ەلەكتر جابدىقتارى ساۋداسى سالاسىنداعى كەسٸپكەر ازات قونىسبەك Dalanews.kz-كە بەرگەن سۇقباتىندا وسىلاي دەدٸ.
كەسٸپكەر مەملەكەت باسشىسى توقاەۆتىڭ بۇل ارادا حالىق پٸكٸرٸ نازارعا الىنادى دەگەنٸن العا تارتا وتىرىپ, اەس قۇرىلىسىنا قاتىستى ٶز وي-پٸكٸرٸمەن بٶلٸستٸ.
"مەنٸڭ بٸلۋٸمدە, قازٸر اەس سالىناتىن ورىن انىقتالىپ قويدى. بۇل - الماتى وبلىسىنداعى ٷلكەن اۋىلىنىڭ ماڭى. عالىمدار الدىن الا زەرتتەۋ جٷرگٸزٸپ, سول ارانى لايىق دەپ تانىپ, بەلگٸلەگەن ەكەن. سوندىقتان وعان قارسى ايتار داۋىم جوق.
ەندٸگٸ كەزەك اەس-تى كٸم سالادى? بۇل بٷكٸل قوعام ٷشٸن ٶزەكتٸ مەسەلە دەسەم, ارتىق ايتپاعان بولار ەدٸم.
قازاقستان ۆەندور تاڭداۋىنا قاتىستى شەشٸم قابىلداۋى كەرەك ەندٸ", - دەيدٸ ول.
ٶز كەزەگٸندە, ول بٷگٸنگٸ تاڭدا فرانتسۋزداردىڭ, شۆەدتٸڭ, بەلگييانىڭ تەحنولوگيياسى ەڭ وزىعى دەپ سانايدى.
"فرانتسييادا الىناتىن ەلەكتردٸڭ 80 پايىزى اەس-قا تيەسٸلٸ. شۆەتسييادا – 75 پايىز, بەلگييادا - 65 پايىز. وسى جاعىنان العاندا, فرانتسۋزداردىڭ تەحنولوگيياسىنا ارقا سٷيەسەك, مٷلدە ۇتىلماس ەدٸك دەپ ايتار ەدٸم.
جالپى, ولاردىڭ بۇل باعىتتاعى تەجٸريبەسٸ مول. فيزيكا سالاسىندا العاشقى نوبەل سىيلىعىن العاندار دا وسى ەلدٸڭ عالىمدارى.
تٸپتٸ, مەكتەپتە حيمييا مەن فيزيكا پەندەرٸ ارقىلى بەلگٸلٸ, پولونيي, راديي سىندى ەلەمەنتتەردٸ اشقان اتاقتى ەرلٸ-زايىپتى عالىمدار پەر مەن مارييا كيۋري دە فرانتسييا ازاماتتارى. مۇندا كيۋري اتىنداعى عىلىمي ينستيتۋت تا بار ٸرگەتاسى ەجەلدەن قالانعان. ايتايىن دەگەنٸم, قاي جاعىنان الساق تا اەس قۇرىلىسىنا قاجەتتٸ تەحنولوگييالاردىڭ ەڭ وزىعى فرانتسيياعا تيەسٸلٸ. بۇل – بٸرٸنشٸدەن», - دەيدٸ ازات قونىسبەك.
ەكٸنشٸدەن, ونىڭ ايتۋىنشا, مۇندايدا جەمقورلىق, تاعىسىن تاعى دەپ باس اۋىرتۋدىڭ كەرەگٸ بولمايدى. ٶيتكەنٸ فرانتسييا – ەۋروستاندارت, مىقتى دەڭگەي, زاڭ مەن كەلٸسٸمشارتتاردىڭ قاتاڭ ساقتالۋىنىڭ كەپٸلٸ.
"كەسٸپكەر بولعان سوڭ, مىسالى مەن ەرتٷرلٸ ەلدەرمەن جۇمىس ٸستەيمٸن. ەرينە, ەۋروپالىق تاۋار قىمباتتاۋ, بٸراق كەز كەلگەن كەسٸپكەر, كەز كەلگەن ينۆەستور ٷشٸن ماڭىزدى كەپٸلدٸك بار بۇل ارادا.
ەۋروپادا كەلٸسٸمشارت جاسالدى ما, ونى ەشكٸم بۇزبايدى. كەپٸلدٸك بەردٸ مە, ول كٶرسەتٸلگەن مەرزٸمٸنە دەيٸن جارامدى بولادى. جالپى, تۇراقتىلىق قوي. «ويباي, قاشان مەنٸ الداپ كەتەدٸ, قاي جاعىمنان قايسىسى كەلٸپ تارتىپ, ٸشٸپ-جەپ كەتەدٸ» دەپ ەش الاڭدامايسىز.
اەس-قا ەۋروستاندارت دەڭگەيٸندە قادالاعاۋ بولادى دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ بۇل. سەبەبٸ ولار كەپٸلدٸك بەرەدٸ, سوعان ساي قۇقىقتىق تۇرعىدا حالىقارالىق امال-قادامدار قابىلدايدى.
ٷشٸنشٸدەن, اەس دەگەن بٸر مەملەكەتتٸڭ قاراۋىنداعى ستراتەگييالىق نىسان عانا ەمەس. مٸندەتتٸ تٷردە مۇندايدا قازاقستان ماگاتە-نٸڭ ميسسييالىق توبىمەن ۇدايى جۇمىس ٸستەيتٸن بولادى. ال حالىقارالىق قاداعالاۋ باردا الاڭداۋعا نەگٸز جوق», - دەيدٸ ول.
كەسٸپكەر, ەڭ باستىسى, قازاقستانعا اەس ەكونوميكالىق سەكٸرٸس ٷشٸن قاجەت ەكەنٸن ناقتىلايدى.
- مەملەكەت باسشىسى: «2030 جىلى قازاقستاندا ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ بايقالۋى مٷمكٸن. سوندىقتان, وسى مەسەلەنٸ قازٸر شەشۋٸمٸز قاجەت. بۇل بٸزدٸڭ بٷكٸل حالىقتىڭ مٷددەسٸنە قاتىستى» دەپ دۇرىس ايتىپ وتىر. ٶزٸمٸزدٸڭ اەس-ٸمٸز بولسا, وندا ەلٸمٸزدە تەحنولوگييالىق ٸرٸ ٶندٸرٸستەر اشىلىپ, بۇعان دەيٸن قۇرا الماعان قايتا ٶڭدەۋشٸ سالانى دامىتىپ, ەكونوميكانى ديۆەرسيفيكاتسييالاۋعا اقىرى قول جەتكٸزە الار ەدٸك, - دەيدٸ كەسٸپكەر.
قازاقستان قازٸر 4 كومپانييادان تۇراتىن شورت-پاراق جاساقتادى. اتاپ ايتقاندا, رەسەيدٸڭ روساتوم, قىتايدىڭ CNNC, وڭتٷستٸك كورەيانىڭ KHNP جەنە فرانتسييانىڭ EDF كومپانييالارى. بارلىعىمەن كەلٸسسٶز بٸردەي دەڭگەيدە جٷرٸپ جاتىر. ەزٸرگە ەشقايسىسىنا دا باسىمدىق بەرٸلٸپ وتىرعان جوق.
وسى كومپانييالار ۇسىناتىن رەاكتورلاردىڭ قۋاتى شامالاس: 1200 – 1400 مۆت.
