رەداكتسيياعا ەدٸگە اقجولدين ەسٸمدٸ وقىرماننان حات كەلٸپ تٷستٸ. زەينەتكەر اقساقال بٷگٸنگٸ جوعارى بيلٸكتٸڭ ٸس-ەرەكەتٸن ويلاسا, تٷن ۇيقىسىنىڭ تٶرت بٶلٸنەتٸنٸن جەتكٸزٸپ, ەسٸرەسە, ەلدە ترايباليزم دەرتٸنٸڭ ۋشىعىپ تۇرعانىن اشىنا جازىپتى. اۆتور ٶز ماقالاسىندا بەلگٸلٸ بٸر رۋلاردىڭ جەنە ٸرٸ قىزمەت اتقاراتىن شەندٸ-شەكپەندٸلەردٸڭ ەسٸم-سويلارىن انىق كٶرسەتٸپ, ٸرٸ كلاندار اراسىنداعى تالاس-تارتىستىڭ تٷپ قاينارى – رۋشىلدىق, جەرشٸلدٸك دەگەن بايلام جاساپتى. ماقالانى قىسقارتىپ جارييالاپ وتىرمىز. ەگەر قارسى تاراپتىڭ ايتار ۋەجٸ بولسا, مەرحابات!
مەن ٷمٸتٸنەن ٷرەيٸ مول زەينەتكەر اداممىن. ۋاقىت وزعان سايىن قۋانىشىڭنان ٶكٸنٸشٸڭ ۇلعايا بەرەدٸ ەكەن. ەلدٸڭ ەرتەڭٸ نە بولار ەكەن دەپ باس قاتىرسام بولدى, جٷرەگٸم شانشي بەرەدٸ. نەشە تٷرلٸ ٶسەك-اياڭعا تولى اقپاراتتى وقىپ, تىڭداپ وتىرىپ, ٶزٸمشە دولبار جاسايمىن دا, ٶز ويىمنان ٶزٸم شوشيمىن. نەگە دەيسٸزدەر عوي?
ايتايىن نەگە ٷرەيلەنەتٸنٸمدٸ. بۇرىن بٸزدە جالپاق جۇرتتىڭ قاراسى مەن تٶرەسٸنە ورتاق ار-ۇيات دەگەن ۇعىم بار ەدٸ. بٷگٸن سول ۇعىمدى بەلٸنەن باسا جانشىپ تاستاپ, كەرٸ كەتٸپ بارا جاتقانىمىزدى بايقادىم. بايقادىم دا, كٷدٸگٸمدٸ يٸسٸ قازاقپەن بٶلٸسۋدٸ نيەت ەتتٸم.
«كٶكەلەردٸڭ» قۇدٸرەتٸ
قازٸر بٸزدٸڭ جٷيەدە رۋلاستىق, جەرلەستٸك دەرتٸ اسقىنىپ تۇر. كٷنٸ كەشە كٶپتٸڭ بٸرٸ بوپ جٷرگەن ەلدەبٸر بوزٶكپە اياق استىنان بەلگٸلٸ بٸر قىزمەتكە, مانساپقا يە بولىپ, دٷرديٸپ شىعا كەلەدٸ. ونداي بٸلٸكسٸز, بٸلٸمسٸز باسشىدان وڭار سالا بولسىن با? سونىسىنا قاراماي, بٸر قىزمەتتەن بٸر قىزمەتكە اۋىسىپ, اي ساناپ ٶسٸپ, جىل ساناپ كٶتەرٸلٸپ كەتە بەرەدٸ. سوڭىنان ەستيمٸز. مۇنى كٸم قۇلاعىنان سٷيرەپ جٷر دەسەڭٸز, ەلدەبٸر جوعارى قىزمەتتە «كٶكەلەرٸ» بار بولىپ شىعادى. تٸرەگٸ باردىڭ تٸلٸن كٸم الماسىن?! «كٶكەسٸنە» سەنگەن «اتقامٸنەر» اينالاسىن بٸر شىبىقپەن ايداپ, ٶزٸنە ۇنامايتىنداردى قيشا سىپىرىپ, ماڭىنا كٸلەڭ «لەپپاي, تاقسىر» دەيتٸندەر مەن جاعىمپازداردى جينايدى. ەندٸگٸ ونىڭ جاڭا ەرمەگٸ – بولاشاقتا اياعىنان شالۋى مٷمكٸن قارسىلاستارىن تۇقىرتۋ. قارىن تويعان, سٶزٸ دە ٶزٸنە تەن ورتادا ٶتٸمدٸ بولعاسىن, «ٸرگەسٸن كەڭەيتٸپ», ٷستەمدٸگٸن ارتتىرۋعا بار كٷشٸن سالۋعا كٸرٸسەدٸ. مٸنە, سولاردىڭ ەڭ باستى ويىنى – ٶزگە رۋدىڭ ٶزٸ سەكٸلدٸ بولاشاقتان ٷمٸتتٸ, بٸلٸمدٸ-بٸلٸكتٸ ازاماتتارىن اتتان قۇلاتىپ, بيٸك بەلەسكە شىعارماۋ ٷشٸن قولىنان كەلگەننٸڭ بەرٸن جاسايدى.
ەر جەردەن بٸر تٶبە كٶرسەتٸپ, تٶردٸڭ تٶبەسٸندە وتىرعان ٶزگە رۋدىڭ, باسقا جٷزدٸڭ «بٶگدەلەرٸن» الاستاۋعا بارىن سالادى. ٶزەكتەسٸنە ٶكپەسٸ بولسا دا, ٶكپەدەن تٷيمەيدٸ. ورتاق مٷددە ٷشٸن استىرتىن جالعاسادى. نيەت پەن تٸلەك تابىسادى. ماقسات پەن مٷددە قابىسادى. بٶتەندەردٸ ىسىرۋ, قاماتۋ ناۋقانى باستالىپ كەتەدٸ. بۇل سۇمدىق قۇبىجىقتىڭ اتى – ترايباليزم!
كٶپشٸلٸككە وسى قۇبىجىقتىڭ ماعىناسىن دەل جەتكٸزۋ ٷشٸن ەنتسيكلوپەديياداعى ورىسشا تٷسٸنٸگٸن كەلتٸرەيٸن:
– فورما وبششەستۆەننو-پوليتيچەسكوي پلەمەننوي وبوسوبلەننوستي, ۆىراجايۋششاياسيا ۆ فورميروۆانيي ورگانوۆ گوسۋدارستۆەننوي ۆلاستي نا وسنوۆە رودو-پلەمەننىح سۆيازەي.
ترايباليزم پرەپياتستۆۋەت سۋششەستۆوۆانييۋ دەموكراتيچەسكيح ينستيتۋتوۆ ي نانوسيت ۋششەرب راۆنوپراۆييۋ گراجدان. ترايباليزم پريۆوديت ك ۋسيلەنييۋ مەجپلەمەننوي ۆراجدى, نەرەدكو ۆىليۆايۋششەيسيا ۆ گراجدانسكيە ۆوينى».
سونىمەن, ترايباليزم دەگەن سويقان تٸرلٸگٸڭٸز بٷكٸل مەملەكەتتٸك بيلٸكتٸ بٸر عانا رۋدىڭ ۋىسىنا قىستىرا سالاتىن جٷگەنسٸزدٸك ەكەن...
بيلٸگٸ ٶسكەن سايىن ٶكتەمدٸگٸن كٷشەيتە تٷسەتٸندەردٸڭ بٸر عانا كلاندىق تٷرمەن بٸرٸگٸپ كەتۋٸ وزبىرلىقتىڭ عالامات قاسٸرەتٸنەن دە تايىندىرمايدى. تامىر-تانىستىقتان گٶرٸ رۋلىق تۋىستىق رەتپەن قان-جىندارى ارالاسىپ كەتكەن جوعارى لاۋازىم يەلەرٸ ەشتەڭەدەن جاسقانبايدى. ەرٸ ەشكٸمنەن سەسكەنبەيدٸ. سول سەبەپتٸ دە جونى جۇمىرلانا دٶڭگەلەنگەن, جۇدىرىقتاي جۇمىلعان توپ بار اناۋ بيلٸك باسىندا. ول توپ – ٶز ٸشٸندەگٸلەردٸ عانا وزدىرار, ٶزگەلەردٸ توزدىرار كلان. يە, كەدٸمگٸ كلان!
مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتى «تارازىنىڭ باسىن تەڭ ۇستايدى», «قانداي دا بٸر رۋعا كٶپ باسىمدىق بەرە قويمايدى» دەۋشٸ ەدٸ. كٷنٸ كەشەگە دەيٸن سولاي بولىپ كەلگەن-دٸ. بٸراق سوڭعى ۋاقىتتا جاعداي ٶزگەردٸ.
قازٸر بيلٸكتەگٸ باسىم توپ – دۋلاتتار. باسىمدىعىن سەزگەندەر قولىنان كەلگەن سوڭ قونىشىنان باسۋعا داعدىلانىپ العان ەبدەن. جولىنداعىسىن وپىرىپ-جاپىرىپ, بەلدەن باسىپ ٶتە شىعادى.
جابىلعان وبلىستاردىڭ جازىعى نە?
وسى ماقالانى جازۋعا تٷرتكٸ بولعان بٸر سەبەپتٸ ايتايىن. جازۋشى سوفى سماتاەۆ باۋىرىمنىڭ «جاس الاشتا» جارييالانعان (2.12.2014 جىل) «ايتىلماي كەلگەن سٶز» دەگەن ماقالاسىنداعى اق جٷرەگٸمەن اقتارىلعان مىنا جولداردى وقىپ, قاتتى تەبٸرەنگەم: «سوناۋ بٸر جىلدارى ەلدەكٸمنٸڭ ەلدەبٸر جٸكشٸلدٸككە ۇرىنعان جەتەسٸز تاپسىرماسىن ورىنداۋ ٷشٸن بە (ول اراسىن اشىپ ايتا المايمىن), بٸراق تاپجىلتپاس تەگەۋرٸنٸمەن ورتا جٷز تۇتاس ورنالاسقان سەمەي, كٶكشەتاۋ, جەزقازعان, ارقالىق وبلىستارى جويىلىپ كەتٸپ ەدٸ. سول ٶڭٸرلەردٸڭ بٷگٸندە قۇلدىراۋدىڭ شەگٸنە جەتٸپ وتىرعانىن بارشامىز بٸلەمٸز. ال مىناۋ قاراعاندى ارعىندارىنا قارسى باستالعان قاساقى شابۋىل سونداي زىمييان ەسەپتٸڭ ەدەيٸ ويلاستىرىلعان ەرەكەتٸمەن كٷرمەلە قالۋى مٷمكٸن-اۋ دەمەسكە لاجىم جوق...».
