ۇلتتىق قۇرىلتاي بۇگىندە قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى اشىق ديالوگتى قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى قوعامدىق-ساياسي الاڭعا اينالدى. ونىڭ باستى ماقساتى – ەل دامۋىنىڭ ستراتەگيالىق باعىتتارىن ايقىنداپ، حالىقتىڭ كوكەيىندەگى وزەكتى ماسەلەلەردى ورتاق تالقىلاۋعا سالۋ.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ V وتىرىسىنداعى بايانداماسىندا بىلاي دەدى: «ۆيسە-پرەزيدەنت ينستيتۋتى قۇرىلادى. مەملەكەتتىك كەڭەسشى لاۋازىمى جويىلادى. پارلامەنت «قۇرىلتاي» دەپ اتالادى جانە 145 دەپۋتاتتان تۇرادى. ءۇش ۆيسە-سپيكەر (ءتوراعا ورىنباسارى) بولادى. سەگىز كوميتەتتەن اسپايدى. زاڭدار ءۇش وقىلىمدا قابىلدانادى. ايەلدەر مەن جاستارعا ارنالعان كۆوتا ساقتالادى. 126 ادامنان تۇراتىن «قازاقستان حالىق كەڭەسى» قۇرىلادى، ونىڭ قۇرامىنا قحا (قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى) مەن ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ وكىلدەرى كىرەدى. ۇلتتىق قۇرىلتاي تاريحي تۇرعىدان كوپ ءىس اتقاردى، الايدا ەندى جاڭا ينستيتۋت قۇرىلادى. كونستيتۋسيالىق كوميسسيا قۇرىلادى، ونى كونستيتۋسيالىق سوتتىڭ ءتوراعاسى باسقارادى».
جوعارىدا ايتىلعان الداعى وزگەرىستەرگە قىسقاشا تۇسىنىك بەرەتىن بولساق، ۆيسە-پرەزيدەنت ينستيتۋتى دۇرىس ىسكە اسسا، بۇل رەفورمالار ساياسي تۇراقتىلىقتى ارتتىرادى، باسقارۋدى ءتيىمدى ەتەدى، جەكە تۇلعاعا تاۋەلدىلىكتى ازايتادى، ينستيتۋسيونالدىق مەملەكەت قۇرۋعا جاقىنداتادى. پرەزيدەنت ستراتەگيالىق ساياساتقا كوبىرەك كوڭىل بولەدى. ۆيسە-پرەزيدەنت الەۋمەتتىك ساياسات، ايماقتارمەن جۇمىس، رەفورمالاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ سياقتى باعىتتاردى قاداعالاي الادى، باسقارۋ تيىمدىلىگى ارتادى.
پارلامەنت «قۇرىلتاي» دەپ اتالادى، قۇرىلتاي – تۇركى، قازاق ساياسي داستۇرىندە ەلدىك ماسەلەلەر تالقىلاناتىن، بيلىك پەن حالىق بايلانىساتىن كەڭەس. بۇل اتاۋ ۇلتتىق ساياسي ينستيتۋت رەتىندە قابىلداتۋعا كومەكتەسەدى جانە حالىققا پسيحولوگيالىق تۇرعىدا جاقىنىراق بولادى. سەگىز كوميتەتتەن اسپايدى. زاڭدار ءۇش وقىلىمدا قابىلدانادى، زاڭ شىعارۋ پروسەسى ساپالى ءارى جۇيەلى بولادى، دەپۋتاتتاردىڭ جۇمىسى ناقتى باعىتتا ماماندانعان كوميتەت ارقىلى جۇزەگە اسادى، اشىق، ەسەپ بەرەتىن، ينستيتۋسيونالدىق تۇرعىدا تۇراقتى پارلامەنت قالىپتاسادى، قوعامنىڭ سەنىمى ارتادى، بيلىك جەكە تۇلعاعا تاۋەلدى بولمايدى.
«قازاقستان حالىق كەڭەسى» ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ تاجىريبەسىن جالعاستىرادى جانە جاقسى ۇيىمداستىرىلعان، كەڭ وكىلدىككە يە ورگانعا اينالادى. بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى بايلانىس. كەڭەس – حالىق پەن اتقارۋشى بيلىك اراسىنداعى دەلدال ءرولىن اتقارادى. شەشىمدەردىڭ قوعامدىق قولداۋىن ارتتىرادى، بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ لەگيتيمدىلىگىن كۇشەيتەدى.
كونستيتۋسيالىق كوميسسيا قۇرىلادى، ول مەملەكەتتىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن كۇشەيتىپ، ادىلەتتى ءارى ءتيىمدى باسقارۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا ماڭىزدى جۇمىس اتقارادى. قورىتا ايتقاندا، ۇلتتىق قۇرىلتاي «ادىلەتتى قازاقستان» قۇرۋ جولىنداعى ورتاق ماقسات پەن ورتاق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ايقىن كورىنىسى بولىپ وتىر.
سابىرجان جاپاقوۆ،
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ
كەدەن،قارجى جانە ەكولوگيالىق قۇقىق كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى
