Freedom Inside '26

تٷركٸستاندا جەڭٸس كٷنٸ اتاپ ٶتٸلدٸ

تٷركٸستاندا جەڭٸس كٷنٸ اتاپ ٶتٸلدٸ
تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ

تٷركٸستان قالاسىنداعى «جەڭٸس» ساياباعىندا جەڭٸستٸڭ 79 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەكەلٸك ٸس-شارا ٶتتٸ. وعان وبلىس ەكٸمٸ دارحان ساتىبالدى, سوعىس جەنە تىل ارداگەرلەرٸ, ەسكەريلەر, جاستار جەنە قالا تۇرعىندارى قاتىستى, – دەپ حابارلايدى Dalanews.kz تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.

ساياباقتاعى مەموريالدىق كەشەنٸ تاقىرىپقا ساي بەزەندٸرٸلٸپ, كەلۋشٸلەرگە وتان قورعاۋشىلار مەن جەڭٸس كٷنٸنە ارنالعان كٶرمە ۇسىنىلدى.

ارنايى ەسكەري وركەستر سٷيمەلدەۋٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك ەنۇرانى ورىندالعان سوڭ جيىنعا قاتىسۋشىلار ۇلى وتان سوعىسىندا قازا تاپقان ەرلەردٸ, ەل باسىنا كٷن تۋعان كەزدە ٶمٸرٸن قۇربان ەتكەن جاۋىنگەرلەردٸ بٸر مينۋت ٷنسٸزدٸكپەن ەسكە الدى. ەل ازاماتتارى ەسكەرتكٸشكە گٷل شوقتارىن قويدى. تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ كٶپشٸلٸكتٸ جەڭٸس كٷنٸمەن قۇتتىقتاپ, بۇل مەرەكەنٸڭ ماڭىزىنا توقتالدى. 

– بارشاڭىزدى جەڭٸس كٷنٸمەن شىن جٷرەكتەن قۇتتىقتايمىن! داڭقتى قولباسشى باۋىرجان مومىشۇلى «ەرلٸك – تايسالماس تاباندىلىق پەن قايىسپاس قايسارلىقتان شىعادى» دەي كەلە ازاماتتاردى ەرلٸك جاساۋعا شاقىرعان. بۇل رەتتە قازاقستانىمىز ەرجٷرەك باتىرلارىمەن ماقتانادى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەڭٸس كٷنٸمەن قۇتتىقتاۋىندا «قازاقستان ادامزاتتىڭ ورتاق جەڭٸسٸنە, جەر بەتٸندە ەدٸلدٸك پەن بوستاندىقتىڭ سالتانات قۇرۋىنا ٶلشەۋسٸز ٷلەس قوستى. اعا بۋىننىڭ ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىس كەزٸندەگٸ ەرلٸگٸ مەن ەڭبەگٸ ٶسكەلەڭ ۇرپاق ٷشٸن قايسارلىقتىڭ, جانقييارلىقتىڭ جەنە وتانشىلدىقتىڭ وزىق ٷلگٸسٸ بولىپ قالاتىنى سٶزسٸز» – دەدٸ. بيىل ۇلى جەڭٸسكە 79 جىل تولىپ وتىر. ادامزات تاريحىنداعى ەڭ الاپات سول مايداندا قازاق حالقى شەشۋشٸ رٶل اتقارعانى بەلگٸلٸ.

ەلٸمٸزدٸڭ ەرجٷرەك جٸگٸتتەرٸ مەن قايسار قىزدارى ەلەمدە بەيبٸتشٸلٸك تۋىن جەلبٸرەتۋ ٷشٸن قان تٶكتٸ. ەرلٸك كٶرسەتٸپ, ۇلى جەڭٸسكە ٷلەس قوستى. تىلدا ەڭكەيگەن قارييا مەن بالالاردىڭ ٶزٸ كٷندٸز-تٷنٸ ەڭبەك ەتٸپ, جەڭٸستٸ جاقىنداتتى. سوندىقتان ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرٸنە قۇرمەت كٶرسەتۋ, ولاردىڭ ەرلٸكتەرٸن ۇرپاققا دەرٸپتەۋ – ورتاق مٸندەت. ٶيتكەنٸ, بٸز – جەڭٸمپاز بۋىننىڭ ۇرپاعىمىز! ارداگەرلەرٸمٸزگە, ولاردىڭ ۇرپاقتارىنا اماندىق, شاتتىق تٸلەيمٸن! بيىل كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, العاشقى قورعانىس مينيسترٸ ساعادات نۇرماعامبەتوۆ پەن حالىق قاھارمانى, رەيحستاگقا تۋ تٸككەن راقىمجان قوشقارباەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولىپ وتىر. قوس قاھارماننىڭ ەرلٸككە تولى ٶمٸرٸ – ۇرپاق ٷشٸن ٶنەگە! بٸز ارداگەرلەرٸمٸزدٸڭ ەرلٸگٸن ۇمىتپايمىز جەنە مەڭگٸ ەستە ساقتايمىز! ەلٸمٸزدە ەرقاشان بەيبٸتشٸلٸك زامان, ۇرپاعىمىز  امان بولسىن! تەۋەلسٸز ەلٸمٸزدٸڭ مەرتەبەسٸ بيٸكتەي بەرسٸن! – دەدٸ دارحان ساتىبالدى.