ەدەيٸ جاسالدى ما, ەلدە كەزدەيسوقتىقتىڭ كەسٸرٸ تيدٸ مە – اجىراتا المايمىن. بٸراق ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني كٶسەمدەرٸ شىققان قاسيەتتٸ, كيەلٸ مەكەندەردٸ قۇلدىراتۋعا ۇشىراتۋدى قىلمىستاي كٶرمەۋگە شارام جوق. اباي, شەكەرٸم, مۇحتارداي رۋحاني كٶسەمدەرٸمٸزدٸڭ كٸندٸك قانى تامعان سەمەيدٸ قازاعىمنىڭ دانالارى – احمەتتٸ, مٸرجاقىپتى دٷنيەگە ەكەلگەن تاريحي تورعايدى, ٶنەر جۇلدىزدارى بٸرجان, اقان, ىبىرايدى بەرگەن كٶكشەتاۋدى, ۇلت كٶسەمدەرٸ ەليحان, ەلٸمحان تۋعان جەزقازعاندى جاۋىپ تاستاعاندا تاپقان پايدامىز نە? قارجى-قاراجاتتى ٷنەمدەيمٸز دەگەن سىلتاۋ بولعانىن بٸلەمٸن. ال سول «ٷنەمدەۋدٸڭ» نەتيجەسٸ قانداي? ارقالىق تا, جەزقازعان دا, سەمەي دە سوفى ٸنٸم جازعانداي, قۇلدىراۋدىڭ ەڭ شەگٸنە جەتٸپ وتىر. ازىپ-توزىپ كەتكەن حالقىنىڭ ارىز-تالابىنا قۇلاق اسار بيلٸك بايقالمايدى. ٶزدەرٸ ەۋەلدە وسىلاي بولارىن قاساقانا ويلاستىرسا, ەرينە, ەلگٸ قاراپايىم جۇرتتىڭ ٶكسٸگٸنە بولا ساۋساعىن دا قيمىلداتپايدى. سوندىقتان دا ۇلتىنىڭ ۇرانىنا اينالعان ۇلىلارىن ۇمىتتىرىپ, ٶزدەرٸن عانا ماقتاۋدان, دەرٸپتەۋدەن بيلٸكتەگٸلەر الدارىنا جان سالمايدى.
ساۋساعىڭىزدى بٷگٸپ, ساناي بەرٸڭٸز...
جوعارىدا قازاقستانداعى بيلٸكتٸڭ بٸر عانا توپتىڭ (دۋلاتتاردىڭ) قولىنا شوعىرلانعانىن ايتتىم. ونى ەندٸ ٶزٸمشە دەلەلدەپ كٶرەيٸن. ساۋساعىڭىزدى بٷگٸپ, ساناي بەرٸڭٸز!
جوعارعى سوتتىڭ تٶراعاسى قايرات مەمي, ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتاەۆ, «سامۇرىق-قازىنا» ەل-اۋقات قورىنىڭ باسشىسى ٶمٸرزاق شٷكەەۆ, مەملەكەتتٸك قىزمەت ٸستەرٸ جەنە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸنٸڭ تٶراعاسى قايرات قوجامجاروۆ, «نۇر وتان» پارتيياسى تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى اسقار مىرزاحمەتوۆ, قر ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتٸنٸڭ پرەزيدەنتٸ تيمۋر قۇلىباەۆ, اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ ٸنٸسٸ, قر كەسٸپكەرلەرٸ ۇلتتىق پالاتاسىنىڭ باسقارما تٶراعاسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆ, «وپپوزيتسييا» اتانىپ جٷرگەن جارماحان تۇياقباي, «ۇلتتىق بانكتٸڭ» تٶراعاسى قايرات كەلٸمبەتوۆ – دۋلات. شەتتەرٸنەن مايلى جٸلٸكتٸڭ باسىن ۇستاپ وتىر. بۇلاردىڭ قولىنداعى بايلىقتى ەسەپتەسەڭٸز, تۇتاس قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسىنىڭ شوعىرلانعانىن بٸلەر ەدٸڭٸز. مۇنىڭ سىرتىندا بۇل توپقا ت.قۇلىباەۆتىڭ قولبالاسىنا اينالعان ٷكٸمەت جەتەكشٸسٸ كەرٸم مەسٸموۆتٸ, كەدەندەگٸ بىلىق-شىلىقتان بٸر ٶزٸ «قۇرعاق» شىققان قوزى-كٶرپەش كەربوزوۆتى قوسۋعا بولادى. مينيسترلەر مەن ەكٸمدەردٸ, دەپۋتاتتاردى ەسەپكە الىپ وتىرعانىم جوق.
وسپانوۆ, نۇرقادٸلوۆ, سەرسەنباەۆ...
