تەرتٸپ قاجەت
وسى وقيعا بويىنشا بٷگٸندە تەرگەۋ امالدارى جٷرگٸزٸلۋدە. وسىعان وراي, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتٸمەن قر قپك 200-بابىنا سەيكەس قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتار جەنە باسقا دا زاڭ بۇزۋشىلىقتار جاساۋعا ىقپال ەتكەن مەن-جايلاردى جويۋ جٶنiندەگi ۇسىنىس جولدانعان بولاتىن, ۇسىنىستا قاماۋدا ۇستالعانداردى اپتا سايىن مەديتسينالىق قاراۋدى جەنە كامەرادا بەينەكامەرامەن جابدىقتاۋ تۋرالى كٶرسەتٸلگەن.
دەپارتامەنتتٸڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا, 2016 جىلى سوتتالعانداردىڭ جەنە ولاردىڭ تۋىستارىنىڭ قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸنٸڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىنىڭ زاڭسىز ەرەكەتتەرٸ ٷشٸن 5 ٶتٸنٸش كەلٸپ تٷسكەن, ال 2017 جىلى ٶتٸنٸشتەر سانى 16 ەسە بولسا, اعىمداعى جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا 17 ٶتٸنٸشكە ٶسكەن.
وسى جەنە ٶتكەن جىلدارداعى تالداۋ بارىسىندا, ۇلتتىق بيۋروسىنا جەنە پروكۋراتۋرا ورگاندارعا قاماۋعا الىنعان جەنە سوتتالعانداردىڭ شاعىمدار كٶبەيگەن. ولارعا پسيحولوگييالىق جەنە فيزيكالىق قىسىم كٶرسەتۋ فاكتٸلەرٸ بويىنشا ارىزدانعان.
دەگەنمەن, بۇنداي شاعىمدار بٸراز ۋاقىت ٶتكەننەن كەيٸن كەلٸپ تٷسەدٸ, ول ۋاقىتتا الىنعان جاراقاتتاردىڭ جازىلىپ كەتۋٸنە بايلانىستى قۇجاتتاردى راستاۋ نەمەسە باس تارتۋ مٷمكٸن ەمەس.
– باس بوستاندىعىنان ايىرىلعاندار شەكتەۋلٸ كەڭٸستٸكتە, ياعني ەسٸك, تەرەزەسٸ تورلانعان تار بٶلمەدە ورنالاسقاندىقتان. ٶز جاعدايلارىن جاقسارتۋ ٷشٸن تٷرلٸ زاڭسىز ەرەكەتتەرگە بارادى. سوتتالعاندار جەنە ولاردىڭ تۋىستارى زاڭ قاعيدالارىن ەلەمەيدٸ. بٸز سٸزدەرمەن بٸرگە قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸندەگٸ سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋعا تيٸسپٸز, – دەدٸ قر مەملەكەتتٸك قىزمەت ٸستەرٸ جەنە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸنٸڭ الماتى وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتٸ باسشىسى نۇرعيساەۆ سەرٸكباي.
جيىندا سونىمەن قاتار, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل ۇلتتىق بيۋروسىنىڭ الماتى وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتٸنٸڭ باسشىسى دانييار تۇرعانباەۆ جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل جٶنٸندەگٸ جۇمىستارى جايلى تٷسٸندٸرٸپ, مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەر تاراپىنان ولاردىڭ كەز-كەلگەن العىشارتتارىن باسۋ ٷشٸن شەشۋشٸ شارالاردى قولدانۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
– بٸز سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن-الۋىمىز كەرەك, سوندىقتان تٷسٸندٸرمە جۇمىستارىن جٷرگٸزەمٸز. ٶيتكەنٸ, ەشكٸم تار قاپاستا وتىرعىسى كەلمەيدٸ. ٶكٸنٸشكە وراي, كٶپتەگەن مىسالدار بار. ٷش مىڭ تەڭگەگە ۋەكٸلەتتٸ ادامدار ٶزدەرٸنٸڭ جۇمىس ورىندارىنان, مٷلٸكتەرٸنەن ايىرىلدى, ال كەيبٸرەۋلەرٸ ٶز بوستاندىعىنان ايىرىلدى. ەندەشە, ەرقايسىمىز ٶزٸمٸزدەن باستاعانىمىز جٶن بولار. تٷرمەلەردە بەينەكامەرالاردىڭ سانىن كٶبەيتۋدٸ, اپتاسىنا بٸر رەت مەديتسينالىق ساراپتاما جٷرگٸزٸلٸپ تۇرۋىن تاپسىردىق, – دەدٸ ۇلتتىق بيۋرو باستىعى.
كەزدەسۋ بارىسىندا الماتى جەنە الماتى وبلىستارىنداعى ازاپتاۋلارعا قارسى ٸس-قيمىل جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق الدىن الۋ مەحانيزمٸنٸڭ (ۇپم) باسشىسى يگور ميروشنيچەنكو سٶز سٶيلەدٸ. ول تٷرمەلەردە سوتتالعاندارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىقتى قولدانۋعا بولمايتىندىعىن تٷسٸندٸردٸ.
قورىتىندىلاي كەلە, ەدٸلەت پولكوۆنيگٸ باقىتجان سادىبەكوۆ, الماتى وبلىسى بويىنشا قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸ دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى كٶتەرٸلگەن بارلىق مەسەلەلەردٸ باقىلاۋعاالۋعا ۋەدە بەردٸ.
ايتا كەتۋ كەرەك, جىل سايىن «Transparency International» حالىقارالىق ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمى سىبايلاس جەمقورلىقتى قابىلداۋ يندەكسٸ بويىنشا ەلدەردٸڭ رەيتينگٸن قۇراستىرادى. يندەكس 0-دەن (جەمقورلىقتىڭ ٶتە جوعارى دەڭگەيٸ) 100-گە دەيٸن (جەمقورلىقتىڭ ٶتە تٶمەن دەڭگەيٸ) باعالاۋ بولىپ تابىلادى. وسىلايشا, 2018 جىلدىڭ اقپان ايىندا جارييالانعان قازاقستان 180 مەملەكەتتەن 122-ورىندى يەلەنٸپ, 100-دەن 31 ۇپاي جيناپ الدى. بٸر جىل بۇرىن قازاقستان 131-ورىندا, 29 ۇپاي جيناعان بولاتىن.
بالجان قايراتقىزى
الماتى وبلىسى.
