قازاقستان دەموكراتييالىق پارتيياسى دەلەگاتتارىنىڭ قۇرىلتاي سەزٸن ٶتكٸزۋ بٷكٸل ەل اۋماعى بويىنشا كەشەۋٸلدەپ جاتقانىن كٶرٸپ-بٸلٸپ وتىرمىن. جانبولاتتى دا, ينگانى دا جەنە باسقا كٶپتەگەن دەلەگاتتاردى دا بۇرىننان بەرٸ جاقىن تانيمىن ەرٸ قۇرمەتتەيمٸن.
ٶز باسىم, ەردايىم قازاقستاندا كٶپ پارتييالى جٷيە بولعانىن ايتىپ, ونى جاقتاپ كەلەمٸن. ٶيتكەنٸ بٸر پارتييالى «نۇروتان» سىندى ساياسي مونوپولييا, جۇمسارتىپ ايتقاندا, ٶزدەرٸڭٸز دە بٸلەسٸزدەر, بٷگٸن قانداي كٷيگە ەكەلٸپ جەتكٸزگەنٸن.
بٸرنەشە اي بۇرىن ولاردىڭ قۇرىلتاي كوميتەتٸنٸڭ تٸركەلگەنٸ تۋرالى ەستٸگەندە, وعان قۋانىپ, مۇنى زور قوشەمەتپەن قابىل العان ەدٸم, بٸراق بٷگٸندەرٸ كٶلٸكتەرٸنٸڭ ٶرتەنۋٸ, دەلەگاتتارىنىڭ ۇستالۋى, ٷستەرٸنەن قىلمىستىق ٸس قوزعالۋى سىندى حاباردى ەستٸپ كٶڭٸلٸم نٸلدەي بۇزىلىپ وتىر. پارلامەنتتٸڭ كٶپپارتييالىلىعى, سونداي-اق ماجوريتارلىق جٷيە - ەلٸمٸزدٸڭ العا جىلجۋىنىڭ كەپٸلٸ.
ال ساياسي مونوپولييا - بەيشارالىقتىڭ كەپٸلٸ.
شىنىن ايتسام, بۇدان كەيٸن قورقايىن دەدٸم, ەلٸ دە دۇرىستاپ قولعا الىنباعان دەموكراتييالىق جەنە نارىقتىق رەفورمالاردى اياعىنا جەتكٸزبەي, «جەلكەسٸنەن قيىپ جٸبەرە مە» دەپ الاڭدايمىن. وسىنداي بٸر ٷرەيلٸ سەزٸمنٸڭ مەندە پايدا بولعانىنا بٸر اي بولدى-اۋ دەيمٸن.
ەندٸ ٶزدەرٸڭٸز تارازىلاپ كٶرٸڭٸزدەرشٸ, ۇلتتىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ سوڭعى وتىرىسىنىڭ ٶتكەنٸنە ەكٸ اي بولدى. يە, پرەزيدەنت توقاەۆ بٸزدٸڭ كٶپتەگەن ۇسىنىسىمىزدى قابىلداپ, ٷكٸمەتكە تاپسىرما بەرگەن سەكٸلدٸ بولعان, بٸراق ولار ورىندالىپ جاتىر ما?
بٸزدٸ, ياعني ۇلتتىق كەڭەس مٷشەلەرٸن زاڭ جوبالارىن دايارلاۋ جۇمىسىنا دا تارتىپ جاتقان جوق. بٸز دە سٸزدەر سيياقتى ٷكٸمەت دايىنداعان دايىن زاڭ جوبالاردى قولىمىزعا الىپ, بەتٸنە قاراپ, ەندٸ باسىمىزدى ۇستاۋدامىز.
تٸپتٸ, بٸزدٸڭ قولىمىزدا پرەزيدەنت ورىنداۋعا بۇيىرعان ٶز ۇسىنىستارىمىز بويىنشا جوسپار دا جوق. مەنٸڭشە, بۇل مٷلدە دۇرىس ەمەس نەرسە.
سوڭعى ەكٸ ايدا پرەزيدەنت ۇلتتىق كەڭەستٸڭ بٸر دە بٸر مٷشەسٸن قابىلداعان جوق, ال الدىندا اپتا سايىن مۇنداي كەزدەسۋلەر ٶتكٸزٸلٸپ تۇرعان.
