قارجى مينيسترلٸگٸ ەلدەبٸر ساراپشىلارعا جاۋاپ رەتٸندە ۇلتتىق قوردىڭ ستاتيستيكاسىن جٸبەرٸپ, 2023 جىلى ونىڭ تولىققانىن ايتۋدا. ٷكٸمەتكە بۇلاي اقتالۋ نە ٷشٸن كەرەك بولدى?
ٶتكەن جىلى «سامۇرىق-قازىنا» قورى ٶزٸنە تيٸستٸ «قازمۇنايگاز» اكتسييالارىنىڭ 8 پايىزىن 1,3 تريللون تەڭگەگە ۇلتتىق قورعا ساتقان بولاتىن. اتالمىش وپەراتسييا قارجى مينيسترلٸگٸ مەن ۇلتتىق بانك باسقاراتىن ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسيياسى دەگەن دەيەكپەن جٷرگٸزٸلدٸ. الايدا, سول 1,3 تريلليون تەڭگە «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ كاپيتالىنا جەتكەن جوق. ٷكٸمەت ونى ٶزٸنە الدى دا, بيۋدجەت شىعىندارىنا باعىتتاپ جٸبەردٸ.
سوندا, قارجى قورعا جەتپەي, بيۋدجەت شىعىندارىن جابۋ ٷشٸن بيۋدجەتكە بارماق. وندا «سامۇرىق-قازىنا» قورى ٶز بالانسىنان بٸر مەزەتتە 1,3 تريلليون تەڭگە جوعالتتى دەپ ەسەپتەۋگە بولادى.
قارجى مينيسترلٸگٸ ٶز كەزەگٸندە ۇلتتىق قور 2023 جىلعى تابىسى شىعىنىنان ارتىق بولدى, ياعني قور مولايدى دەگەن ستاتيستيكا بەرٸپ وتىر. بٸراق «قازمۇنايگاز سحەماسى» ارقىلى بيۋدجەت دەفيتسيتٸن جاپقان 1,3 تريلليون تەڭگەنٸ ەسەپكە العىسى جوق.
«2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۇلتتىق قوردىڭ تٷسٸمدەرٸ 6,4 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى, ونىڭ ٸشٸندە مۇناي سەكتورىنىڭ تٷسٸمدەرٸ - 4,6 ترلن تەڭگە جەنە ينۆەستيتسييالىق كٸرٸس - 1,8 ترلن تەڭگە. 2023 جىلى ۇلتتىق قوردان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ترانسفەرتتەر تٷرٸندە 4,1 ترلن تەڭگە باعىتتالدى. وسىلايشا, 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۇلتتىق قوردىڭ تازا تٷسٸمدەرٸ 2,3 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى. نەتيجەسٸندە 2023 جىلى ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرٸ 26,8 ترلن تەڭگەدەن 29,1 ترلن تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ», - دەپ مەلٸمدەدٸ, قارجى مينيسترلٸگٸ.
ساراپشىلار, قارجى مينيسترلٸگٸ تازا تٷسٸم دەپ وتىرعان 2,3 تريلليون تەڭگەدەن «قازمۇنايگاز» اكتسييالارى ارقىلى سۋعا اعىپ كەتكەن 1,3 تريلليون تەڭگەنٸ الىپ تاستاۋ قاجەت دەپ سانايدى. سەبەبٸ, «سامۇرىق-قازىنا» قورى اكتسييا ساتۋدان تٷسكەن وسى قارجىنى ٶز كاپيتالىندا ساقتاپ قالعان جوق. ول رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ كٸرٸس بٶلٸگٸنە ترانسفەرتتەر تٷرٸندە ەمەس, «مەملەكەتتٸك مەنشٸكتٸ ساتۋدان تٷسكەن كٸرٸس» بابى ارقىلى ەنٸپ وتىر. ياعني بۇل قارجى جۇمسالىپ كەتەدٸ.
بٸراق, قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ دە ٶز ۋەجٸ بار.
«بۇل قاتە تۇجىرىم, سەبەبٸ ۇلتتىق قوردىڭ 1,3 ترلن. تەڭگە مٶلشەرٸندەگٸ قاراجاتى جۇمسالعان جوق, قمگ اكتسييالارىنا ينۆەستيتسييالاندى. ياعني, مۇنى ۇلتتىق قوردان قاراجات الۋ دەپ قاراستىرۋعا بولمايدى. ۇلتتىق قور قاراجاتىن قمگ اكتسييالارىنا, باسقا دا قارجى قۇرالدارىنا ورنالاستىرۋ 2030 جىلعا دەيٸنگٸ قر مەملەكەت قارجىسىن باسقارۋ تۇجىرىمداماسىنا جەنە ۇلتتىق قور اكتيۆتەرٸن ورنالاستىرۋعا رۇقسات ەتٸلگەن قارجى قۇرالدارىنىڭ تٸزبەسٸنە سەيكەس جٷرگٸزٸلەدٸ» - دەپ مەلٸمدەدٸ, مينيسترلٸكتٸڭ باسپاسٶز-قىزمەتٸ.
23 جىلدىڭ ٸشٸندە ۇلتتىق قور 2002, 2008, 2014, 2015, 2018, 2022 جىلدارى مينۋستا بولعان. ال بىلتىر, ياعني 2023 جىلى پليۋسكە شىقتى.