كەشەگٸ «حالقىم» دەسە, قابىرعاسى قايىسقان ەركٸن ەۋەلبەكوۆ, سىزدىق ەبٸشەۆ, مارات وسپانوۆ, زامانبەك نۇرقادٸلوۆ, التىنبەك سەرسەنبايۇلى سىندى اسىل ازاماتتاردىڭ كٷمەندٸ قازاسى ويلانتپاي ما? ۇلت مٷددەسٸ ٷشٸن قىزمەت ەتكەن ەكەجان قاجىگەلدين, عالىمجان جاقييانوۆ, مۇحتار ەبليازوۆ تۋعان جەردٸڭ تٷتٸنٸن اڭساپ, تٷڭٸلٸپ جٷرگەنٸنە نەگە مەن بەرمەيمٸز? ٸستٸ بولعان ٸسكەر ازاماتتار كٸمدەردٸڭ تەپكٸسٸنەن قاماققا تٷستٸ? اشىنعان جەردە اشىعىن ايتاتىن الاش جۇرتى ەكەنٸمٸز قايدا?! ەلدە ۇلت بولىپ قالىپتاسا الماي, ۇساقتالىپ كەتتٸك پە? بٸزدەگٸ مەملەكەتتٸك قۇرىلىم نەگە رۋلىق-تايپالىق بيلٸككە عانا نەگٸزدەلگەن?
ٶزٸمٸزدٸڭ بەرەكەسٸزدٸگٸمٸزدەن ۇيالمايمىز. ماقتانۋدان جەرٸنبەيمٸز. اۋزىمىزبەن وراق ورعاندا «ەلٸمٸزدٸ 30 وزىق ەلدٸڭ» قاتارىنا تٸركەي سالامىز. مۇنىمەن كٸمدٸ الداماقپىز? ەرينە, ٶزٸمٸزدٸٶزٸمٸز الداپ كەلەمٸز.
بٷكٸل قازاقتىڭ ون پايىزىنا جەتپەيتٸن دۋلاتتار بيلٸكتٸڭ نەگٸزگٸ تۇتقالارىنا يە. قالعان توقسان پايىزى تىسقارىدا. ٶزدەرٸن الالاعان بيلٸككە ٶكپەلٸ. اپىر-اۋ, تٸپتٸ اناۋ توتاليتارلىق دەيتٸن كەڭەستٸك دەۋٸردٸڭ ٶزٸندە بيلٸك باسىندا جٷزارالىق, رۋارالىق تەپە-تەڭدٸك بۇلجىماي ساقتالمايتىن با ەدٸ. مٷلتٸكسٸز قاداعالانۋشى ەدٸ عوي. تٸپتٸ سول ٷردٸستەن دە ايىرىلىپ قالۋعا قالاي جول بەرگەنبٸز?
احمەتوۆ, ەبدٸشەۆ, ەرمەگيياەۆ... كەلەسٸ كٸم?
«كٸمدە-كٸم ٶز قىزمەتٸن اسىرا پايدالانىپ, مەملەكەتٸمٸزگە, حالقىمىزعا زييان كەلتٸرەر بولسا, كٸم ەكەنٸنە قاراماستان قاتاڭ ەرٸ ەدٸل جازالانۋى كەرەك» دەدٸ جاقىندا پرەزيدەنت. مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى سٶزٸن ٸسكە اسىراتىن, جانى دا, ارى دا تازا ٷزەڭگٸلەستەرٸ تٶڭٸرەگٸندە بار ما ەكەن قازٸرگٸ كەزدە?..