ال ەندٸ نە بولدى? اقپارات مينيسترلٸگٸ دايىنداعان ميتينگٸلەر تۋرالى زاڭ جوباسىن بٸر جاققا ىسىرىپ قويا سالۋ كەرەك, ەڭ دۇرىسى سول, سٶيتٸپ جاڭا نۇسقاسىن جازۋعا كٸرٸسۋ قاجەت, بٸراق بۇل جولى الماتىلىق جەنە باسقا دا بەلسەندٸلەردٸ دە تارتۋىمىز تيٸس (ەۆگەنيي جوۆتيس, ەرلان قاليەۆ جەنە باسقالار). بٸز ساياسي پارتييالار تۋرالى زاڭ جوباسىن ەلٸ تالقىلاعان دا جوقپىز.
ارى قاراي ايتساق.
ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸ حاتشىلىعىنان 174-باپ بويىنشا جازاسىن ٶتەگەن ازاماتتاردى قارجى مينيسترلٸگٸ قارجىلىق باقىلاۋدىڭ قارا تٸزٸمٸنەن الىپ تاستاۋ تۋرالى پرەزيدەنتتٸڭ بۇيرىعى قالاي ورىندالىپ جاتقانى جٶنٸندە اقپارات سۇراعانىما, مٸنە بٸر ايدىڭ جٷزٸ بولدى.
«كٸم اينالىسادى مۇنىمەن, جالپى وسى مەسەلەمەن اينالىسىپ جاتقاندار بار ما, قانداي كەزەڭگە كەلدٸ» دەگەن ساۋلاعا مٷلدە جاۋاپ جوق. ەشقانداي اقپارات الا المادىم.
ۇلتتىق كەڭەستٸڭ سوڭعى وتىرىسى ەكٸ اي بۇرىن بولدى دەدٸك قوي, مٸنە سودان بەرٸ ونىڭ كەلەسٸ وتىرىسى قاشان بولاتىن داتانى بەلگٸلەمەك تٷگٸلٸ تاقىرىبىن دا انىقتاعان جوقپىز!
مەن, جەنٸبەك قوجىق, ايمان وماروۆا سوت جەنە قۇقىق قورعاۋ جٷيەسٸندەگٸ, قاەج سالاسىنداعى رەفورمالار بويىنشا مەسەلەنٸ قاۋزايمىز. دەنساۋلىق ساقتاۋ جەنە بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندەگٸ مەسەلەلەردٸ تالقىلايتىن تاعى بٶلەك بٸر لەك ادام بار. ولاردىڭ دا ايتار ٶز ۋەجٸ مەن ۇسىنىستارى جەتەرلٸك. سونىمەن انىقتاپ الايىق. تاقىرىپتى دا تاڭداعاننان كەيٸن وعان ەزٸرلەنۋ كەرەك دەگەندەي.
ودان سوڭ. توقاەۆ ەكونوميكالىق رەفورمالار ورتالىعىنىڭ قۇرىلعانى تۋرالى جارييالادى, بٸراق وعان كٸم كٸرگەنٸن ەشكٸم بٸلمەيدٸ, مەسەلەن مەنٸ وندا ەشكٸم شاقىرعان جوق. ەگەر تاعى دا «سول ادامدار بولسا» ول ارادا, وندا ولار باسقا نەتيجەنٸ قالاي بەرە الادى? تاعى باياعى ەۋەنگە باسپايمىز با? نەمەسە بۇل ورتالىق جابىق رەجيمدە رەفورمالار جٷرگٸزبەك پە? وندا بۇل بارىپ تۇرعان تاعى بٸر اقىماقتىق بولادى. اشىقتىق جوق قوي ٶيتكەنٸ.
بۇرىن قر پرەزيدەنتٸ ەكٸمشٸلٸگٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى تيمۋر سٷلەيمەنوۆ بٸزدٸ - ەكونوميكالىق توپتى جيناپ الىپ, ناقتى شەشٸمدٸ قاجەت ەتەتٸن قىزۋ تالقى جٷرگٸزەتٸن, بٸراق نەتيجەلەرٸ داۋلى بولاتىن. بيىل, مٸنە مۇنداي دا بٸر دە بٸر وتىرىس بولعان جوق.
ەرينە, جارييالانعان سوڭ ول رەفورمالار جٷزەگە اسىرىلۋى تيٸس, وعان سەنٸمدٸمٸن, ٶيتكەنٸ مەن ودان باسقا ناقتى جولدى كٶرٸپ تۇرعانىم جوق. توقاەۆ بۇل ٷشٸن جاڭا ادامداردى دا تارتۋ كەرەك. وعان دا سەنٸمدٸمٸن.
جالپى, رەفورمالاردى جالعاستىرۋعا بەل بۋعان بولساڭىزدار, مارحاببات. ال ونداي نيەت جوق بولسا, وندا ەلدٸڭ باسىن بوستان-بوسقا قاتىرىپ نە كەرەك?..