بٸلەسٸزدەر. ولاردىڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىنا قاۋٸپ تٶنەتٸن جاعدايلار دا بولۋى مٷمكٸن. وسى جايتتاردى نازارعا الساڭىز, ەرٸكتٸلەردٸڭ ٶمٸرٸن ساقتاندىرۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنٸن تٷسٸنەسٸز. بٸزدەر وسى مەسەلەمەن اينالىسقاندا بۇل ٸس بٸر عانا «ۆولونتەرلٸك قىزمەت تۋرالى» زاڭعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋمەن شەشٸلمەيتٸنٸنە كٶزٸمٸز جەتتٸ. اتالعان مەسەلەنٸڭ تٷيٸنٸن تارقاتۋ ٷشٸن بٸرنەشە زاڭعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزٸلۋٸ كەرەك ەكەن, – دەيدٸ ەلٸمٸز بويىنشا ەرٸكتٸلەردٸڭ جەتەكشٸسٸ تاتيانا ميرونيۋك.

بٸرەۋلەر ٷشٸن ۆولونتەرلٸك قىزمەت ەرٸككەننٸڭ ەرمەگٸ سيياقتى كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن. شىندىعىندا, ولاي ەمەس. قانداي دا بٸر ٸسكە بەل بۋىپ كٸرٸسٸپ كەتۋ ەكٸنٸڭ بٸرٸنٸڭ قولىنان كەلە بەرمەيدٸ. مۇندايدا ەرٸكتٸلەردٸڭ ٶمٸرٸن ساقتاندىرۋدىڭ ماڭىزى زور. «ۆولونتەرلٸك قىزمەت تۋرالى» زاڭدا ەرٸكتٸلەردٸڭ ٸسٸن ساقتاندىرۋ قاراستىرىلماعان.

بٸزدٸڭ قوعام ەرٸكتٸلەردٸڭ جۇمىسىن ەڭبەك دەپ قابىلداۋدى ٷيرەنۋٸ كەرەك. سول كەزدە قوعامدا ەرٸكتٸلەرگە دەگەن قۇرمەت ارتا تٷسەتٸنٸ انىق. تاتيانا ميرونيۋك حانىم ايتقانداي, ەرٸكتٸلەردٸڭ ٶمٸرٸن ساقتاندىرۋ مەسەلەسٸن بٸر جاقتى رەتتەۋ ٷشٸن بٸر زاڭمەن بٸر زاڭنىڭ اراسىنا بايلانىس ورناتۋ كەرەك.

ەڭبەك بارىسىنداعى ادامنىڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىن قورعاۋعا قاتىستى مەسەلە «ەڭبەك كودەكسٸندە» عانا قاراستىرىلعان. ول جەردە دە جۇمىس بەرۋشٸ ازامات جۇمىس بارىسىندا جاپا شەكسە, ماتەريالدىق جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەلەتٸنٸ ايتىلعان.

سوندىقتان رەسپۋبليكالىق ۆولونتەرلەر فرونت-وفيسٸ بەلسەندٸلەرٸ ەرٸكتٸلەردٸڭ ۆولونتەرلٸك قىزمەت دەنساۋلىعىنا قاۋٸپ تٶنگەندە ونىڭ ەسەسٸن قايتارۋعا ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸك بەرٸلۋٸ كەرەك ەكەنٸن ايتۋدا. بٸز دە ٶز تاراپىمىزدان بۇل مەسەلەنٸ قولدايمىز. ەگەر بٸزدەر ۆولونتەرلٸك قىزمەتكە قاتىستى قانداي دا بٸر ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەردٸ زاڭعا ەنگٸزسەك, ەلٸمٸزدە ەرٸكتٸلەردٸڭ جۇمىسى جاندانا تٷسەتٸنٸ سٶزسٸز.

 

بەلسەندٸ چاتتار اۋىلدىڭ تٷلەۋٸنە تٷرتكٸ بولدى

ۆولونتەرلٸك قىزمەت كٶپشٸلٸكتٸ ورتاق ماقساتقا ۇيىستىراتىنمەن ەرەكشەلەنەدٸ. سوندىقتان اۋىل-اۋداندا ۆولونتەرلٸك قىزمەتتٸ دامىتىپ جٷرگەن ازاماتتارعا قانداي دا بٸر جەڭٸلدٸكتەردٸ ۇسىناتىن كەز كەلگەنٸ انىق. ەدەتتە ۆولونتەرلٸك ٸسپەن جاستار اينالىساتىنى بەلگٸلٸ. قايىرىمدىلىق ٸس-شارالارىنا بەلسەنە قاتىسىپ, تانىلعان جاستارعا وقۋعا تٷسكەندە جەنە جۇمىسقا تۇرعاندا جەڭٸلدٸك پەن ارتىقشىلىقتاردى بەرۋ كەرەك.

سوڭعى ۋاقىتتارى ەلەۋمەتتٸك جەلٸ دە ۆولونتەرلٸك قىزمەتتٸڭ جاندانۋىنا سەرپٸن بەرگەنٸن مويىنداۋىمىز كەرەك. قازٸرگٸ تاڭدا ەر اۋىلدىڭ ازاماتتارى ۆاتساپ جەلٸسٸندەگٸ توپتارعا بٸرٸككەن. وسى چاتتارعا جينالعان اۋىلدا, تۋعان جەرٸنەن تىسقارى جٷرگەن ازاماتتار اۋىل دەڭگەيٸندەگٸ قايىرىمدىلىق ٸستەرگە بەلسەنە قاتىسىپ, اۋىلدارىن كٶركەيتۋگە اتسالىسۋدا.



بٷگٸندە بٸزدەر ۆاتساپتاعى چاتتار اۋىلدى جەرلەردە ۆولونتەرلٸك قىزمەتتٸڭ كەڭ قانات جايۋىنا ىقپال ەتٸپ وتىرعانىنا اسا مەن بەرمەيمٸز. قازٸر قاي اۋىلعا بارساڭىز, اۋىلدان شىققان جومارت جاندار چاتتا كٶتەرٸلگەن مەسەلەلەرگە قۇلاق اسىپ, ٶزدەرٸنٸڭ تۋعان اۋىلدارىندا سپورت الاڭدارىن, كٸرە بەرٸستەگٸ اۋىلدىڭ بەلگٸلەرٸن تۇرعىزعانى جايىنداعى ەڭگٸمەلەردٸ جيٸ ەستيتٸن بولدىق. وسىلايشا, ەلەۋمەتتٸك جەلٸ اۋىلداس ادامداردى ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىرىپ, اۋىلداردىڭ كٶركەيۋٸنە ىقپال ەتٸپ وتىر.

وسىنداي جايتتاردى نازارعا الاتىن بولساق, ەلٸمٸزدە دامىپ جاتقان ۆولونتەرلٸك قىزمەت جاڭا كەزەڭگە اياق باسىپ, ەلدٸڭ اۋىز بٸرلٸگٸن نىعايتىپ, قوعامدىق ماڭىزى زور ورتاق ٸستەرگە جۇمىلدىرىپ وتىرعانىن بايقاۋعا بولادى.