قالانى ارالاۋ «تالدىقورعان» يندۋستريالدى ايماعىنان باستالدى. ٶنەركەسٸپ ايماعىن دامىتۋ تۋرالى الماتى وبلىسىنىڭ يندۋستريالدى ايماقتاردى باسقارۋ كومپانيياسىنىڭ ديرەكتورى اسحات توقسابانىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ كەزدە يندۋستريالدى ايماقتىڭ باس جوسپارىن جەنە ەگجەي-تەگجەيلٸ جوسپارىن دايىنداۋ كٷن تەرتٸبٸندە تۇر. پايدالانىلماي جاتقان جەر ۋچاسكەلەرٸنە قاتىستى مەسەلەلەردٸ دە شەشۋ كەرەك. قانات بوزىمباەۆ الدىمەن ۋچاسكەلەردٸڭ يەلەرٸمەن كەزدەسٸپ, ولارعا قالانىڭ باسقا بٶلٸگٸنەن ماڭىزى بٸردەي بالامالى جەر ۋچاسكەسٸن ۇسىنۋدى تاپسىردى. جەنە باس جوسپار مەن ەتج قۇجاتتارىن قاتار دايىنداپ, سودان كەيٸن وسىندا ورنالاستىرۋ جوسپارلانعان كەسٸپورىندارعا قاتىستى ۇسىنىس ەنگٸزۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
قازٸر يندۋستريالدى ايماقتا 9 جوبا ٸسكە اسىرىلۋدا. سونىڭ بٸرٸ - مايلى داقىلدار تۇقىمىن ٶڭدەيتٸن «ماجيكو» جشس-نىڭ اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸ. كەسٸپورىن راپس تۇقىمىن قابىلداۋ, تازالاۋ, كەپتٸرۋ مەن تەۋلٸگٸنە 500 توننا راپس ٶڭدەۋگە نەمەسە تەۋلٸگٸنە 400 توننا كٷنباعىس ٶڭدەۋگە ارنالعان.
زاۋىت تسەحتارىن ارالاپ, ٶندٸرٸس تەحنولوگيياسىمەن تانىسقان وبلىس ەكٸمٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ جايلى سۇرادى. مەسەلەن, كەسٸپورىندى تولىق جٷكتەمەسٸنە شىعارۋ ٷشٸن ەلەكتر ەنەرگيياسىمەن ٷزدٸكسٸز قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. ول ٷشٸن يندۋستريالدى ايماقتاعى ەلەكتر جەلٸلەرٸن جەنە قوسالقى ستانسىنى ٸسكە قوسۋ قاجەت. وبلىس باسشىسى بۇل مەسەلەنٸ نازارعا الۋدى تاپسىردى. سول سيياقتى قانات الدابەرگەنۇلى تەمٸر جول بٶلشەكتەرٸنٸڭ جيٸ ۇرلانۋىنا بايلانىستى يندۋستريالدى ايماقتان شىعاتىن 4 جولعا دا بەينەباقىلاۋ ورناتىلعان پوست قويۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى. ال ۋاقىتشا شارا رەتٸندە وسى اۋماقتى جەرگٸلٸكتٸ پوليتسييا كٷشٸمەن باقىلاۋدى جالعاستىرۋ كەرەك. كەسٸپورىن قىزمەتكەرلەرٸنە قولايلى بولۋ ٷشٸن قوعامدىق كٶلٸك مارشرۋتتارىن ۇزارتىپ, سوعان سەيكەس يندۋستريالدى ايماق تۇسىنان ايالداما ورناتۋ دا ۇسىنىلدى.
وبلىس باسشىسى «كٶكتال» شاعىن اۋدانىن گازداندىرۋ مەسەلەسٸن دە نازاردان تىس قالدىرعان جوق. بۇعان دەيٸن وسى شاعىن اۋدان تۇرعىندارى وسى مەسەلەگە قاتىستى شاعىم بٸلدٸرگەن ەدٸ. وبلىستىق ەنەرگەتيكا جەنە تٷكش باسقارماسىنىڭ باسشىسى باعلان تەنەكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل شاعىن اۋداندا 1500 ابونەنت تۇرادى, سونىڭ ٸشٸندە 700 ٷيگە گاز جٷيەسٸ تارتىلعان. قازٸرگٸ كەزدە نىساندى «قازترانسگاز» اق بالانسىنا ٶتكٸزۋ, ٸسكە قوسىپ تەكسەرۋ جۇمىستارى جٷرٸپ جاتىر. قۇبىرعا گاز قاڭتار ايىنىڭ باسىندا جٸبەرٸلەدٸ. قانات بوزىمباەۆ بۇل مەسەلە ەرەكشە باقىلاۋدا بولاتىنىن ايتتى.
