قايتا قارالعان بيىلعى بيۋدجەت جوباسىندا رەسەي "بايقوڭىر" كەشەنi ٷشٸن وسى جىلى 52 ملرد 143,5 ملن تەڭگە جەنە ەسكەري پوليگوندارعا – 9 ملرد 217,9 ملن تەڭگە جالداۋ اقىسىن تٶلەۋگە تيٸس بولادى.
ۆيتسە-پرەمەر – قارجى مينيسترٸ ەرۇلان جاماۋباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل ٶزگەرٸس "تەڭگە باعامىنىڭ اقش دوللارىنا شاققاندا ناقتى ٶزگەرۋٸنە بايلانىستى" ەكەن. ەكٸ ەل اراسىنداعى مەمٸلە بويىنشا عارىش ايلاعى كەشەنٸن قولدانعانى ٷشٸن مەسكەۋ جىل سايىن رەسپۋبليكامىزعا 115 ملن دوللار تٶلەپ تۇرادى.
ٶتكەن جىلعى جەلتوقساندا بيىلعى بيۋدجەتتٸ قابىلداۋ بارىسىندا 1 دوللار = 425 تەڭگە دەگەن باعام قولدانىلىپتى. ەندٸ بيۋدجەت جوباسىن قايتا قاراعان كەزدە 1 دوللار 453 تەڭگەگە تەڭ دەپ الىنادى.
بيىلعى 9 ناۋرىزدا امەريكالىق ۆاليۋتا 510 تەڭگەگە دەيٸن قىمباتتاعانى مەلٸم. ەگەر جىل سوڭىنا دەيٸن باعام سول شاماعا بارسا, "بايقوڭىر" كرەملگە 58 ملرد 650 ملن تەڭگەگە تٷسپەك.
بٸرقاتار ساراپشىلاردىڭ دەرەگٸنشە, مەسكەۋ كوسمودرومدى جالداۋ اقىسىن دا دوللاردان رۋبلگە كٶشٸرۋدٸ قالايتىن كٶرٸنەدٸ. قازاقستان بولسا, دوللاردى قولداپ, سوعان تابانداۋى كەرەك. بۇل بٸزگە قولايلى.
قازاق جەرٸندەگٸ عارىش ايلاعى 1994 جىلى رەسەيگە 20 جىلعا ارەنداعا بەرٸلگەن بولاتىن. كەيٸن, 2004 جىلى ەكٸ ەل كەلٸسٸمدٸ ۇزارتۋعا ۋاعدالاستى. نەتيجەسٸندە, قازاقستان "بايقوڭىر" كەشەنٸن قالامەن جەنە ونىڭ ايماعىنداعى جەرٸمەن بٸرگە 2050 جىلعا دەيٸن رەسەيگە جالعا بەردٸ.
– نەگٸزٸ, "بايقوڭىر" كەشەنٸن جالعا بەرۋ شەشٸمٸ 1994 جىلى قابىلداندى, سول كەزدە اۋىر ەكونوميكالىق جاعدايعا بايلانىستى قازاقستاننىڭ ونى ۇستاپ تۇرۋعا جەنە پايدالانۋعا مٷمكٸندٸگٸ بولمادى. بەكٸتٸلگەن كەلٸسٸمگە سەيكەس, رەسەي بايقوڭىر قالاسىن جەنە كوسمودرومدى ۇستاپ تۇرۋ جٶنٸندە ٶزٸنە مٸندەتتەمە الدى. "بايقوڭىر" ساقتالدى جەنە جۇمىس ٸستەپ تۇر. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە جىل سايىن 115 ملن دوللار جالداۋ تٶلەمٸ تٷسٸپ تۇرادى. كەيٸنگٸ 27 جىل ٸشٸندە كەشەندٸ جالعا بەرۋدەن قازاقستان 3 ملرد دوللاردان استام تابىس تاپتى, – دەيدٸ تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترٸ باعدات مۋسين.
ەكونوميكالىق تۇرعىدان عارىش كەشەنٸن جالعا بەرۋ پايدالى بولعانىمەن, قازاقستاندىق قوعام, ساراپشىلار مۇنىڭ ٶزگە قىرلارىنا الاڭداۋشىلىق بٸلدٸرٸپ جٷر. مىسالى, ەكولوگييانى بۇزادى. بايقوڭىر قالاسىنداعى 12 مەكتەپتٸڭ تەك بەسەۋٸ عانا قازاقستاندىق ستاندارتپەن وقىتادى, قالعانى رەسەيگە باعىنادى. ولاردا قازاقستاندىق بالالار "پرەزيدەنتٸم پۋتين, استانام مەسكەۋ" دەپ وقىتىلاتىن كٶرٸنەدٸ, قازاق تٸلٸ, قازاق ەدەبيەتٸ مەن قازاقستان تاريحىن پەنٸن وقىمايدى.
قالاداعى بالاباقشالاردىڭ جاعدايى دا سولاي. 2020 جىلى قازاقستاندىق بٸلٸم بەرۋ ستاندارتىنا نەگٸزدەلگەن 2 جەكە بالاباقشا عانا اشىلىپتى. رەسەيلٸكتەر بۇل قالانى ٶز جەرٸندەي سەزٸنەدٸ.
ٶتكەندە "روسكوسموس" باسشىسى دميتريي روگوزين قازاقستاننىڭ اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترٸ اسقار وماروۆتى ۇلتجاندىلىعى ٷشٸن ۇناتپاي, قازاق مينيسترٸنٸڭ قازاق جەرٸندەگٸ "بايقوڭىرعا بارۋىنا تىيىم سالاتىنىن" مەلٸمدەگەنٸ بار. رەسەي بايقوڭىرعا ەسكەري, ساۋىتتى تەحنيكالارىن ەنگٸزٸپ جەنە كەرٸ قايتارىپ, ەلدٸڭ زەرەسٸن ۇشىراتىنى دا جاسىرىن ەمەس...
