"ٷي-ٸشٸنە قاراۋعا بەت جوق". ەكٸمباي نە ٸستەپ قويدى?
جۋاتىن جالعىز مەن عانا ەمەس, كەيبٸرٸ كەزەكتٸ دەمالىسقا شىققاندارىن, ال, كەيبٸرٸ جۇمىسقا جاڭا ورنالاسقانىن, ەندٸ بٸرەۋلەرٸنٸڭ ٸنٸسٸ ەسكەر قاتارىنان ورالعاندارىن ەسكە الىپ, ولار دا شاشىلدى.
سونىمەن, جۇمىستان كەيٸن جۇمىسشىلار دەمالاتىن كٸشكەنە ٷيدە «تويىمىز» باستالىپ كەتتٸ. سٶز قىزا تٷستٸ, ٸشكٸلٸك تە جالعاسا بەردٸ. كٷنٸ بويى اۋىر جۇمىستا بولىپ, ىستىق تاماق ٸشپەگەن اش قارىن اششى سۋعا قايدان تٶتەپ بەرسٸن! بٸر-بٸرٸمٸزبەن قۇشاقتاسىپ, بٸر-بٸرٸمٸزگە تىم ىستىق كٶرٸنٸپ بارامىز...
بارىلداعان داۋىسپەن ٶلەڭ ايتتىق. بٸر كەزدە ساعاتىنا قاراعان كەۋەكباي:
– وي-باي, جٸگٸتتەر قايتايىق. مال كەلەتٸن ۋاقىت بولىپ قالىپتى عوي, – دەدٸ. بٸز كٶڭٸلدٸ وتىرىسىمىزدى بۇزعان كەۋەكبايدى ونشا جاقتىرىڭقىراماي قالدىق. بٸزدٸڭ جاقتىرماعانىمىزدى سەزگەن جاقان بريگادير كەۋەكبايعا «تۇرا تۇر» دەگەندەي يشارا جاسادى.
– جٸگٸتتەر, مىنا جٷز ەلۋ گرامم اراق پەن ەكٸ جٷز گرامداي شاراپ قالدى. ەكەۋٸن ارالاستىرىپ بٸر بانكٸگە قۇيىپ قويدىم. قانە, جٷرەگٸنٸڭ تٷگٸ بار, ماس بولمايمىن دەگەن جٸگٸت كەلسٸن دە, مىنانى تٷك قالدىرماي ٸشٸپ قويسىن. سوسىن تارقايمىز, – دەدٸ. ەشكٸم بەلسەنٸپ شىعا قويمادى. بۇل ماعان بٸرتٷرلٸ قورلىق بولىپ كٶرٸندٸ. ورنىمنان تۇرىپ ٸشكٸلٸك تۇرعان ستولعا بەتتەدٸم.
– ٶي, مىناۋ مالادەس قوي!
– بايقا, ەكٸمباي, ماس بولىپ جٷر مە?
مەن بانكٸدەگٸنٸ قىلقىلداتا ٸشٸپ جاتىرمىن. بوساعان بانكٸنٸ ستولعا قويعاندا ەرٸپتەستەرٸم ماعان قوشەمەت كٶرسەتٸپ, قول شاپالاقتادى. بۇعان مەن ەرەكشە ماساتتانىپ قالدىم...
قايتىپ كەلەمٸز... ونشا ماس ەمەس سيياقتىمىن. جٷرٸپ كەلەم, جانىمدا سەيتەك بار. ەسكٸ مەكتەپتٸڭ قاسىنا كەلگەندە ول ٷيٸنە كەتتٸ. مەن جوعارى كٶشەگە شىعۋىم ٷشٸن كٸشكەنە ارىقتى كەشٸپ ٶتۋٸم كەرەك. اياعىمداعى تۋفليدٸ شەشٸپ, سۋ كەشكەنٸمدٸ بٸلەم. ودان ارى قاراي...
... ارىقتىڭ ورتاسىنا قۇلاعان مەن قولىممەن لايدى سابالاپ, «جٷزٸپ» ٶتپەكشٸ بولىپپىن. لايدان ٶتٸپ, قۇرعاق شٶپتەردٸڭ ٷستٸندە تٶرت اياقتاپ «جٷرٸپ» كەلە جاتقان مەنٸ العاش قوزى باعىپ جٷرگەن كٸشكەنە بالالار كٶرٸپتٸ. سودان ٷيگە حابار بەرٸپتٸ...
قارت ەكەم تراكتور «جالداپ» ماعان كەلٸپتٸ. تۇرعىزايىن دەسە, قالىڭ شٶپتٸ تىرمالاپ تۇرماپپىن. اقىرى, تراكتوريست ەكەۋٸ جابىلىپ, تراكتورعا مٸنگٸزٸپتٸ. كەلە جاتىپ, تراكتوريستٸڭ قولىن تٸستەپ الىپپىن. ٷيگە ەكەلٸپ, ەسٸن جيناسىن دەپ باسىما سۋ قۇيىپتى. «قۇسشى, ەكٸمباي, قولىڭدى سالىپ قۇس», دەسە, مەن ەكٸ قولىمدى اۋزىما سالىپ, قۇسۋدىڭ ورنىنا قاتتى-قاتتى ىسقىرىپپىن... اقىرى بولماعان سوڭ ٷيدەگٸلەر جابىلا ۇستاپ, ارقانمەن تاڭىپ تاستاپتى....
ەرتەسٸنە تۇرسام بايلاۋلى جاتىرمىن. ٷي-ٸشٸنە قاراۋعا بەت جوق. ەڭ ۇيات جەرٸ سول كٷنٸ ٷيگە بٸرٸنشٸ رەت بۇرىن كٶرمەگەن بالدىزىم كەلٸپتٸ. جەزدەسٸنٸڭ تەگٸن «كونتسەرتتٸك پروگرامماسىنا» تولىق كۋە بولىپتى.
ٷي-ٸشٸم مەنٸ ورتاعا الدى. دىبىس جوق, مەلشيٸپ وتىرمىن. ەكەم ٷندەمەدٸ. ٷندەمەسە دە ماعان دەگەن رەنٸشٸن اۋىر كٷرسٸنۋلەرٸمەن بٸلدٸردٸ. ٶزٸ اۋرۋ قارتاڭ كٸسٸنٸ رەنجٸتۋٸم, ٶلٸممەن بٸردەي ەدٸ. مەن سول كٷنٸ ەندٸ ٸشپەسكە ٷي-ٸشٸمە ۋەدە بەردٸم. سودان بەرٸ اۋزىما العان ەمەسپٸن.
«اراقتىڭ ٶزٸ اق بولعانىمەن مۇرنىڭدى قىزارتىپ, ابىرويىڭا داق تٷسٸرەدٸ» دەگەن ەكەن ورىستىڭ ۇلى جازۋشىسى انتون چەحوۆ. سول ايتپاقشى, اراقتىڭ كٶرسەتكەن «راحاتىن» ەلٸ ۇمىتار ەمەسپٸن. ويىما تٷسسە ەلٸ دە ۇيالامىن, ٷي-ٸشٸنە قاراۋعا بەت جوق دەپ, – ەكٸمباي ەڭگٸمەسٸن اياقتادى.
ورىنتاي كٶمەكوۆ (اۆتوردىڭ جازباسى "اتامىنىڭ باسى-اي" توبىنان الىندى)
