مەجٸلٸس دەپۋتاتى ۇلاسبەك سەدٸبەكوۆ پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆكە جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىنان ٶڭٸرلٸك احۋالدىڭ ۋشىعىپ بارا جاتقانىن جەتكٸزدٸ. تٷركٸستان وبلىسىندا قالىپتاسقان ەكولوگييالىق جەنە اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى پروبلەمالار تەك بٸر ٶڭٸردٸڭ ەمەس, تۇتاس ەلدٸڭ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاۋٸپ تٶندٸرٸپ وتىر, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى تٷركٸستان حالقى بۇرىن-سوڭدى بولماعان قۋاڭشىلىقتىڭ زاردابىن تارتىپ كەلەدٸ. بۇل قۇبىلىس جايىلىم جەرلەر مەن ەگٸن القاپتارىنىڭ قۋراۋىنا, مال ازىعىنىڭ جەتٸسپەۋٸنە, تٸپتٸ مال باسىنىڭ ازايۋىنا ەكەلگەن. بيىلعى كٶرسەتكٸشتەرگە سٷيەنسەك, ەگٸلگەن 389,3 مىڭ گەكتاردىڭ كەم دەگەندە 10 پايىزى جارامسىز كٷيگە تٷسكەن. ەگەر قولايسىز اۋا رايى جالعاسا بەرسە, ديقاندار ٶنٸمنٸڭ باسىم بٶلٸگٸنەن ايىرىلۋى مٷمكٸن.
مۇنداي جاعدايدا اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ تاپشىلىعى, باعانىڭ ٶسۋٸ, ەلەۋمەتتٸك كەرنەۋدٸڭ ارتۋى سيياقتى تٸزبەكتٸ مەسەلەلەر ورىن الۋى ىقتيمال. ەل تۇرعىندارى جاپپاي تاساتتىق بەرٸپ, جاۋىن تٸلەۋگە مەجبٷر بولىپ وتىرعانى – تابيعاتتىڭ عانا ەمەس, جٷيەلٸك شارالاردىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸن دە اڭعارتادى.
سونىمەن قاتار, جىل سايىن كٶكتەم مەن جاز مەزگٸلدەرٸندە قايتالاناتىن شەگٸرتكە مەن شٸركەي مەسەلەسٸ – بيىل تٸپتٸ كٷردەلٸ سيپات الىپ وتىر. ارىس, سارىاعاش, كەلەس, شاردارا جەنە وتىرار اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارى زييانكەستەردٸڭ كەسٸرٸنەن كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە قولايسىزدىق كٶرٸپ قانا قويماي, ديقاندار ەگٸستٸك القاپتارىن ساقتاپ قالۋعا بار كٷشٸن سالۋدا. شٸركەيدٸڭ كٶپتٸگٸنەن تۇرعىندار بەت-اۋزىن تۇمشالاپ جٷرۋگە مەجبٷر, ال بۇل تۋريزمگە دە تٸكەلەي ەسەر ەتٸپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, وتىرارداعى ارىستان باب كەسەنەسٸنە كەلەتٸن تۋريستەردٸڭ سانى كٷرت ازايعان.
ۇلاسبەك سەدٸبەكوۆ ٷكٸمەتكە بٸرنەشە ناقتى ۇسىنىس جولدادى. بٸرٸنشٸدەن, قۋاڭشىلىقتان ەڭ كٶپ زارداپ شەككەن اۋدانداردا تٶتەنشە جاعداي جارييالاۋدى قاراستىرۋ قاجەت. ەكٸنشٸدەن, اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ ماقساتىندا اگرارلىق نەسيەلەردٸڭ تٶلەم مەرزٸمٸن كەيٸنگە شەگەرۋ, سونداي-اق قازٸر جابىلىپ تۇرعان نەسيە جەلٸلەرٸن قايتا اشۋ ۇسىنىلدى. بۇل رەتتە 2023 جىلدان بەرٸ اگرارلىق نەسيە كورپوراتسيياسىنىڭ اۋىلداعى نەسيە سەرٸكتەستٸكتەرٸن قارجىلاندىرۋدى توقتاتقانى – شارۋالار ٷشٸن ٷلكەن سوققى بولعانى ايتىلدى.
ٷشٸنشٸدەن, جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ جٷيەسٸنە بەرٸلەتٸن سۋبسيدييا كٶلەمٸ 80%-عا ارتقانىمەن, ونىڭ 30%-ىن جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت تٶلەۋٸ تيٸس. الايدا اۋداندىق جەنە وبلىستىق بيۋدجەتتەردٸڭ مۇنداي شىعىندى كٶتەرۋگە شاماسى جوق. بۇل ينفراقۇرىلىمدىق رەفورمالاردى تەجەيدٸ.
تاعى بٸر ماڭىزدى ۇسىنىس – تٷركٸستان وبلىسىنىڭ تابيعي-كليماتتىق ەرەكشەلٸكتەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, زييانكەستەرمەن كٷرەسكە ارنالعان ارنايى ٶڭٸرلٸك باعدارلاما ەزٸرلەۋ, سونداي-اق زيياندى ورگانيزمدەرگە قارسى ٶڭدەۋ شارالارىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبٸنەن 100% قارجىلاندىرۋ. ال اسا قاۋٸپتٸ زيياندى ورگانيزمدەرگە قارسى كٷرەس جٷرگٸزۋ قۇزىرەتٸن قارجىمەن بٸرگە ٶڭٸر ەكٸمدٸكتەرٸنە بەرۋ – جەرگٸلٸكتٸ بيلٸكتٸڭ يكەمدٸ ەرٸ جەدەل ەرەكەت ەتۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
دەپۋتات بۇل مەسەلەلەردٸ جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸك پەن شارۋالار شەشە الماي وتىرعان جوق, دەگەنمەن, ولاردىڭ كٷشٸ شەكتەۋلٸ ەكەنٸن ەسكەرتٸپ, مەملەكەتتٸك دەڭگەيدەگٸ جٷيەلٸ شەشٸمدەر قاجەت ەكەنٸن قاداپ ايتتى. تٷركٸستانداعى احۋال – جاي عانا اۋىلداعى قيىندىق ەمەس, بۇل ەلدٸڭ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸنە, ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىعىنا ەسەر ەتەتٸن ستراتەگييالىق مەسەلە. سوندىقتان دا ناقتى ەرەكەت قاجەت. قۇرعاقشىلىقپەن كٷرەس تە, زييانكەستەرگە قارسى ٸس-شارالار دا ۋاقىت كٷتپەيدٸ.