جاقىندا «جاس الاش» گازەتٸندە مەملەكەتتٸك قىزمەت ٸستەرٸ جەنە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸ قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ پرەزيدەنتكە جەنە باسقا دا لاۋازىمدى تۇلعالارعا جازعان اشىق حاتى جارييالاندى. تٷسٸنگەن ادامعا بۇل حات – ناعىز بومبا! ول – شىندىقتىڭ شىرىلداعان داۋسى! ول – ترايباليزمنٸڭ ەسەرلەنە ەسٸرەكتەنۋٸنٸڭ كٶرٸنٸسٸن ايعاقتاۋ! بۇل جانايقايعا جاساماعان قىلمىستى قولدان «جاساتىپ», جازىقسىز جانداردى قاماتىپ تاستاعان قارجى پوليتسيياسى باسشىلارىنىڭ تەرٸس ەرەكەتتەرٸ سەبەپ بولعان. مۇندايعا دەر كەزٸندە توسقاۋىل قويىلماسا, م.كٷشٸمباەۆ سيياقتى اقتى قارالاۋشىلار بارىمىزدى جوق ەتۋٸ مٷمكٸن. تازامىزدى بىلعاپ, ادالدارىمىزدى شەتٸنەن قارالاماق. ق.قوجامجاروۆ پەن ونىڭ ورىنباسارى ا.شپەكباەۆتىڭ قاھارىنان ىقپاعان قاراعاندىلىق ادال قىزمەتكەرلەرگە العىستان باسقا ايتارىم جوق. پەلە-جالاعا ۇرىنىپ كەتپەي, امان-ەسەن جٷرٸڭدەر, ازاماتتارىم!
«ادالدىققا باسايىق, جەمقورلىققا قارسى كٷرەس اشايىق» دەيتٸن تازا نيەتتەگٸ سەرٸك احمەتوۆ باستاعان ارقانىڭ ازاماتتارىنا جالا جاۋىپ تاستاۋ – شەكتەن شىققاندىق. ونسىز دا جۇمىسسىز سەندەلگەن, قىمباتشىلىقتان تارىققان, تەڭگەسٸ قۇلدىراپ قۇنسىزدانعان قارا حالىق جارالى جانىن قايدا قويارىن بٸلمەي الاسۇرىپ جٷر. حالىقتىڭ جٷيكەسٸنە شي جٷگٸرتە بەرۋگە بولمايدى!
ترايباليزم دەرتٸنە شالدىققان توپ باسقارعان ايىپتاۋ ورگانىنىڭ زاڭبۇزۋشىلىعى, كٷدٸكتٸلەر مەن كۋەگەرلەرگە ھەم جەبٸرلەنۋشٸلەرگە قىسىم جاسالعانى قاراعاندىدا ٶتٸپ جاتقان سوت بارىسىندا ايعاقتالدى. وسىدان كەيٸن مۇنىڭ سەرٸك احمەتوۆ, باۋىرجان ەبدٸشەۆ, تالعات ەرمەگيياەۆ سەكٸلدٸ ارلى ازاماتتارعا قارسى ەدەيٸ ۇيىمداستىرىلعان ەلدەبٸر كلاندىق توپتىڭ قاستاندىق ەرەكەتٸ ەكەنٸنە كٶزٸمٸز جەتە باستادى. بۇعان ت.ەرمەگيياەۆتٸڭ جەكە جٷرگٸزۋشٸسٸ سايات نەدٸرباەۆتىڭ باس پروكۋرور اسحات داۋىلباەۆقا جازعان ارىزى قوسىمشا دەيەك. بٸزدەگٸ تەرگەۋ امالدارىنىڭ مۇنشالىقتى سوراقى دەڭگەيدە ٶتەتٸنٸنە قاراپ, جاعاڭدى ۇستايسىڭ!.. «پرەزيدەنتكە عانا سەنەمٸن!» دەپ اراشا سۇراعان س. نەدٸرباەۆتى قۋعىنداۋ ەلٸ جالعاسىپ وتقانىنا قاراپ, بٸزدەگٸ ەدٸلدٸكتٸڭ دەڭگەيٸن بٸلە بەرٸڭٸز.
ارعىندارعا قارسى جاسالىپ جاتقان قۋدالاۋ ناۋقانىنا دەلەل كٶپ. يٸسٸ ارعىن دەي مە, بار قازاققا ورتاق تۇڭعىش عارىشكەر-باتىرىمىز توقتار ەۋبەكٸروۆتٸڭ ٶزٸن شەتتەتتٸ. بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ اسلان سەرٸنجٸپوۆكە, قازۇۋ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانوۆقا شابۋىل كٷشەيدٸ. كەسٸپكەر بولات ەبٸلوۆتٸ شەتەلگە كەتۋگە مەجبٷرلەدٸ, نۇرلان سماعۇلوۆتى تٷرتپەكتەۋ تولاستار ەمەس.