«جەڭٸس» ساياباعىنداعى مازمۇندى جيىندا تٷركٸستاندىق «جاڭا لەپ» ۇجىمى «ەر ەسٸمٸ – ەل ەسٸندە» تەاترلاندىرىلعان مۋزىكالىق قويىلىمىن ۇسىندى. وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى جەڭٸسبەك مەۋلەنقۇلوۆ پەن تٷركٸستان وبلىسىنىڭ قورعانىس  ٸستەرٸ بويىنشا دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى نۇرماحانبەت دٷيسەباەۆ جاستاردى وتانشىلدىققا باستايتىن كەلەلٸ ويلار ايتتى.  ٸس-شارا «سەمسەر» توبىنىڭ ورىنداۋىنداعى باعدات التاەۆتىڭ «جەڭٸس كٷنٸ» ەنٸمەن تٷيٸندەلدٸ.

جەڭٸس كٷنٸنە وراي وبلىس ەكٸمٸ دارحان ساتىبالدى 102 جاستاعى تٷركٸستاندىق ارداگەر نەمەت ەبدٸراسيلوۆتىڭ ٷيٸنە ارنايى بارىپ, ەل پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋىن جەتكٸزدٸ. ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىسىنىڭ ارداگەرٸنە سىي-قۇرمەت كٶرسەتتٸ.

نەمەت ەبدٸراسيلوۆ 1922 جىلى تٷركٸستان قالاسىندا دٷنيەگە كەلگەن. ٸ دەرەجەلٸ وتان سوعىسى, ٸٸ جەنە ٸٸٸ دەرەجەلٸ داڭق وردەندەرٸمەن, «قىزىل جۇلدىز» وردەنٸمەن, «ەرلٸگٸ ٷشٸن» جەنە باسقا دا 24 مەدالمەن ناگرادتالعان. سوعىس اياقتالعان سوڭ تٷركٸستان قالالىق ميليتسييادا جەنە تٷركٸستان قالاسىنىڭ اۆتوبازاسىندا جٷرگٸزۋشٸ بولىپ جۇمىس ٸستەگەن.

ايتا كەتەيٸك, وڭتٷستٸك ٶڭٸرٸنەن ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىسقا 140 مىڭنان استام ازامات اتتانىپ, تەڭ جارتىسى شەيٸت بولدى. ونىڭ ٸشٸندە 51 جاۋىنگەر كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتانسا, 8 مايدانگەر III دەرەجەلٸ «داڭق» وردەنٸنٸڭ كاۆالەرٸ اتاعىن العان.

بٷگٸندە ٶڭٸردە ۇلى وتان سوعىسىنىڭ 11 ارداگەرٸ بار. ولارعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كٶرسەتٸلۋدە. جەڭٸس مەرەكەسٸنٸڭ قۇرمەتٸنە بٸر رەتتٸك ماتەريالدىق كٶمەك تٶلەۋ ٷشٸن اۋداندىق, قالالىق بيۋدجەت ەسەبٸنەن 176,5 ملن. تەڭگە قارجى بٶلٸندٸ. ۇوس ارداگەرلەرٸنە 1,5 ملن. تەڭگەدەن ٷلەستٸرٸلسە, 3600-دەن استام تىل ەڭبەككەرلەرٸ مەن قازا بولعان جاۋىنگەردٸڭ جەسٸرلەرٸنە جەنە باسقا دا ساناتتارداعى ارداگەرلەرگە قارجىلاي كٶمەك قاراستىرىلدى.

وبلىستىڭ بارلىق اۋدان, قالالارىندا جەڭٸس كٷنٸندە وتانشىلدىقتى دەرٸپتەيتٸن ٸس-شارالار ۇيىمداستىرىلىپ, جاۋىنگەرلەرگە, قازٸرگٸ ارداگەرلەرگە قۇرمەت كٶرسەتٸلدٸ. وتانسٷيگٸشتٸكتٸ دەرٸپتەۋ ماقساتىندا الداعى ۋاقىتتا جاستاردىڭ قاتىسۋىمەن ٸس-شارالار ٶتكٸزۋ جوسپارلانۋدا.