ماكارەنكو اتىنداعى مەكتەپكە باستاۋىش سىنىپ بلوگىن سالۋ قاجەت. قازٸرگٸ قولدانىستاعى باستاۋىش مەكتەپ نەگٸزگٸ عيماراتتان 3 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. بۇل ٶز كەزەگٸندە وقۋشىلار مەن مۇعالٸمدەرگە, اتا-انالارعا قولايسىزدىق تۋعىزىپ وتىر. سوندىقتان كەمٸندە 600 ورىندىق تيپتٸك ٷلگٸدەگٸ باستاۋىش مەكتەپ سالۋ ۇسىنىلدى. بۇل باستاۋىش مەكتەپ مەسەلەسٸن شەشٸپ قانا قويماي, قالانىڭ باسقا دا مەكتەپتەرٸنٸڭ جٷكتەمەسٸن ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سول سيياقتى مەكتەپتٸڭ نەگٸزگٸ كورپۋسىنا كٷردەلٸ جٶندەۋ جٷرگٸزۋ قاجەت. قانات بوزىمباەۆ مامىر ايىنان مەكتەپ قۇرىلىسىن باستاپ, جاڭا وقۋ جىلىنا دەيٸن اياقتاۋ ٷشٸن قىستا بارلىق قاجەتتٸ قۇجاتتارىن دايىنداۋ كەرەكتٸگٸن تاپسىردى.
سول سيياقتى قانات بوزىمباەۆ «تراۆماتولوگييا جەنە نەيروينسۋلت» باعىتى بويىنشا جاعداياتتىق ورتالىق اشقان وبلىستىق اۋرۋحاناعا دا باردى. ونىڭ جۇمىس تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن زاماناۋي مرت 3 تەسلا اپپاراتىن ساتىپ الۋ كەرەك. بۇل پاتسيەنت دەنساۋلىعىن تەرەڭٸرەك زەرتتەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قولدانىستاعى مرت-نى اۋداندىق ەمحانالاردىڭ بٸرٸنە ورناتۋ ۇسىنىلدى. اۋرۋحانانىڭ اۋماعىنداعى جەر ۋچاسكەسٸنە ەمحانا سالۋ قاجەت. وبلىستىق اۋرۋحانانى كٷردەلٸ جٶندەۋ دە جوسپاردا بار. ق.بوزىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, كٷردەلٸ جٶندەۋ مەن مرت ورناتۋدى بٸر جوبانىڭ ٸشٸندە قاراستىرۋ كەرەك. بۇل رەتتە وبلىس باسشىسى اۋرۋحانا عيماراتى 1974 جىلى سالىنعانىمەن, جاعدايى قاناعاتتانارلىق دەڭگەيدەن ەلدەقايدا جوعارى ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. سوندىقتان كٷردەلٸ جٶندەۋدٸ باستاماس بۇرىن بەرٸن تاعى بٸر كەڭٸنەن ويلاستىرىپ بارىپ سوڭعى شەشٸمدٸ قابىلداۋ كەرەك.
مۇنان سوڭ تالدىقورعانداعى كيۆيلەۆ اتىنداعى كٶشەدە ورنالاسقان اپاتتى ٷيلەردٸ جويىپ, تۇرعىندارىن كٶشٸرۋ مەسەلەسٸنٸڭ جاي-كٷيٸمەن تانىستى. بۇل قامىستى-كاركاس ٷيلەردٸڭ سالىنعانىنا جارتى عاسىردان اسقان. قالا ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى قايرات بۇلدىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, تالدىقورعاندا جالپى اپاتتى 20 ٷي بار, سونىڭ ٸشٸندە كيۆيلەۆ كٶشەسٸندەگٸ 4 ٷيدە - 32 پەتەر. بۇل ٷي يەلەرٸنە تٷگەلگە دەرلٸك قولدانىستاعى ٷيلەردەن پەتەرلەر ساتىپ الىنعان. تۇرعىندار وعان جاڭا جىلدان كەيٸن كٶشٸرٸلەتٸن بولادى. بۇل ٷيلەردٸڭ تۇرعىندارىن كٶشٸرۋ جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸ قاڭتار ايىنىڭ باسىندا وبلىس باسشىسىنا حابارلاناتىن بولادى.
راقىشەۆ كٶشەسٸندەگٸ كٶمٸر تۇيىعىنا دا اتباسىن تٸرەپ, مۇنداعى قاتتى وتىن جەتكٸزۋ, تيەپ-جٶنەلتۋ جۇمىستارىنىڭ بارىسىن قارادى. قالانىڭ نەگٸزگٸ تۇيىعىنا قازٸر كٷنٸنە 4 ۆاگون كٶمٸر قاراجىرادان جەتكٸزٸلٸپ وتىر. كٶمٸر جەتكٸلٸكتٸ, دٷرلٸگۋ جوق. جٷك كٶلٸكتەرٸ كەزەگٸمەن كەلٸپ, كٶمٸر تيەپ ەكەتۋدە.