ابىلايدى ۇمىتۋ, تەتتٸمبەتتٸ كٶزگە ٸلمەۋ, تەشەنوۆتى ەلەمەۋ...
ارعىندارعا قارسى جاسالىپ جاتقان قۋدالاۋ ناۋقانىنا دەلەل كٶپ. يٸسٸ ارعىن دەي مە, بار قازاققا ورتاق تۇڭعىش عارىشكەر-باتىرىمىز توقتار ەۋبەكٸروۆتٸڭ ٶزٸن شەتتەتتٸ. بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ اسلان سەرٸنجٸپوۆكە, قازۇۋ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانوۆقا شابۋىل كٷشەيدٸ. كەسٸپكەر بولات ەبٸلوۆتٸ شەتەلگە كەتۋگە مەجبٷرلەدٸ, نۇرلان سماعۇلوۆتى تٷرتپەكتەۋ تولاستار ەمەس.
ال ەندٸ ۇلت كٶسەمٸ ابىلايدى ەلەمەۋ, قازاق كٷي ٶنەرٸنٸڭ ساڭلاعى, دەۋلەسكەر كٷيشٸ تەتتٸمبەتتٸڭ 200 جىلدىعىن جىلى جاۋىپ قويۋ – تاريحقا, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزعا جاسالعان قاستاندىق. اتا-بابانىڭ تەرٸمەن سۋارىلىپ, قانىمەن تازارىپ, ازات ەتٸلگەن كيەلٸ جەرٸن رەسەيگە بەرگٸزبەي, باسىن بەيگەگە تٸگٸپ ساقتاپ قالعان جۇمابەك تەشەنوۆتٸڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىن دۇرىستاپ اتاپ ٶتۋگە بولاتىن ەدٸ عوي. ونى ايتاسىز, قازاقتىڭ ارعى-بەرگٸ تاريحىن قوپارا جازعان قالامگەر ٸليياس ەسەنبەرليننٸڭ 100 جىلدىعى تويلانباۋى – ۇلتسىزدانۋىمىزدىڭ ايعاعى.
باتىرىمىز, اكادەميك جازۋشىمىز مەلٸك عابدۋلليننٸڭ مەرەيتويى ەسكەرٸلمەدٸ دەيٸن دەسەم, يۋنەسكو-نىڭ تٸزٸمٸنە ەنگەن حەكٸم ابايدىڭ 170 جىلدىعىن جەتٸم قىزدىڭ تويىنداي ەتٸپ اۋداندا ٶتكٸزگەنٸ ەسٸمە تٷسٸپ, تٸلٸمدٸ تٸستەي قويامىن.
جە, كٷدٸك-كٷمەندٸ, ٶكپەنٸ وسىمەن دوعارايىن.
توقسان اۋىز سٶزدٸڭ توبىقتاي تٷيٸنٸن ايتار بولسام, رۋارالىق ارازدىقتى قوزدىراتىن, تۇتاس حالقىمىزدى قاق جارىپ قانا قويماي, بٶلەكتەپ-بٶلشەكتەپ, قييان-كەسكٸ شيەلەنٸسكە ۇشىراتاتىن تٶبەمٸزدەگٸ وقشاۋ توپتىڭ تەزٸرەك تەۋباسىنا كەلۋٸن قاداعالايىق. ەيتپەسە, ترايباليزمنٸڭ ۋشىعۋىنان اناۋ رۋاندا, سومالي, ليبەريياداعىداي ازامات سوعىسى بٸزدە دە تۇتانىپ كەتۋ قاۋپٸ بار. ترايباليزمنٸڭ تامىرىنا بالتا شابىلعاندا عانا ەل يگٸلٸگٸ توپقا ەمەس, كٶپكە قىزمەت ەتەدٸ.
ەدٸگە اقجولدين
