تٷركٸستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸ: تىلسىمعا تولى «اقمەشٸت ەۋليە» ٷڭگٸرٸ
اقمەشٸت ٷڭگٸرٸ قالادان 70-80 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورىن تەپكەن. تٷركٸستان وبلىسى بەيدٸبەك اۋدانىندا ورنالاسقان.
بٸر قىزىعى, ٷڭگٸر ٸشٸندە جارتى ساعات جٷرسەڭٸز, بويىڭىز جەڭٸلدەپ سالا بەرەدٸ. اۋراسى كەرەمەت. مۇندا جاسىل جاپىراعى جايقالىپ, بٸرنەشە اعاش ٶسٸپ تۇر. مۇنداي اعاشتار ٷڭگٸردەن باسقا ماڭايدا جوق.
سونىمەن بٸرگە ٷڭگٸردٸڭ تٶبەسٸنەن اندا-ساندا تامشى تامىپ تۇرادى. جەرگٸلٸكتٸ جۇرت ونى «اق مولدانىڭ كٶز جاسى» دەپ اتاپ كەتكەن. وسى تامشىلار ٷڭگٸردەگٸ ٶسٸمدٸكتەرگە نەر بەرەدٸ. كەي كەزدە ٷڭگٸر ٸشٸندە قۇستاردىڭ ەنٸ ەستٸلەدٸ. وسىنىڭ بەرٸ ٷڭگٸردٸڭ سەن-سالتاناتىن ارتتىرىپ, ونىڭ كيەلٸ جەر ەكەنٸن ايعاقتاي تٷسەتٸندەي.
ٷڭگٸردە شىراقشى بار. ول زييارات ەتۋشٸلەرگە ٷڭگٸردٸ تانىستىرىپ, قۇران باعىشتاپ بەرەدٸ. سونىمەن بٸرگە مۇندا پەرزەنت سٷيۋدٸ ارماندايتىن ەرلٸ-زايىپتىلار, اۋرۋىنان ايىعۋدى تٸلەگەن ادامدار دا كەلەدٸ. ولار تٸلەكتەرٸن تٸلەپ, دۇعالارىن وقىپ بولعان سوڭ, تاستاردى بٸرٸنٸڭ ٷستٸنە بٸرٸن قالاپ كەتۋدٸ ەدەتكە اينالدىرعان. بۇل «دۇعام تەز قابىل بولسا ەكەن» دەگەن تٸلەكتەن شىققان ەكەن.
ٷڭگٸردٸڭ تاريحى جايىندا ەل ٸشٸندە تٷرلٸ اڭىزدار بار. ەندٸ بٸر اڭىزدا كٶنە زاماندا بۇل زۇلىم ايداھاردىڭ ٷڭگٸرٸ بولعان دەپ ايتىلادى. ول ادامدار مەن مالعا شابۋىل جاساپتى. ايداھار شىقپاق بولىپ قاناتىن جايعاندا ٷڭگٸردٸڭ اۋزىن بۇزىپ كەڭەيتٸپ وتىرعان-مىس.
بٸر كٷنٸ وسى ٶڭٸرگە سٷلەيمەن پايعامبار كەلٸپ, ايداھاردى شىنجىرلاپ تاستايدى. وسىدان كەيٸن ايداھاردىڭ قانشا جىل ٶمٸر سٷرگەنٸ تۋرالى اڭىزدار ەشتەڭە ايتپاسا دا, ۇيىقتاعان جەرٸ ساقتالىپ قالعان.
ٷڭگٸردٸڭ نەگە بۇلاي اتالۋىنا بايلانىستى ەل ٸشٸندە كٶپتەگەن اڭىزدار بار. سولاردىڭ بٸرٸندە وندا بٸر ەۋليە ەۋلەتٸمەن كيٸز ٷي تٸگٸپ تۇرعانى جٶنٸندە باياندالسا, تاعى بٸرٸندە بۇل ٷڭگٸر جوڭعار شاپقىنشىلىعى كەزٸندە قازاق ەيەلدەرٸ مەن بالالارىنا پانا بولعاندىعى تۋرالى ايتىلادى. كيەلٸ جەردٸڭ شىراقشىسى اتانعان اسقار رٷستەمبەكۇلى ٷڭگٸردٸڭ تاريحىن وسىلاي تارقاتىپ بەردٸ.
ەلميرا مەلٸكوۆا