وسى كٷنٸ كٶرمە كەشەنٸندە قانات بوزىمباەۆقا تالدىقورعاننىڭ دامۋ جوسپارى باياندالدى. قالانىڭ باس جوسپارى, قالا اۋماعىنىڭ جيناقى قۇرىلىسى جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ جوسپارى, تالدىقورعانعا كٸرەبەرٸس اۋماقتى اباتتاندىرۋ جەنە باسقا دا ماڭىزدى اقپاراتتار تانىستىرىلدى.
- تالدىقورعان جاس قالا بولعانىمەن, ونىڭ ٶز تاريحى بار. سوندىقتان سەۋلەتشٸلەر, ديزاينەرلەر جەنە تاريحشىلار ٶزارا بٸرلەسە وتىرىپ, جەتٸسۋدىڭ تاريحىمەن ٷيلەسەتٸن سەۋلەتتٸك كەلبەتٸن قالىپتاستىرۋدى ويلاستىرۋ كەرەك. كٶرگەن ادام قالانىڭ بەت-بەينەسٸ بٸردەن تانيتىنداي بولۋى كەرەك. اباتتاندىرۋ كەزٸندە جىلى تٷستەردٸ كٶبٸرەك پايدالانعان جٶن. ديزاين-كود دايىندالسىن. كٶگالداندىرۋ بارىسىندا بٸر جىلدىق ٶسٸمدٸكتەردٸ وتىرعىزۋدى توقتاتىپ, كٶپجىلدىق ٶسٸمدٸكتەرگە كٶشۋ كەرەك. ولاردى دەر كەزٸندە سۋعارۋ مەن باپتاۋ جۇمىستارى ارنايى مەكەمەگە بەكٸتٸلٸپ بەرٸلۋٸ تيٸس. قالانىڭ جاسىل جەلەكتٸ سيپاتىن ساقتاۋىمىز كەرەك. شاعىن سەۋلەتتٸك فورمالار, ورىندىقتار, كٶشە شامدارى – جالپى اباتتاندىرۋعا كەرەكتٸڭ بەرٸن مٷمكٸندٸگٸنشە جەرگٸلٸكتٸ جەردە شىعاراتىنداردان الىڭىزدار. جاڭا شاعىن اۋداندار دامىپ كەلەدٸ. ەندٸ قالانىڭ ەسكٸ بٶلٸگٸمەن اينالىسۋ كەرەك. تىعىز ورنالاستىرۋ ماقساتىندا ەڭ الدىمەن نەگٸزگٸ كٶشەلەردەگٸ كٶنە ٷيلەردٸڭ كەمٸندە بٸر-ەكٸ قاتارىنىڭ ورنىن ساتىپ الىپ, وعان تٷگەلدەي زاماناۋي كٶپ قاباتتى تۇرعىن ٷيلەر سالۋ كەرەك. سوندا, بٸرٸنشٸدەن, قالانىڭ سەۋلەتتٸك كەلبەتٸن جاقسارتامىز, ەكٸنشٸدەن, حالىقتىڭ جايلى ٶمٸر سٷرۋٸنە جاعداي جاسالادى. قاجەت بولسا, قالا كەڭٸستٸگٸن قالىپتاستىرۋ جٶنٸندەگٸ ارنايى مامانداردى شاقىرايىق, - دەدٸ قانات بوزىمباەۆ.
پرەزەنتاتسييا بارىسىندا قالانىڭ جاڭا تۇرعىن ٷي ماسسيۆتەرٸن گازداندىرۋ, ساياجاي قاۋىمداستىقتارىن ينفراقۇرىلىممەن قامتۋ, تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى مەسەلەلەرٸنە قاتىستى دا تاقىرىپتار تالقىلاندى. سول سيياقتى «اقىلدى قالا» جوباسى تانىستىرىلدى. «Saiman» كومپانيياسىنىڭ ٶكٸلٸ كٶشەنٸ جارىقتاندىرۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جٷيەسٸنٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸ مەن عيماراتتاردىڭ قۇرىلىمدىق جارىقتاندىرۋ نۇسقالارىن كٶرسەتتٸ. وبلىس ەكٸمٸ كەلەسٸ جىلى بٸرنەشە كومپانييانى, سونىڭ ٸشٸندە «Saiman» كومپانيياسىن دا تارتا وتىرىپ, قالانىڭ ٸرگەلٸ عيماراتتارىن سىرتقى جارىقتاندىرۋدىڭ بٸرنەشە جوبالارىن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى. «سونىڭ ٸشٸنەن ەڭ ٷزدٸگٸن جەنە باعاسى قولجەتٸمدٸسٸن تاڭداپ الامىز. مۇنداي مەسەلەدە بەسەكەلەستٸكتٸڭ ماڭىزى زور», - دەدٸ قانات بوزىمباەۆ.
